Ereb bahari küz peslige kirip qaldimu?

Ereb döletliride bashlinip bir yildin köprek waqittin biri dawam qilip kéliwatqan ereb bahari herikiti asasen ghelibige ériship kelmekte.
Ixtiyariy muxbirimiz ömerjan
2012.01.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Ereb bahari herikitining ghelibisi bezi döletlerde kütülgen méwisini bergen bolsimu, yene süriye we yemen'ge oxshighan bezi ereb döletliride intayin asta kétip barmaqta.

Tehlilchilerge köre, ereb bahari herikitining netijisi tiz bolmighan bilen ereb xelqini oyghinishqa we démokratiyilishish yolidiki yéngi ijabiyliqlargha bashlap mangmaqta iken.

Londonda chiqidighan “Ottura sherq” gézitining 2012-yili 3-yanwar sanida, meshhur yazghuchi we siyasiy tehlilchi xalid qishtiniy teripidin “Ereb bahari küz peslige kélip qaldimu?” dégen témida bir maqale élan qilin'ghan bolup, maqalide mundaq dep yézilghan:
“Ereb döletliride chiqqan ereb bahari herikiti bahar peslidin chiqip küz, hetta qish peslige kirip qalghandek turidu. Shundaqtimu bu heriketning ziyinidin paydisi köprek bolghanliqida shek yoq. Bu heriketning ziyini déginimizdin meqset tölen'gen bedeller bolup, dunyada her qandaq bir chong heriket bedelsiz bolmighan. Höriyet, démokratiye we hetta bayliqmu bedelsiz kelmeydu. Her bir paydining bir bedili bolidu. Ereb baharining töligen bedelliri nurghun kishining qéni tökülgenliki we iqtisadiy jehettin bolghan ziyanlargha merkezlishidu. Mesilen: misirdek asasliq iqtisadiy sayahettin kélidighan dölet üchün sayahet shirketlirining ishtin toxtap qélishidin chiqqan iqtisadiy ziyanni mölcherlep bolghili bolmaydu. Tunis bilen misirda xéli köp sayahet shirketliri ziyan tartti.”

Ereb baharining mol hosulliri

Maqalide yene mundaq dep yézilghan:

“Ereb baharining ghelibiliri uningdin kélip chiqqan ziyandin elwette chong we köptur. Ereb baharining ghelibisini mundaq töt paydigha ixchamlap chüshendürüshke bolidu:

  1. Ereb bahari herikiti dunya xelqige qandaqla bir zalim, mustebit hakimiyetni qoral kötürüp urush qilmastinmu, hazirqi zaman'gha munasip halda tinchliq bilen küresh qilish usulliri arqiliq parchaqlap tashlighili bolidighanliqini namayan qilghan boldi.
  2. Ereb bahari herikiti özlirige choqunidighan qorchaq döletlerdiki hakimmutleqlerni qollap kelgen chong döletlerge xelqning küchige héchnerse kelmeydighanliqini we zalim, hakimmutleqlerni qollighandin köre xelqni qollashning yolluq hem ewzel ikenlikini chüshendürüp qoydi. Chünki xelqni közlimestin, mustebit hakimiyet bilen tüzgen ittipaq yaki kélishimning ömri qisqa bolidighanliqi hemmige ayan boldi.
  3. Ereb bahari herikiti mustebit hakimmutleqlerge xelqni bésip, ularning arzu-armanliri boghup tashlap, chong döletlerning shapa'itige choqunushning aqiwiti xorluq we pushayman ikenlikini chüshendürüp qoydi. Chünki bu zalimlarning jéni helqumgha kélip qalghanda, ular choqun'ghan medetkarliri ularni tashliwetti. Kazafiyning ibretlik aqiwiti buninggha eng yaxshi örnektur.
  4. Ereb bahari herikiti zamanimiz pen-téxnikiliridin intérnét, qol téléfoni, anténna qatarliq uchurlishish we uchur tarqitish qorallirining intayin chong rolini ispatlap berdi. Tunista tunji ereb baharining bashlinishimu pidakar yashlarning intérnéttin xewer tarqitishi bilen emelge ashqan. Misir, liwiye we süriye qatarliq döletlerdiki wehshiy basturushlar qol téléfoni we intérnét sayiside dunyagha tarqitilip keldi we namayishchilarning algha ilgirilishige, shundaqla bir-biri bilen alaqe qurushigha yardemchi boldi.”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.