តើ​មូលហេតុ​អ្វី​ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​ជំងឺ​មហារីក?

ដោយ ម៉ៅ សុធានី
2020-10-08
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
មហារីក
មហារីក
Photo: RFA

វេជ្ជបណ្ឌិត​ជំនាញ ឲ្យ​ដឹង​ថា មូលហេតុ​ចម្បង ៤​យ៉ាង បណ្ដាល​ឲ្យ​កើត​ជំងឺ​មហារីក រួមមាន កត្តា​ហ្យីន (Gene) ឬ​តំណពូជ ការ​ជក់បារី របប​អាហារ​ទទួលទាន មិន​បាន​ហាត់ប្រាណ ការ​ប៉ះពាល់​ក្រោម​កម្ដៅ​ថ្ងៃ​ខ្លាំង​ពេក កត្តា​គីមី មេរោគ​និង​ការ​ឆ្លង​ផ្សេងៗ។

តើ​គេ​អាច​កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ជំងឺ​មហារីក បាន​ដែរ​ឬទេ?
ជំងឺ​មហារីក គឺជា​ជំងឺ​កាច​សាហាវ ដែល​សម្លាប់​មនុស្ស​ច្រើន​ជាងគេ​បំផុត ក្នុង​ពិភពលោក​។ ក្រុម​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ អះអាង​ថា គេ​អាច​កាត់បន្ថយ​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ជំងឺ​មហារីក​បាន ប្រសិនបើ​មនុស្ស​គ្រប់ៗ​គ្នា យល់ដឹង​ច្បាស់​ពី​មូលហេតុ វិធី​បង្ការ និង​ការពិនិត្យ​សុខភាព​ទៀងទាត់ ដើម្បី​អាច​ទទួល​សេវា​ព្យាបាល ឲ្យ​បាន​ទាន់​ពេល​វេលា នៅ​ពេល​ដែល​ជំងឺ​មហារីក​នេះ​ចាប់ផ្ដើម​តំណាក់​កាល​ដំបូងៗ។
លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ខ្មែរ-អាមេរិកាំង ដែល​បច្ចុប្បន្ន​រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​សារៈសំខាន់​នៃ​សុខភាព​របស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ មានប្រសាសន៍​ក្នុង​គណនី​​ហ្វេសប៊ុក​របស់​លោក អំពី​មូលហេតុ​សំខាន់ៗ​មួយ​ចំនួន ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​កើត​ជំងឺ​មហារីក​៖ «មហារីក​កើតឡើង ទី​១ ម្ហូប​ញ៉ាំ​មិនល្អ បន្លែ​មាន​មេរោគ ម្ហូប​ញ៉ាំ​ខ្លាញ់ Junk foods ខ្លាញ់​មិនល្អ​យក​ពី​ណា​មក​ខ្មៅ​។ របស់​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រែប្រួល​ហ្យីន​របស់​យើង​ហ្នឹង ដែល​ចេញ​មកពី​ម្ហូប​ចម្អិន ក្តៅ​ខ្លាំង​ពេក ខ្លោច​ខ្លាំង​ពេក វា​ដូរ​សារធាតុ​ថ្មី ដែល​ជាតិគីមី​បំផ្លាញ​DNA យើង​ហ្នឹង ប្រែប្រួល DNA គឺ​កើត​មហារីក​...»

លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត​រូប​នេះ មាន​ប្រសាសន៍​បន្ត​ថា ក្រៅ​តែ​ពី​ប្រភេទ​អាហារ​ដែល​បរិភោគ ការ​ជក់បារី កត្តា​គីមី មេរោគ​និង​កត្តា​ផ្សេងៗ​មួយ​ចំនួន​ទៀត ក៏​ជា​មូលហេតុ​បណ្ដាល​ឲ្យ​កើត​ជំងឺ​មហារីក​ផង​ដែរ​៖ «ទី​៣ គឺ​មេរោគ ទី​៤ កាំរស្មីអ៊ិច (Radiation) ទៅ​អិចរ៉េ មហារីក​មួយទៀត​មក​ពី​ពន្លឺ​ថ្ងៃ កើត​មហារីក​មួយទៀត មក​ពី​ស្រា បារី ដែល​មាន​សារធាតុ​មួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ឈាម​ប្រែប្រួល​។ ការ​ទទួល​ទាន​សុរា ធ្វើ​ឲ្យ​កើត​មហារីក​ក ក្បាល បំពង់ក ថ្លើម សុដន់។ ប្រសិនបើ​អាហារ​ដែល​ទុក​បាន​យូរ​វិញ របស់​អស់ហ្នឹង​គឺ​មាន​សារធាតុ​មហារីក​ខ្ពស់​ណាស់»

