តើ​ជំងឺរបេង​សួត មាន​រោគ​សញ្ញា​អ្វីខ្លះ ហើយ​គេ​អាច​ការពារ​ដោយ​វិធី​ណាខ្លះ?

ដោយ ម៉ៅ សុធានី
2021-02-18
Share
តើ​ជំងឺរបេង​សួត មាន​រោគ​សញ្ញា​អ្វីខ្លះ ហើយ​គេ​អាច​ការពារ​ដោយ​វិធី​ណាខ្លះ?
Photo: RFA

ជំងឺរបេង (Tuberculosis-TB) គឺជា​ជំងឺឆ្លង​បណ្តាល​មក​ពី​មេរោគ​បាក់តេរី​មួយ​ប្រភេទ ដែល​វាយប្រហារ​ទៅលើ​សួត ហើយក៏​អាច​ឆ្លង​រាលដាល​ទៅ​សរីរាង្គ​ផ្សេងទៀត ដូចជា ខួរក្បាល​និង​ឆ្អឹងខ្នង។

មេរោគ​ជំងឺរបេង​ឆ្លង​ពី​មនុស្ស​ម្នាក់​ទៅ​មនុស្ស​ម្នាក់ទៀត​ដោយ​តំណក់​ទឹកមាត់​ល្អិតៗ​ហើរ​ប៉ើង​តាម​ខ្យល់ តាមរយៈ​ការ​ក្អក កណ្ដាស់ ខាក​ស្ដោះ និង​និយាយ​ជាដើម។

តើ​ជំងឺរបេង​សួត​មាន​រោគសញ្ញា​អ្វីខ្លះ ហើយ​គេ​អាច​ការពារ​ដោយ​វិធី​ណាខ្លះ​?

រោគសញ្ញា​នៃ​ជំងឺរបេង​ភាគច្រើន គឺ​ក្តៅ​ខ្លួន​ស្ទេញៗ គ្រុន​ព្រឺ​រងា បែកញើស​នៅ​ពេល​យប់ ហេវ​ហត់​អស់កម្លាំង មិនសូវ​ឃ្លានបាយ ស្រក​ទម្ងន់ ពិបាក​ដកដង្ហើម ឈឺចាប់​ក្នុង​ទ្រូង ក្អក​មាន​ស្លេះ រយៈពេល​ជាង​៣​សប្ដាហ៍ និង​ករណី​ខ្លះ​ក្អក​ធ្លាក់ឈាម ក៏​មាន។

គ្រូពេទ្យ​ជំនាញ​ផ្នែក​ជំងឺ​ទូទៅ​ខ្មែរ​-​អាមេរិកាំង លោក វេជ្ជបណ្ឌិត សៀង សេង មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​អាស៊ីសេរី​ថា ប្រសិនបើ​មាន​រោគសញ្ញា​ណាមួយ សង្ស័យ​ថា មាន​ជំងឺរបេង​ត្រូវ​មក​ជួប​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​ជា​បន្ទាន់ ដើម្បី​ជួស​ស្បែក​មើល ពិនិត្យ​ឈាម និង​ថត​ឆ្លុះ​ពិនិត្យ​សួត​៖ «គេ​ជួស​ដៃ ហៅ​PPD​។ កាលណា​ជួស​ដៃ​ទៅ វា​លើស​ពី​១០​ទៅ ១៥​មីលីលីត្រ គេ​សង្ស័យ​ថា មាន​របេង ដូច្នេះ​ដើម្បី​ឱ្យ​ដឹង​ពិតប្រាកដ គឺ​ត្រូវការ​ធ្វើតេស្ត​មួយទៀត គឺ​ស្ដោះ​ទឹកមាត់ ព្រលឹម​ឡើង ដើម្បី​យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម ដើម្បី​ពិនិត្យមើល​រក​មេរោគ​របង។ ហើយ​តេស្ត​ទី​៣ គឺ​ពិនិត្យ​ឈាម ប៉ុន្តែ​គ្រាន់តែ​ដឹង​ថា តើ​មាន​របេង​ឬ​អត់ ប៉ុន្តែ អត់​ដឹង​ថា កំពុង​មាន​របេង​ឬ​មាន​ពីមុន​...»

គេហទំព័រ​សុខភាព​វ៉ឹបអឹមឌី (WebMD) ឱ្យ​ដឹង​ថា ជំងឺរបេង​សួត ចែកចេញជា​ពីរ​ប្រភេទ គឺ ជំងឺរបេង​សំងំ (Latent TB) និង​ជំងឺរបេង​សកម្ម (Active TB)​។ ជំងឺរបេង​សំងំ មិន​បង្ហាញ​រោគសញ្ញា​អ្វី​ទេ ហើយក៏​មិន​ឆ្លង​ទៅ​អ្នកដទៃ​ដែរ​។ បាក់តេរី​នេះ វា​សំងំ​ក្នុង​ខ្លួន ដោយសារ​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​ខ្លាំង (Immune System) គឺ​វា​ជួយ​ការពារ​មិន​ឱ្យ​បាក់តេរី​នោះ រាលដាល​ទៅ​ផ្នែក​ផ្សេង​នៃ​សរីរាង្គ​។ ក៏ប៉ុន្តែ​នៅ​ពេល​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​ចុះ​ខ្សោយ របេង​សំងំ​នោះ ក៏​ក្លាយ​ជា​របេង​សកម្ម ហេតុនេះ គ្រូពេទ្យ​នឹង​ផ្តល់​ការ​ព្យាបាល​បង្ការ រយៈពេល ពី​៦ ខែ​ទៅ ៩​ខែ កុំ​ឱ្យ​ឆ្លង​បន្ត​ទៀត។

