Әрәб баһари күз пәслигә кирип қалдиму?

Әрәб дөләтлиридә башлинип бир йилдин көпрәк вақиттин бири давам қилип келиватқан әрәб баһари һәрикити асасән ғәлибигә еришип кәлмәктә.
Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2012.01.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Әрәб баһари һәрикитиниң ғәлибиси бәзи дөләтләрдә күтүлгән мевисини бәргән болсиму, йәнә сүрийә вә йәмәнгә охшиған бәзи әрәб дөләтлиридә интайин аста кетип бармақта.

Тәһлилчиләргә көрә, әрәб баһари һәрикитиниң нәтиҗиси тиз болмиған билән әрәб хәлқини ойғинишқа вә демократийилишиш йолидики йеңи иҗабийлиқларға башлап маңмақта икән.

Лондонда чиқидиған “оттура шәрқ” гезитиниң 2012-йили 3-январ санида, мәшһур язғучи вә сиясий тәһлилчи халид қиштиний тәрипидин “әрәб баһари күз пәслигә келип қалдиму?” дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, мақалидә мундақ дәп йезилған:
“әрәб дөләтлиридә чиққан әрәб баһари һәрикити баһар пәслидин чиқип күз, һәтта қиш пәслигә кирип қалғандәк туриду. Шундақтиму бу һәрикәтниң зийинидин пайдиси көпрәк болғанлиқида шәк йоқ. Бу һәрикәтниң зийини дегинимиздин мәқсәт төләнгән бәдәлләр болуп, дуняда һәр қандақ бир чоң һәрикәт бәдәлсиз болмиған. Һөрийәт, демократийә вә һәтта байлиқму бәдәлсиз кәлмәйду. Һәр бир пайдиниң бир бәдили болиду. Әрәб баһариниң төлигән бәдәллири нурғун кишиниң қени төкүлгәнлики вә иқтисадий җәһәттин болған зиянларға мәркәзлишиду. Мәсилән: мисирдәк асаслиқ иқтисадий саяһәттин келидиған дөләт үчүн саяһәт ширкәтлириниң иштин тохтап қелишидин чиққан иқтисадий зиянни мөлчәрләп болғили болмайду. Тунис билән мисирда хели көп саяһәт ширкәтлири зиян тартти.”

Әрәб баһариниң мол һосуллири

Мақалидә йәнә мундақ дәп йезилған:

“әрәб баһариниң ғәлибилири униңдин келип чиққан зияндин әлвәттә чоң вә көптур. Әрәб баһариниң ғәлибисини мундақ төт пайдиға ихчамлап чүшәндүрүшкә болиду:

  1. Әрәб баһари һәрикити дуня хәлқигә қандақла бир залим, мустәбит һакимийәтни қорал көтүрүп уруш қилмастинму, һазирқи заманға мунасип һалда тинчлиқ билән күрәш қилиш усуллири арқилиқ парчақлап ташлиғили болидиғанлиқини намаян қилған болди.
  2. Әрәб баһари һәрикити өзлиригә чоқунидиған қорчақ дөләтләрдики һакиммутләқләрни қоллап кәлгән чоң дөләтләргә хәлқниң күчигә һечнәрсә кәлмәйдиғанлиқини вә залим, һакиммутләқләрни қоллиғандин көрә хәлқни қоллашниң йоллуқ һәм әвзәл икәнликини чүшәндүрүп қойди. Чүнки хәлқни көзлимәстин, мустәбит һакимийәт билән түзгән иттипақ яки келишимниң өмри қисқа болидиғанлиқи һәммигә аян болди.
  3. Әрәб баһари һәрикити мустәбит һакиммутләқләргә хәлқни бесип, уларниң арзу-арманлири боғуп ташлап, чоң дөләтләрниң шапаитигә чоқунушниң ақивити хорлуқ вә пушайман икәнликини чүшәндүрүп қойди. Чүнки бу залимларниң җени һәлқумға келип қалғанда, улар чоқунған мәдәткарлири уларни ташливәтти. Казафийниң ибрәтлик ақивити буниңға әң яхши өрнәктур.
  4. Әрәб баһари һәрикити заманимиз пән-техникилиридин интернет, қол телефони, антенна қатарлиқ учурлишиш вә учур тарқитиш қораллириниң интайин чоң ролини испатлап бәрди. Туниста тунҗи әрәб баһариниң башлинишиму пидакар яшларниң интернеттин хәвәр тарқитиши билән әмәлгә ашқан. Мисир, ливийә вә сүрийә қатарлиқ дөләтләрдики вәһший бастурушлар қол телефони вә интернет сайисидә дуняға тарқитилип кәлди вә намайишчиларниң алға илгирилишигә, шундақла бир-бири билән алақә қурушиға ярдәмчи болди.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.