Lin bawxu'a: saqchigha hujum qilghanliq térrorluq heriket emes

Xitayning shinjang ijtima'iy penler akadémiyisi ottura asiya institutimu maqale élan qilip, xoten weqesini xelq'ara térrorchiliqqa chatti. Bu heqte musteqil tetqiqatchi lin bawxu'a obzor élan qildi.
Muxbirimiz weli
2011.07.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xoten-weqesi-koygen-mashina-305.jpg Xoten weqeside köydürülgen saqchi mashinisi. 2011-Yili 18-iyul.
tianshen tor betidin elinghan/Qiao Long

Shinxu'a agéntliqining “Yer shari waqit géziti” bügün, xitayning shinjang ijtima'iy penler akadémiyisi ottura asiya institutining bashliqi pen jizhpingning térrorluqqa qarshi turushta muresse yoq dégen maqalisini élan qildi. Wang léchu'en dewridiki “Mutexessis” pen jizhping, hazir jang chünshen “Rehimdil” siyaset yürgüzüwatqan dewrde yene otturigha chiqip, xoten weqesini xelq'ara térrorluqqa chatqan. U, xotende 18‏-iyul küni yüz bergen xitayning saqchi orginigha hujum qilish weqesini, hindistanning bombay shehiride yüz bergen térrorluq weqege, moskwada bultur we bu yil yüz bergen ayrodromgha hujum qilish , tömür yolni partlitish weqelirige oxshash dehshetlik térrorluq heriket dep körsetken. U yene, chong döletlerning héchqaysi térrorluqqa qarshi turush mesiliside muresse qilmay kéliwatidu dep bahane tapqan.

Xitayning “Wénxuybaw” gézitimu bügün“Yer shari waqit géziti” din neqil keltürüp, xelq'ara uchur wasitiliri élan qilghan xoten weqesi heqqidiki xewer we mutexesssiler bergen bahalarni shinjang emeldarliri ret qildi, chet'ellerning dégini pütünley “Ighwa” dep jakarlidi dep xewer élan qildi. Emma yenila xoten weqesini térrorluq déyishte asaslan'ghan delil -pakitlarni körsetmidi.

Chet'ellerde tarqilidighan “Xitaygha nezer” tor géziti bügünki obzorida, xitayning mu'awin re'isi shi jinping tibetning tinchliq bilen azad qilin'ghanliqining 60 yilliqi tebriklesh dégen nam bilen lasagha barghanda, dalay lamagha bölgünchilik qilmasliq kérek dep qattiq agahlandurush bergen haman, xitay qoralliq qisimliri xotende Uyghurlarni étishqa bashlidi dep körsetti.

Teywende turuwatqan musteqil tetqiqatchi lin bawxu'a xotende yüz bergen xitay saqchi orginigha hujum qilish weqesi heqqide bügün élan qilghan mulahiziside, xitayning saqchi orgini del xelqni basturidighan organ, Uyghurlarning xitay salghan zulumdin öch élish üchün xitay saqchi orginigha hujum qilghanliqi térrorluq emes, belki toghra mudapi'e dep körsetti.

Musteqil tetqiqatchi lin bawxu'a mulahiziside mundaq deydu: xitay hökümiti yillardin buyan uchur wasitilirini kontrol qiliwélip, özi ötküzüwatqan jinayetlerni dunyadin yoshurup kéliwatidu. Bu qétim xotende yü z bergen saqchigha hujum qilish weqesidimu, xitay özi dégen geplerge héchkim ishenmeydighanliqini bilgenliktin, bu weqe toghrisida bashqilarni sözlitip, ispatliqqa tartmaqchi boldi, mesilen, xitay melum bir Uyghur ayal saqchining, men ularning közliridin térrorluqni sezdim dégen sözi bilen, bu weqeni térrorluq dep ispatlimaqchi boldi. Yene mesilen, xitay élan qilghan xewerlerde, saqchigha hujum qilghan Uyghurlarda qoral bar déyelmey, “Étishish yüz berdi” dep mughemberlik qildi. Eger xitayning mughember sözlirini obdaq perq etmise, asanla uning damigha chüshüp qalidu.

Musteqil tetqiqatchi lin bawxu'a mulahiziside yene mundaq dep bayan qilidu: xitay hökümiti shi jinpingni lasagha tibetning tinchliq bilen azad qilin'ghanliqining 60 yilliqini tebrikligili bardi deydu. Bu bir külkilik gep. Eger xitay “Azadliq” dégen bundaq bir eng qéyin mesilini “Tinchliq bilen” asanla hel qilghan bolsa, néme üchün 60 yildin buyan uni qoral küchige tayinp idare qilidu? eger tibet en'enisige hörmet qilghan bolsa, tibetlerni yoqitip tashlimaqchi bolmighan bolsa, tibetler qozghilang kötüremdu?

Xitay zorawanliq we zulum siyasitini Uyghurlarghimu oxshash yürgüzdi. Xotende yüz bergen saqchigha hujum qilish weqesi, xitayning uzun yilliq zulum siyasitige qarshi partlighan hujum. Gerche xitay hökümiti wangning ornigha jangni yenggüshlep, taktikini özgertken bolsimu, emma xitayning Uyghurlargha qaratqan zulum siyasitining mahiyiti özgermidi, Uyghurlargha zulum salidighan atarmenliri özgermidi, wang léchu'en özimu yenila mezkezde siyasiy qanun komitétida turup Uyghurlarni basturush bilen shughulliniwatidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.