ចំណែក ជំងឺរបេង​សកម្ម​វិញ គឺ​បាក់តេរី​នោះ​វា​បំប្លែង​និង​រាលដាល បណ្ដាល​ឱ្យ​អ្នក​ជំងឺរបេង​ធ្លាក់ខ្លួន​ឈឺ រួមមាន​ហេវ​ហត់​អស់កម្លាំង ពិបាក​ដកដង្ហើម ឈឺចាប់​ក្នុង​ទ្រូង ក្អក​មាន​ស្លេស ឬ​ក្អក​ធ្លាក់ឈាម ហើយ​នឹង​ឆ្លង​ទៅ​អ្នកដទៃ​។ ៩០%​នៃ​អ្នក​ជំងឺរបេង​សកម្ម បណ្តាល​មក​ពី​ការ​វិវត្តន៍​ពី​ប្រភេទ​របេង​សំងំ ប្រសិនបើ​មិន​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​ត្រឹមត្រូវ។

លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត​សៀង សេង បន្ត​ថា មេរោគ​ជំងឺរបេង គឺ​ឆ្លង​ពី​មនុស្ស​ម្នាក់​ទៅ​មនុស្ស​ម្នាក់ទៀត តាម​ការ​ស្រូប​ខ្យល់ ឬ ផ្លូវ​ដង្ហើម​របស់​អ្នក​កើត​របេង តាមរយៈ​ការ​ក្អក កណ្ដាស់ និយាយ​ឬ​ច្រៀង ជាដើម​។ មេរោគ​នេះ វា​អាច​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ខ្យល់អាកាស​រយៈពេល​ពី ២​ទៅ ៣​ម៉ោង​។ លោក​ថា បច្ចុប្បន្ន​គេ​អាច​ព្យាបាល​ជំងឺរបេង​ឱ្យ​ជាសះស្បើយ​វិញ​បាន ដោយ ប្រើ​ថ្នាំ​អង់ទីប៊ីយូទីក (Antibiotics) រយៈពេល​ពី​៦ ខែ​ទៅ​៩​ខែ៖ «ឆ្លងតាម​ប្រព័ន្ធ​ដកដង្ហើម ដូចជា​ជំងឺ​កូវីដ​១៩​ដែរ​។ កាលណា​តេស្ត​ទឹកមាត់ គេ​អាច​ដឹង​ភ្លាមៗ គេ​យក​ចិញ្ចឹម​ទៅ​មេរោគ គេ​ឃើញ​យើង​មាន​មេរោគ​របេង គេ​ប្រាប់​យើង​ដោយ​ឱ្យ​ប្រើ​ថ្នាំ​របេង ឬ​នៅតែ​ខ្លួនឯង កុំ​ឱ្យ​ឆ្លង​ទៅ​អ្នកដទៃ ដូចនេះ គេ​អាច​បញ្ឈប់​ជំងឺ​នេះ​បាន ដោយ​ឱ្យ​យើង​ប្រើ​ថ្នាំ​រយៈពេល ពី​៦ ខែ ទៅ​៩​ខែ»

តើ​អ្នកណា​អាច​មាន​ហានិភ័យ​ខ្ពស់​នៃ​ការ​ឆ្លង​ជំងឺរបេង​?

អ្នក​ដែល​ប្រថុយប្រថាន​ខ្លាំង​នៃ​ការ​ឆ្លង​ជំងឺរបេង គឺ​ក្រុម​គ្រួសារ ឬ​មិត្តភ័ក្ដិ ដែល​រស់នៅ​ឬ​ធ្វើការ​ជាមួយ​អ្នក​កើត​ជំងឺរបេង​សកម្ម កង្វះ​អាហារូបត្ថម្ភ និង​រស់នៅ​ក្នុង​ទីប្រជុំជន​គ្មាន​អនាម័យ​។ បន្ថែម​ពី​នេះ អ្នកមាន​ប្រព័ន្ធ​ការពារ​ខ្លួន​ចុះ​ខ្សោយ ដូចជា​អ្នក​ផ្ទុក​ជំងឺ​អេដស៍ ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម ជំងឺ​តម្រង​នោម ជំងឺ​មហារីក ឬ​អ្នក​ជក់បារី ក៏​ងាយ​ឆ្លង​មេរោគ​របេង​ដែរ។

