Nobél tinchliq mukapati néme üchün sherqiy türkistanliqlargha bérilmeydu?

Yaponiyilik xitay ishliri mutexessisi higashi i taro özining "Xitaygha qarang" tor bétide 10-ayning 14-küni "Nobél tinchliq mukapati néme üchün sherqiy türkistanliqlargha bérilmeydu?" serlewhilik maqalisini élan qilghan.
Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2012-10-16
Élxet
Pikir
Share
Print
Rabiye qadir xanim 2010 - yilliq nobél tinchliq mukapatini tarqitish murasimida muxbirlarning so'allirigha jawab bermekte
Rabiye qadir xanim 2010 - yilliq nobél tinchliq mukapatini tarqitish murasimida muxbirlarning so'allirigha jawab bermekte
RFA/Aygul Yusup

Mezkur maqalide mundaq déyilgen:
"Mana bügün dunya töt köz bilen kütüp turuwatqan nobél tinchliq mukapatining sahibi élan qilindi. Bu sahib del yawropa birliki boldi. Nobél tinchliq mukapati yawropa birlikining yawropada iqtisadiy krizisni yaratqandin ibaret ulugh töhpisige bérildimu we yaki bu krizistin qutulushigha yardem bérish meqsitide iqtisadiy i'ane süpitide bérildimu? bunisi manga ayan emes. Eger nobél tinchliq mukapatini bahalighuchi nan qépilirini uchritip qalghan bolsam, yaqisidin tutup turup, ikkini silkip nobél tinchliq mukapati kimlerge bérilishi kérek? buni bilemsen eblexler! dep warqirap uyqusini échip qoyattim. Epsus buni qilish manga nésip bolmidi. Eger shundaq purset yar berse, buni hergiz qoldin bermeymen. Chünki, men amérikiliqlar éytqandek qolida gül tutup turup adem uralaydighan samuray ewladi."

U maqalisini dawamlashturup mundaq bayan qilidu:
"Yéqinqi bir nechche yildin buyan bu mukapat bir qanchilighan neziriyichi meddahlargha bérildi. Yaponiyining urush yillirida urushqa qatnashqan barliq jengchilerge xan ordisi teripidin sowgha qilinip bérilidighan qol sa'iti bolidighan. Bu qol sa'iti urushta meydisige oq yégen'gimu,arqisigha oq yégen'gimu bérilidighan hediye idi. Hazirqi nobél tinchliq mukapati del shu zamanlardiki xan ordisi mukapatigha oxshap qaldimu qandaq?"

Higashi i taro maqalini dawamlashturup, yene mundaq bayan qilidu:
"Eslide nobél tinchliq mukapati insaniyetke tinchliq élip kélishke tirishiwatqan we insaniyet tinchliqigha buzghunchiliq qiliwatqan mustebit hökümranlargha ot achqan qehriman-baturlargha bérilishi kérek idighu! ejeba bu mukapat oylimighan kishilerge we orunsiz orunlargha bérilmekte. Eger mukapat héqiqi bérilish toghra kelse, del arimizdiki rabiye qadirdek barliqini xelqige, wetinige, insaniyetke ata qilghan, 11 perzentning anisigha, insaniyetning tinchliqigha buzghunchiliq qiliwatqan xitay kommunistlirigha kolléktip qarshiliq bildürüp, kolléktip öltürülgen 5-iyul Uyghur irqiy qirghinchiliqidiki Uyghur qehrimanlargha bérilishi kérek idighu! 21-esirde qaysi bir qit'e we qaysi bir dölette Uyghurdek millet, mustebit xitay kommunist hakimiyitidek, iqtisadiy we herbiy küchi güllen'gen, küchlük bir hakimiyetke qarshi jeng élan qilip, kökrikini kirip, özini oqqa tutup namayish élip baralidi?qaysi bir milyonér rabiye qadirdek bayliqini, erkinlikini hörlükke tégiship,xitay türmiliride yatalidi? emma dunyada heqiqet dégen söz klassik kitab, lughetlerdila yézip qaldurulghan, emeliyleshmigen we shundaqla alliqachan yerlikige depne qilin'ghan sözdinla ibaret iken, depmu oylap qalimen. 2009-Yilidiki 5-iyul Uyghur irqiy qirghinchiliqi yüz bérip mana hazir üch yil boldi. Shu namayishta xitay eskerliri teripidin türküm-türkümlep öltürülgen yashlargha we shu namayish tüpeylidin qolgha élinip, xitay türmiside ingrawatqan Uyghur mehbuslargha xelq'ara jem'iyet ilham bérish, medet bérish we ölgenlerni eslesh, qalghanlarni righbetlendürüsh yüzisidin bolsimu, nobél tinchliq mukapati shu bichare sherqiy türkistanliq Uyghurlargha we yaki ularning rehbiri rabiye qadirgha bérilishi kérek idi. Eger, biz tarixni waraqlaydighan bolsaq, insaniyetning yéqinqi zaman tarixida öz erkinliki üchün we berbat bolghan jumhuriyitini eslige keltürüsh üchün sherqiy türkistanliq Uyghurlardek qan bedel töligen ikkinchi bir millet yoqtur."

Higashi i taro maqalisining axirini mundaq axirlashturidu.
"Men yéqindila tokyo uniwérsitétida amérikiliq islam diniy muxlisi sheyx yüsüf éstésning heqiqetke seper namliq léksiyiside shimaliy yawropadiki insanlarning étiqadtin yiraqliship dinsizliqni terghib qiliwatqanliqini anglidim. Insan tengridin yiraqlashqanda, heqiqettinmu yiraqlishamdu qandaq? nobél tinchliq mukapati komitétidiki xanimlar, ependilerning heqiqetni tépishi we uninggha yéqinlishishi üchün köprek injil oqushigha toghra kélidighandek turidu."

U axirida mundaq dédi:
"Sewr qilip turunglar, sherqiy türkistanliq Uyghurlar! ulugh tengrim silerge nobél tinchliq mukapatinila emes, belkim tinch sherqiy türkistan jumhuriyitinglarni bérishi mumkin!!!"

Biz higashi i taroning qarashliri üstide pikir élish üchün, kagoshima xelq'ara uniwérsitétining proféssori gérmaniyilik bolma ependi bilen söhbet élip barduq. Proféssor bolma ependi öz qarashlirini bayan qilip:
"Higashi i taroning dégenliri toghra éytilghan qarashlar bolup, yéqinqi yillardin buyan nobél tinchliq mukapati heqiqeten toghra kishilerge bérilmey qaldi. Bu qétim mukapatning yawropa birlikige bérilgenliki xewirini anglap, men tolimu heyran boldum. Higashi i taro éytqandek, bu mukapatning meqsiti erkinlik, tinchliq üchün küresh qilghanlarni ilhamlandurush, hökümranlargha zerbe bérishtin ibarettur. Men shuninggha toluq ishinimenki, rabiye qadir we uning xelqining töligen bedelliri axiri méwe béridu. Bu peqet waqit mesilisi." dédi.

Toluq bet