ពលរដ្ឋរងគ្រោះថា ការបង្កើតក្រុមមេធាវីប្រឹក្សាដើម្បីដោះស្រាយរឿងក្ដីគ្មានប្រសិទ្ធភាពបើតុលាការមិនឯករាជ្យ

ដោយ មាន ឫទ្ធិ
2024.02.05
ពលរដ្ឋរងគ្រោះថា ការបង្កើតក្រុមមេធាវីប្រឹក្សាដើម្បីដោះស្រាយរឿងក្ដីគ្មានប្រសិទ្ធភាពបើតុលាការមិនឯករាជ្យ លោក កើត រិទ្ធ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ នៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤។
រូប៖ ហ្វេសប៊ុកក្រសួងយុត្តិធម៌

ពលរដ្ឋ​រង​គ្រោះ​ដីធ្លី និង​បញ្ហា​សិទ្ធិ​ការងារ លើក​ឡើង​ថា ការ​បង្កើត​មេធាវី​ទីប្រឹក្សា​អម​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​មិន​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជូន​ពួកគាត់​បាន​ឡើយ ប្រសិនបើ​តុលាការ​មិន​ឯករាជ្យ និង​គ្មាន​ឆន្ទៈ​ដោះស្រាយ។ មន្ត្រី​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​យល់​ឃើញ​ថា ដើម្បី​ពង្រឹង​យន្តការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជូន​ពលរដ្ឋ ក្រសួង​យុត្តិធម៌​គួរតែ​កែទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​ឡើង​វិញ និង​លុប​បំបាត់​អំពើ​ពុករលួយ​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​រដ្ឋ។

ប្រជាពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ​ដែល​រង​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស និង​សិទ្ធិ​ការងារ​លើក​ឡើង​ថា ប្រសិនបើ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ចង់​ពន្លឿន​ការ​ដោះស្រាយ​សំណុំ​រឿង​តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព តុលាការ​គួរតែ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​មាន​តម្លាភាព និង​មិន​លំអៀង​ទៅ​រក​អ្នក​មាន​លុយ​មាន​អំណាច។

តំណាង​សហគមន៍​ដីធ្លី ១៩៧គ្រួសារ នៅ​ខេត្ត​កោះកុង លោកស្រី ដេត ហ៊ួរ ប្រាប់​វិទ្យុអាស៊ីសេរី​នៅ​ថ្ងៃទី០៤ ខែ​កុម្ភៈ ថា​លោកស្រី​គ្មាន​ជំនឿ​លើ​ក្រុម​មេធាវី​បង្កើត​ដោយ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ថា អាច​ផ្ដល់​ពន្លឺ​យុត្តិធម៌​ជូន​លោកស្រី​ឡើយ។ លោកស្រី​មើល​ឃើញ​ថា  នៅ​ពេល​ពលរដ្ឋ​ដាក់​ញត្តិ​សុំ​កិច្ច​អន្តរាគមន៍​ពី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌  តុលាការ​បែរ​ជា​មិន​ខ្វាយខ្វល់​ពី​ផល​លំបាក​របស់​ពួកគាត់។

លោកស្រី ដេត ហ៊ួរ​៖ «ហើយ​មាន​ក្រុម​ផ្សេងៗ​ទៀត​តស៊ូ​រហូត​ជាង១០ឆ្នាំ​ទើប​បាន​ដំណោះស្រាយ​ខ្លះ​ទៀត​មិន​បាន​ដំណោះស្រាយ ពេញលេញ​ផង​អ៊ីចឹង​ខ្ញុំ​គិត​ថា​យន្តការ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​គាត់​ដោះស្រាយ​ជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​គាត់​មិន​មាន​ការ​យន្តការ​ណា​មួយ​ពន្លឿន​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ទេ ហើយ​ខ្ញុំ​គិត​ថា រឿង​ហ្នឹង​មិនមែន​មិន​អាច​ដោះស្រាយ​បាន​ទេ​បើ​គាត់​មាន​ចិត្ត​ចង់​ដោះស្រាយ​យន្តការ​របស់​ពួកគាត់​អាច​ដោះស្រាយ​បាន​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស​ហើយ​ក៏​មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​រង​ទុក្ខវេទនា​ទៀត»

