Үчинчи дуня һакиммутләқлириниң тәхттин чүшүш вақти кәлмидиму?

Үчинчи дуняниң һакиммутләқлири һазирқи заманниң бөрилиригә айлинип қалди десәк мубалиғә болмайду. Заманимизда езиливатқан хәлқләр диктаторлардин азад болушни арзу қилишиду.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2011.03.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Мисирлиқ мәшһур язғучи тәвфиқ ваий кувәйттә чиқидиған “әл муҗтәмә журнили” ниң 2011-йили 4-март санида елан қилған бир мақалисидә мундақ дәп язған:‏
-Әплатон өз вақтида “адәм гөшини бирәр қетим тетип баққанлар бөригә айлиниду. Наһәқ адәм өлтүрүштин қорқмиғанлар ахири вәһший һайванға айлинип қалиду” дегән икән. Үчинчи дуняниң һакиммутләқлири һазирқи заманниң бөрилиригә айлинип қалди десәк мубалиғә болмайду. Заманимизда езиливатқан хәлқләр диктаторлардин азад болушни арзу қилишиду. Хусусән үчинчи дуня әллири шундақ бир азадлиқни вә һәқиқий демократийини, һакиммутләқләрниң бир-бирләп йәр билән йәксан болушини төт көзи билән күтмәктә. Әмма, қуруқ арзу билән һечқандақ бир иш әмәлгә ашмайдиғанлиқи бир һәқиқәт. Мисирдики намайиш қаһирәниң азадлиқ мәйданиға топлишип намайиш қилишни интернет арқилиқ биваситә уқтуруш қилиш арқилиқ башлинип ахири ғәлибә қилди. Әгәр, хәлқ зулумға, һәқсизликкә рази болуп, тәқдирим мушу охшайду дәп сүкүт қилип олтурған болса, бу ғәлибә қолға кәлмигән болатти.
Шуңа диктаторларни йетиштүргәнләр йәнила хәлқтур. Пирәвн һәққидә мундақ бир қиссә бар. Пирәвндин аллаһ сорапту “әй пирәвн! қандақларчә сән өзүңни мисирниң илаһи дәп елан қилдиң вә хәлқиңни шунчилик әздиң?”, пирәвн җаваб берип дәпту: “әй рәббим! мени хәлқим шундақ қилип қойғанти. Чүнки, мән зулум қилсам, улар маңа қарши чиқмиған, мән һәддимдин ашсам, улар мени агаһландурмиған, мән ялған сөзлисәм, улар буни тәстиқлиған, яман ишлиримниму яхши ишларға охшаш махтап мени бу һалға кәлтүрүп қойғанлар мениң хәлқимдур. Мән хәлқимдин наразимән.”

Йеңи башлиқлиримиз қандақ болиду?

Язғучи мақалисидә йәнә мундақ дәп язиду:“мисирда нефит, тәбиий газдин башлап нурғун байлиқлар чиқиду. Зираәтчиликтиму әрәб дөләтлириниң алдида туриду. Шундақ туруп чәт дөләтләргә төләйдиған қәрзи дөләт хәзинисиниң көлимидин ешип кәткән. Сабиқ рәис һөсни мубарәк 30 йил җәрянида мисирни қатму-қат қәрзгә боғуп қойған билән өзиниң шәхсий байлиқини 70 милярд долларға йәткүзгән. Мисирниң дөләт хәзинисидинму бунчилик пул чиқмайду. Бунчилик пулниң һәммисини өз хәзинисигә салғандин көрә, йерими билән болсиму мисирниң қәрзини үзүшкә ишлитишни халимиған иди. Мубарәкниң тоймас нәпси өзиниң бешини йеди.”

Һөрийәт әң қиммәтлик байлиқ

Мақалиниң ахирида мундақ дейилгән, мисир хәлқи чоң дөләтләргә қәрздар болсиму, тәбиий байлиқи чирикләшкән һакимийәтниң адәмлириниң чөнтикигә чүшүп кәткәнлик сәвәбидин пеқирлиқта қалған болсиму, улар һөрийәткә еришти вә һәқиқий демократийини әмәлгә ашуруш пурситигә еришти. Һөрийәт билән әркинликни пулға сетип алғили болмайдиған қиммәтлик байлиқтур. Бундин кейинки йеңи башлиқлар диктаторилиқниң шәклини өзгәртипла,худди бурунқилардәк болуваламду яки инсап билән иш көрүп демократийини әмәлгә ашурамду? буни хәлқниң сәгәклики бәлгиләйду. Әгәр, хәлқ ишини башлиқлириға тапшуруп қоюп ғәпләт уйқуда ухлиса, иш йәнә илгирикидин пәрқләнмәслики мумкин. Чүнки, башлиқлар хәлқниң томуриниң соқушиға қарап иш көрүшкә адәтлинип қалған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.