Чеқимчилиқ вә униң хәтәрлик ақивәтлири

Ихтиярий мухбиримиз өмәрҗан
2013-11-29
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Чеқимчилиқ - биравни зиянға учритиш үчүн униң һәққидә башқилардин аңлиған бир - икки еғиз гәпни, ялған сөзләр билән көптүрүп қарши тәрәпкә аңлитиш ялғанчилиқи болуп, хаинлиқниң бир түридур. Бу адәттики гәп тошуштин пәрқлиқ җинайәттур. Чүнки гәп тошуш мәқсәтсизму әмәлгә ашиду. Әмма чеқимчилиқ рәзил мәқсәтләр арқисида елип берилиду. Бундақ чеқимчилиқ шу инсанниң нийити бузуқ, роһи кесәл, бипәрва адәм икәнликини билдүриду.

20 - Әсирниң мәшһур ислам мутәпәккури әлламә муһәммәд ғәззали чеқимчилиқ вә униң рәзиллики һәққидә мундақ дәп язған:«бир қетимлиқ чеқимчилиқниң сәвәби билән достлар вә аилиләр оттурисида өчмәнлик пәйда болуп, бәхтниң асаси болған хатирҗәмлик, инақлиқ бузулиду. Бу кишиләр оттурисидики чеқимчилиқниң аддий бир мисали. Әмма кишиләрни залим һөкүмдарларға чеқип қоюп, уларни вә аилә әзалирини зиянға учритидиған шәкилдики чеқимчилиқни мусулман адәм қилмайду. Чүнки бундақ қилиш инсанлиқ дәриҗисидин вә инсанлиқ хислитидин чүшүп әң пәс һайванлиқ дәриҗисигә чүшүп қалған әбләхләрниң қилиқидур. Чеқимчини аллаһ һәргиз кәчүрмәйду вә уни бу дуняда рәсва қилиду, ахирәттә дозахқа ташлайду. Дуняда чеқимчиларниң зиянкәшлики сәвәблик һаяти набут болған миңларчә бигунаһ инсанлар бар. Буларниң бундақ набут болушиға бир чеқимчи мунапиқниң нәпси аваригәрчилики сәвәб болиду. Чеқимчиниң ахирәттики яман ақивити тоғрилиқ пәйғәмбәр әләйһиссалам: «кимки бир кишиниң башқилар аңлап қелишини яқтурмайдиған сөзини аңлитип қойидикән, қиямәт күни униң икки қулиқиға қоғушун қоюлиду» дәп көрсәткән. Иҗтимаий һаятта чеқимчилиққа қарши турушниң үнүмлүк чариси чеқимчиниң сөзигә қулақ салмаслиқ, яки ишәнмәсликтур. Бундақ қилиш арқилиқ һәм чеқимчиниң йолини тақиғили болиду, һәмдә бигунаһ кишиләрниң иппитини қоғдап қалғили болиду. Қуран кәримдә:«и иман ейтқанлар! әгәр силәргә бир пасиқ адәм бирәр хәвәр елип кәлсә, (ишниң һәқиқитини) билмәстин бирәр қәвмни рәнҗитип қоюп, қилмишиңларға пушайман қилип қалмаслиқиңлар үчүн, (у хәвәрни) ениқлап көрүңлар» дәп кәлгән. Шуңа чеқимчилар елип кәлгән хәвәрни соғуқ қанлиқ билән ениқлап чиқиш керәк. Мундақ қилмиғанда, пушайман қилип қалидиған ишларниң садир болушиға йол қойған болимиз.»

Бәзи уйғур зиялийлириниң ейтишичә, уйғур елида мәсчитләргә киргән ишчи - хизмәтчиләрни чеқип қоюш, еғир аяқ икәнлики билинип қалған аялларни дәрһал мәлум қилиш, қошнисиниң өйигә кирип чиққанларни тизимлаш, яратқучисини тонуш йолида мәхпий һалда диний билим оқуғанларни сақчиларға мәлум қилип тутуп бериш қатарлиқ чеқимчилиқ түрлирини садир қилидиғанлар бар болуп, улар хоҗайинлири тәрипидин берилидиған азғинә вақитлиқ инамларға сетилип, өз миллитини қурутуш йолиға киргән мәлунлардур. Мундақ мәлунлар һазирқи уйғур җәмийитиниң юқири - төвән һәммә қатламлирида толуп ташмақта. Мундақларда азрақ болсиму иман вә виҗдан йоқмиду? уларни өзиниң қәвм - қериндашлирини сетиштин тосидиған кичиккинә болсиму адәмийлик ғуруриму қалмиғанмиду? улар өзлириниң ечинишлиқ ақивитини һес қилмамдиғанду?!

Толуқ бәт