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ​កូដករ​ណាហ្គាវើលដ៍ លោកស្រី សុខ រតនា ថ្លែង​ថា ការ​បង្កើត​ក្រុម​មេធាវី​នេះ គឺ​សម្រាប់​តែ​ការពារ​ក្រុម​អ្នក​មាន​លុយ​មាន​អំណាច​ប៉ុណ្ណោះ​មិន​បាន​ការពារ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ស្លូតត្រង់​ឡើយ។ លោកស្រី​បន្ត​ថា វិវាទ​ការងារ​រវាង​ក្រុមហ៊ុន​ណាហ្គាវើលដ៍ និង​កម្មករ​អូស​បន្លាយ​រយៈពេល​ជិត៣ឆ្នាំមក​នេះ​បង្ហាញ​ថា យន្តការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​របស់​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​មិន​បាន​បំពេញ​ការងារ​ស្រប​តាម​ច្បាប់ និង​វិជ្ជាជីវៈ​ឡើយ។

លោកស្រី សុខ រតនា​៖ «ពួកគាត់​អាច​អនុវត្ត​តាម​បែប​បទ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បាន​ប៉ុណ្ណា​យើង​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​ទេ ប៉ុន្តែ​ជាក់ស្ដែង​រឿង​ពួកខ្ញុំ ខ្ញុំ​ហ៊ាន​និយាយ​ថា​ពួកខ្ញុំ​គ្មាន​ការ​រំពឹង​ដូច​ថា​វា​ស្ងាត់​ជ្រាប​ពេក ហើយ​ដូចជា​គ្មាន​ការ​ផ្ដល់​យុត្តិធម៌​សម្រាប់​ខ្ញុំ​ដែល​ជា​កម្មករ​ហ្នឹង​ទេ​បើ​ទោះបីជា​ពួកខ្ញុំ​ដែល​ជា​កម្មករ​ប្រឹង​ស្រែក​ប្រឹង​អំពាវនាវ​ប៉ុណ្ណា​ក៏​ដូចជា​ស្ងាត់​អត់​មាន​ការ​អន្តរាគមន៍ ពន្លឿន​នៃ​ការ​ដោះស្រាយ ឬ​ក៏​អាច​ឱ្យ​ថៅកែ​ណាហ្គាវើលដ៍​ចេញ​មក​ដោះស្រាយ​ឱ្យ​កម្មករ​ហ្នឹង​ទេ​វា​ពិបាក​ក្នុង​ការ​រស់នៅ»

ប្រតិកម្ម​របស់​ពលរដ្ឋ​ទាំង​នេះ​គឺ​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ លោក កើត រិទ្ធិ កាល​ពីថ្ងៃទី០២ ខែកុម្ភៈ ប្រកាស​រៀបចំ​មេធាវី​ទី​ប្រឹក្សា​អម​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត ដើម្បី​ផ្ដល់​សេវា​ការពារ​ក្ដី​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ​ក្នុង​ការ​ជំរុញ និង​ពន្លឿន​ការ​ដោះស្រាយ​រឿង​ក្ដី​នៅ​តាម​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ព្រមទាំង​ត្រួត​ពិនិត្យ​ដោះស្រាយ​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​មួយ​ចំនួន​នៅ​តាម​តុលាការ  ។ ការ​រៀបចំ​ក្រុម​មេធាវី​ចំនួន២០៩រូប​នោះ គឺ​រាប់​ចាប់​តាំង​ពី​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​នៅ​តុលាការ​កំពូល សាលាឧទ្ធរណ៍ និង​សាលា​ដំបូង  ដែល​ពលរដ្ឋ​អាច​ស្វែង​រក​ការពារ​ក្ដី​បាន​ដោយ​ឥតគិតថ្លៃ​ក្នុង​២៥រាជធានី ខេត្ត ក្រុង។