គេហទំព័រ​សុខភាព​នៃ​សមាគម​ជំងឺ​មហារីក​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក (American Cancer Association) ឲ្យ​ដឹង​ថា អ្នក​ដែល​កើត​ជំងឺ​មហារីក គេ​អាច​សំគាល់​នូវ​រោគសញ្ញា​មួយ​ចំនួន ដូចជា អស់កម្លាំង​ខ្លាំង មាន​សាច់ដុំ​រឹង​នៅ​លើ​ស្បែក ឡើង ឬ​ស្រក​ទម្ងន់​ខ្លាំង ស្បែក​ឡើង​ស្លេកស្លាំង ឬ​ឡើង​ក្រហម ផ្លាស់ប្ដូរ​ទម្លាប់​បន្ទោរ​បង់ ក្អក​អត់​ឈប់ ឬ​ពិបាក​ដកដង្ហើម ពិបាក​លេប​អាហារ មាន​អារម្មណ៍​មិន​ស្រួលខ្លួន​ក្រោយ​បរិភោគ​រួច ឈឺ​ចុកចាប់​ក្នុង​សាច់ដុំ ឬ​សន្លាក់​ដៃជើង គ្រុន​ក្តៅ បែកញើស​ពេលយប់ និង​ធ្លាក់​ឈាម ជាដើម។
គេហទំព័រ​ដដែល​បន្ត​ថា អ្នក​កើត​ជំងឺ​មហារីក ភាគច្រើន មាន​អាយុ លើស​ពី​៦៥ ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ ក៏ប៉ុន្តែ​ក៏​មាន​ករណី​ខ្លះ អ្នក​កើត​ជំងឺ​មហារីក​មាន​វ័យក្មេង ឬ​ជំទង់​ក៏​មាន​។ ដូចនេះ​ការរស់នៅ​ប្រកបដោយ​ផាសុកភាព គឺជា​វិធី​ដ៏​ល្អ​ម​បំផុត​ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ជំងឺ​មហារីក។
លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី មាន​ប្រសាសន៍​ថា នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​គួរ​បរិភោគ​ត្រី សាច់​មាន់ និង​បន្លែ​ផ្លែឈើ​ឲ្យ​បាន​ច្រើន សម្រាប់​ទ្រទ្រង់​សុខភាព និង​កាត់បន្ថយ​ការ​ទទួល​ទាន​អាហារ​ដែល​ផ្អាប់​ទុក​យូរ អាហារ​បំពង ឬ​សាច់​អាំង​រហូត​ដល់​ខ្លោច៖ «ខ្មែរ​យើង​មិន​ញ៉ាំ​ដូច​អាមេរិកាំង​ទេ ប៉ុន្តែ​ស្រដៀង​ហ្នឹង​ដែរ​។ ខ្មែរ​យើង​កើត​មហារីក មាន​ច្រើន​ដែរ​មហារីក​ដោះ មហារីក​ស្បូន មាន​ច្រើន​។ អ៊ីចឹង​សាច់​ល្អ​ជាងគេ គឺ​ត្រី សាច់​មាន់ សាច់​ជ្រូក​មធ្យម​។ បើ​ត្រី​វិញ គេ​ហាម​ចំពោះ​ស្ត្រី​ឆ្លងទន្លេ ញ៉ាំ​ត្រី​បានតែ​កុំ​ញ៉ាំ​ត្រី​សមុទ្ទ។ ពន្លឺ​ថ្ងៃ ហើយ​ខ្មែរ​យើង​ក៏​អ៊ីចឹង​ដែរ ធ្វើស្រែ​កណ្ដាល​ថ្ងៃ​អត់​គ្រប ឬ​ពាក់មួក ហើយ​ជនជាតិ​ស្បែក​ស​មួយ​ចំនួន វា​ចូលចិត្ត​ទៅ​ហាលថ្ងៃ​នៅ​សមុទ្រ ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​មហារីក​ស្បែក ជនជាតិ​ស្បែ​ស កើត​ច្រើនជាង​យើង»