នៅ​កម្ពុជា អង្គការ​ខាណា (KHANA) ដែល​សហការ​ជាមួយ​មជ្ឈមណ្ឌល​ជាតិ​កម្ចាត់​រោគ​របេង និង ហង់សិន បាន​ប៉ាន់ប្រមាណ​ថា អ្នកជំងឺ​របេង​នៅ​កម្ពុជា សរុប​ប្រមាណ​ជា ៤​ម៉ឺន​នាក់ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០។

នាយក​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​ខាណា លោក ជួប សុខចំរើន មាន​ប្រសាសន៍​ប្រាប់​អាស៊ីសេរី កាលពី​យប់​ថ្ងៃទី១៦ ខែ​កុម្ភៈ​ថា ក្នុងចំណោម​អ្នក​កើត​ជំងឺរបេង​ទាំងនោះ គឺ​មាន​អ្នក​ជំងឺរបេង​ប្រមាណ​ជា ១​ម៉ឺន​នាក់ បាន​បាត់​ពី​ប្រព័ន្ធ​តាមដាន ដោយសារ​ពួកគេ​មិន​បាន​មក​ទទួល​សេវា​ត្រួតពិនិត្យ និង​ព្យាបាល ស្រប​ពេលដែល​កម្ពុជា​និង​ពិភពលោក កំពុង​ប្រឈម​បញ្ហា ជំងឺ​រាតត្បាត​សកល កូវីដ​១៩ (Covid-19)​

លោក ជួប សុខចំរើន ក៏បាន​អំពាវនាវ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងអស់ ដែល​មាន​អការៈ​សង្ស័យ​ថា មាន​រោគ​របេង គប្បី​មក​ទទួល​រោគវិនិច្ឆ័យ និង​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ​នានា ព្រោះ​ការ​ព្យាបាល​ជំងឺរបេង ពុំ​មាន​បង់ថ្លៃ​សេវា នោះ​ឡើយ៖ «ជា​ទិន្នន័យ​ដែល​យើង​មាន​កន្លង​មក គឺ​អ្នក​មាន​ជំងឺរបេង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ប្រមាណ​៤​ម៉ឺន​នាក់​។ កន្លង​ទៅ​នេះ អ្នក​មក​ចុះបញ្ជី ទទួល​សេវា​រោគវិនិច្ឆ័យ ស្រាវជ្រាវ និង​ទទួល​សេវា​ព្យាបាល ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​គឺ ប្រហែលជា ៣​ម៉ឺន​នាក់។ ប្រមាណ​ជា ១​ម៉ឺន​នាក់​ផ្សេង​ទៀត យើង​មិន​ដឹង​ថា គាត់​ទៅ​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​កន្លែង​ផ្សេង ឬ​យ៉ាងម៉េច​ទេ បាត់​អត់​ឃើញ​មក»

ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​ជាតិ​កម្ចាត់​រោគ​របេង និង ហង់សិន លោក វេជ្ជបណ្ឌិត ហួត ចាន់យុដា ថ្លែង​ក្នុង​គម្រោង​ផ្ដួចផ្ដើម​បញ្ចប់​ជំងឺរបេង កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​មករា ឆ្នាំ​២០២១​ថា ទោះបី​កម្ពុជា មាន​អត្រា​អ្នក​ឆ្លង​និង​បាត់​បង់ជីវិត ដោយសារ​ជំងឺរបេង​បាន​ថយ​ចុះ​យ៉ាង​ណា​ក្តី ក៏​អ្នក​ជំងឺរបេង​ប្រមាណ​មួយ​ភាគ​បី ដែល​កំពុង​ឈឺ នៅ​មិនទាន់​បាន​ទទួល​ការថែទាំ ការ​ធ្វើ​រោគវិនិច្ឆ័យ​និង​សេវា​ព្យាបាល​ទាន់​ពេល​វេលា ដែល​បញ្ហា​នេះ​ជា​ហានិភ័យ​លើ​ការ​បន្ត​ចម្លង ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​សុខភាព​សាធារណៈ និង​ប៉ះពាល់​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​គ្រួសារ និង​សង្គម។

របាយការណ៍​របស់​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក (WHO) ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០ បាន​ចាត់​ចំណាត់ថ្នាក់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ចំនួន​៣០ ក្នុង​ពិភពលោក ដែល​មាន​បន្ទុក​ជំងឺរបេង​ខ្ពស់​នៅ​ឡើយ (High Burden TD)​។ របាយការណ៍​បង្ហាញ​ថា ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០ ក្នុងចំណោម​មនុស្ស​មួយ​សែន​នាក់​នៅ​កម្ពុជា គឺ​គេ​រក​ឃើញ​អ្នក​កើត​ជំងឺរបេង​ចំនួន ២៨៧​នាក់ ដែល​ថយ​ចុះ​ពី​ចំនួន ៣០២​នាក់ កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៩ ហើយ​អត្រា​អ្នក​ស្លាប់​វិញ​គឺ​មាន​១៧​នាក់ ក្នុងចំណោម​អ្នក​កើត​ជំងឺរបេង ១​សែន​នាក់ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។

គេហទំព័រ​ទាំងមូល