Donald trampning yéngi siyasiti we uning Uyghurlargha tesiri

Muxbirimiz eziz
2016-11-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Donald tramp prézidéntliqqa saylinip etisi kaliforniye shtatidiki namayishchilar, uning prézidéntliqigha naraziliq bildürmekte. 2016-Yili 9-noyabir.
Donald tramp prézidéntliqqa saylinip etisi kaliforniye shtatidiki namayishchilar, uning prézidéntliqigha naraziliq bildürmekte. 2016-Yili 9-noyabir.
AFP

Pütün dunyaning, jümlidin Uyghur jama'itiningmu diqqitini özige tartqan amérika prézidént saylimi axirliship, jumhuriyetchiler partiyisining prézidént namzati donald tramp amérikining 45-nöwetlik prézidénti bolup saylandi. Shuning bilen birge, u kéler yili yanwarda hakimiyet béshigha chiqqandin kéyin, amérikining tashqi siyasitide otturigha chiqqusi mezmunlarning Uyghurlar mesilisige qandaq tesir körsitishi mumkinlikimu kishilerning muhakime nuqtiliridin bolup qaldi.

Amérikidiki jumhuriyetchiler partiyisining wekili donald trampning yéngi bir nöwetlik amérika prézidénti bolup saylan'ghanliqi heqqidiki xewer pütün dunya axbaratliridiki eng qiziq nuqtigha aylan'ghan bir peytte, yéqin kelgüside amérikining tashqi siyasetliride qandaq özgirishlerning bolidighanliqi bu heqtiki muhakimilerning muhim nuqtiliridin bolup kelmekte. Bu heqtiki söhbetlerde Uyghurlar mesilisining amérika bilen xitay otturisidiki munasiwette belgilik orun igileydighanliqi heqqide chong ixtilap mewjut bolmisimu, amérikining tashqi siyasitige yéqindin köngül bölüp kéliwatqan bir qisim Uyghur jama'iti arisida jumhuriyetchiler we démokratlar hakimiyet béshida turghan mezgillerdiki ehwallar heqqide oxshimighan pikirler bolmaqta. Bu munasiwet bilen Uyghurlarning siyasiy weziyitige köngül bölgüchi birqisim analizchilar radiyomiz ziyaritini qobul qilip, jumhuriyetchilerni asas qilghan yéngi nöwetlik amérika hökümiti teshkil tapqandin kéyin, ularning Uyghurlar weziyitige körsitidighan tesiri heqqide öz pikrini bayan qildi.

Amérika Uyghur birleshmisining re'isi élshat hesen bu mesililer heqqide toxtilip, bu qétim donald tramp rehberlik ornigha chiqqandin kéyin, buning Uyghurlargha qandaq tesir körsitish éhtimalliqi barliqi heqqide öz qiyasini biz bilen ortaqlashti.

Bu heqte pikir qilghan memet toxti bashqiche qarashni otturigha qoyup, jumhuriyetchiler we démokratlar hoquq tutqan mezgillerde buning Uyghur dawasigha qaysi derijide tesir körsetkenlikini öz ‏- ara sélishturdi.

Amérikigha deslep kelgen Uyghur ziyaliyliridin tughluq abdurazaq özining saylam béliti tashlighandiki tuyghulrigha birleshtürgen halda, özining donald trampqa bélet tashlighanliqini, hazirqi waqitta amérikining iqtisadiy jehettiki ehwalini yaxshilashning eng muhim orunda turidighanliqini tekitlidi. Uning qarishiche, bir qisim kishiler éytqandek, donald tramp hakimiyet béshigha chiqsa, Uyghurlar yaki musulmanlar üchün yaman bolidu, dep oylashning hajiti yoq iken.

Memet toxti amérika hökümitini yéteklep méngiwatqan jumhuriyetchiler we démokratlarni Uyghurlar mesilisini chöridigen halda bahalashta noqul ehwallarni ölchem qiliwélishning birtereplime bolup qalidighanliqini, buning üchün amérika hökümitini eyiblep kétishning orunsiz ikenlikini bildürdi.

Melum bolushiche, dunyadiki herqaysi döletlerning rehberliri, jümlidin xitay re'isi shi jinpingmu donald trampqa tebrik télégrammisi ewetip, yéqin kelgüside amérika bilen öz ‏- ara dostluq we hemkarliq munasiwitide bolushni xalaydighanliqini bildürgen. Aqsaraydiki hakimiyet almishish we uning tesiri bolsa dawamliq dunyadiki herqaysi axbarat wasitilirining qiziq nuqtisi bolup turmaqta.

Toluq bet