ជុំវិញ​បញ្ហា​នេះ​នាយក​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការ​ទូទៅ​នៃ​អង្គការ​លីកាដូ លោក អំ សំអាត មាន​ប្រសាសន៍​ថា គឺជា​រឿង​ល្អ​ដែល​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បង្កើត​ក្រុម​មេធាវី​ការពារ​ក្ដី​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ដែល​រងគ្រោះ ប៉ុន្តែ​លោក​ថា​ស្ថាប័ន​តុលាការ​មាន​សមត្ថភាព​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ប្រសិនបើ​តុលាការ​មាន​ឆន្ទៈ។

លោក  អំ សំអាត​៖ «រឿង​តុលាការ​លោក​មាន​ភាព​យុត្តិធម៌ ហើយ​ឯករាជ្យ​ដោះស្រាយ​ឈរ​លើ​គោលការណ៍​នៃ​ច្បាប់ ឈរ​លើ​ភស្តុតាង​អា​ហ្នឹង​ជា​រឿង​មួយ​ធានា​បាន ហើយ​បើ​តុលាការ​មិន​ទាន់​ឯករាជ្យ​ហើយ​យើង​មិន​ទាន់​មាន​នីតិរដ្ឋ​ពិត​ប្រាកដ អា​ហ្នឹង​ក៏​មិន​ទាន់​ធានា​ថា​ភាព​យុត្តិធម៌​នៅ​ក្នុង​សង្គម​មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់ ហើយ​ពលរដ្ឋ​មាន​សេចក្ដី​ជឿជាក់​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ដែរ»

ទោះ​ជា​យ៉ាងណា​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​នៅ​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​សហគមន៍​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​មើល​ឃើញ​ថា មិន​ទាន់​ឯករាជ្យ​នៅ​ឡើយ​ទេ ព្រោះ​មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​នេះ រាប់​ចាប់​ពី​ឧត្ដម​ក្រុម​ប្រឹក្សា​នៃ​អង្គ​ចៅក្រម រហូត​ដល់​ចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា ចៅ​ក្រម​ស៊ើបសួរ និង​សូម្បី​តែ​គណៈ​មេធាវី ភាគ​ច្រើន​គឺជា​សមាជិក​គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដែល​មាន​លោក ហ៊ុន សែន ជា​ប្រធាន​គណបក្ស។ បញ្ហា​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​ពលរដ្ឋ​ក្រីក្រ និង​ស្លូត​ត្រង់​ពិបាក​ជឿ​ជាក់​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ថា អាច​នឹង​ដាក់​ចេញ​នូវ​យន្តការ​ជួយ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជូន​ពួកគាត់។

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​រង​ការ​រិះគន់​ថា យក​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ធ្វើ​ជា​អាវុធ ដើម្បី​កម្ចាត់​ក្រុម​អ្នក​នយោបាយ​បក្ស​ប្រឆាំង និង​ក្រុម​អ្នករិះគន់។ កម្ពុជា​ជាប់​ចំណាត់​ថ្នាក់​ជិត​បាត​តារាង​ជា​ប្រទេស​ពូកែ​ខាង​រំលោភ​ច្បាប់​ជាង​គេ​នៅ​លើ​ពិភពលោក នេះ​បើ​យោង​សន្ទស្សន៍​នីតិរដ្ឋ ឆ្នាំ២០២៣ របស់​អង្គការ​គម្រោង​យុត្តិធម៌​ពិភពលោក World Justice Project (WJP) ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​រដ្ឋធានី​វ៉ាស៊ីនតោន (Washington D.C.) សហរដ្ឋអាមេរិក (USA)

ពលរដ្ឋ​លើកឡើង​ថា ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ជូន​ពួកគាត់​ឱ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​រដ្ឋាភិបាល និង​ស្ថាប័ន​តុលាការ​គួរតែ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ឯករាជ្យ​កុំ​លំអៀង​ទៅ​រក​អ្នក​មាន​លុយ​មាន​អំណាច ជាពិសេស​ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ទុក្ខ​លំបាក​របស់​ពលរដ្ឋ​គឺជា​រឿង​អាទិភាព​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។