គេហទំព័រ​សុខភាព​នៃ​ជំងឺ​មហារីក ឲ្យ​ដឹង​បន្ថែម​ថា ទោះបីជា​គ្មាន​វិធី​ណាមួយ​ដើម្បី​ការពារ និង​បង្ការ​ជំងឺ​មហា​រី​ក៏ដោយ ក៏​ក្រុម​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​នៃ​ជំងឺ​មហារីក និង​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី ផ្ដល់​ដំបូន្មាន​ដូចគ្នា​ថា វិធី​ដ៏​ល្អ​បំផុត​ដើម្បី​កាត់បន្ថយ​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ជំងឺ​មហារីក គឺ​ឈប់​ជក់បារី ចៀសវាង​ការ​ប៉ះពាល់​នឹង​កម្ដៅ​ថ្ងៃ​ខ្លាំង​ពេក លាប​ឡេ​ការ​ពារ​កម្តៅថ្ងៃ ទទួលទាន​របប​អាហារ​ល្អ​មាន​ជីវជាតិ​ទ្រទ្រង់​សុខភាព ដូចជា​បន្លែ​ផ្លែឈើ គ្រាប់​ធញ្ញជាតិ និង​សាច់​គ្មាន​ខ្លាញ់ បរិភោគ​ទឹក​ឲ្យ​បាន​ច្រើន និង​បន្ថយ​ការ​ទទួល​ទាន​សុរា​ច្រើន​ហួសហេតុ។ ហាត់ប្រាណ​ដូចជា​ដើរ​ឲ្យ​បាន ៣០​នាទី​ក្នុង​មួយថ្ងៃ រក្សា​ទម្ងន់​កុំ​ឲ្យ​ធាត់​ជ្រុល​ហួសហេតុ​ពេក​។ បន្ថែម​ពី​នេះ គឺ​ណាត់​ជួប​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​ទៀងទាត់​ដើម្បី​ពិនិត្យ​សុខភាព ដូចជា​ពិនិត្យ​មហារីក​សុដន់ មហារីក​ក្រពះ មហារីក​សួត និង​ក្រពេញ​ប្រូស្តាត ព្រមទាំង​ចាក់​ថ្នាំ​បង្ការ​ដូចជា វ៉ាក់សាំង​ការពារ​វីរុស​នៃ​ជំងឺ​រលាក​ថ្លើម​ប្រភេទ​បេ (Hepatitis B) នៃ​ជំងឺ​មហារីក​ថ្លើម និង​បង្ការ​មេរោគ HPV សម្រាប់​ការពារ​ជំងឺ​មហារីក​មាត់ស្បូន​ជាដើម។
ចំពោះ​វិធី​ព្យាបាល​វិញ គឺ​បណ្ដាល​ឲ្យ​មាន​ផលវិបាក​ជាច្រើន រួមមាន ការឈឺចាប់​ក្នុង​ខ្លួន អស់កម្លាំង​ខ្លាំង​ដោយសារ​វិធី​ព្យាបាល​ប្រើ គីមី (chemotherapy) ឬ​ការ​ប្រើ​វិទ្យុសកម្ម (radiation therapy) មាន​បញ្ហា​ផ្លូវ​ដង្ហើម ចង់​ក្អួត រាករូស ឬ​ទល់លាមក ប្រកាច់ ងើប​ដើរ​ពិបាក ខ្លះ​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រព័ន្ធ​សរសៃប្រសាទ​និង​ខួរក្បាល ដែល​ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ឈឺក្បាល​ខ្លាំង ជាដើម​។ ក្រុម​វេជ្ជបណ្ឌិត​ជំនាញ​បន្ត​ថា ករណី​ខ្លះ​ជំងឺ​មហារីក ទោះបីជា​ព្យាបាល​បានជា​ហើយ​ក្តី ក៏​អាច​កើតឡើង​វិញ​ដែរ ដោយសារ​មាន​កោសិកា​មហារីក​ខ្លះ​ឆ្លង​ទៅ​កន្លែង​ថ្មី។ អាស្រ័យហេតុនេះ ត្រូវ​ទៅ​ពិនិត្យ​សុខភាព​ឲ្យ​បាន​ទៀងទាត់​តាម​កាលកំណត់​របស់​គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)
Share
គេហទំព័រ​ទាំងមូល