Ели, мәвлан қатарлиқларниң һәрикити чәтәлдики уйғурларниң диққитини чәкмәктә

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2013-07-24
Share
eli-ablimit-qirghizistan.jpg Ели аблимит(оңда) бишкәктә ечилған муһаҗирларни сөйүш хитайчә маарип мәркизиниң оқуш башлаш мурасимида сөз қилмақта. 2012-Йили 2-июн, қирғизистан.
kg.china-embassy.org

Уйғур аптоном районлуқ ташқи ишлар ишханисиниң муавин мудири, мәзкур ишханиниң чәтәлдики уйғур муһаҗирлириға мәсул кадири ели аблимит, мәвлан қатарлиқ икки уйғур, икки хитайдин тәшкилләнгән төт кишилик бир гуруппа 7-айниң 1-күнидин башлап түркийә, австралийә вә америка қатарлиқ дөләтләрдики хитай консулханилириниң һәмкарлишиши вә шундақла бир қисим уйғур муһаҗирларниң маслишиши билән йиғин уюштуруш вә улар арқилиқ шу дөләтләрдики уйғурларниң әһвалини игиләштәк һәрикәтләрдә болмақта.

Мәзкур төт кишилик гуруппа америкиға йетип кәлгәндин кейин чәтәлдики уйғурлар арисида күчлүк ғулғула қозғимақта.

Мәзкур гуруппидики икки уйғур, уйғур аптоном районлуқ ташқи ишлар ишханисиниң хадимлири болсиму, әмма бу гуруппидики икки нәпәр хитай дөләт ишлири министирлиқидики муһаҗирлар ишханисиниң хадимлиридин ибарәт икән.

Түркийәниң истанбулдики хитай консулханисиниң тор бетидики учурда көрситилишичә, "7-айниң 1-күни истанбулдики хитай консулханиси билән шинҗаң муһаҗирлар ахбарат-учур тәкшүрүш, тәтқиқ қилиш гурупписи истанбулдики шинҗаңлиқ муһаҗирлар билән сөһбәт йиғини өткүзди" дейилгән. Йиғинға истанбулдики хитайниң баш консули тән билән ели аблимитниң риясәтчилик қилғанлиқи, ундин башқа бейҗиңдики муһаҗирлар ишханисидин чаң вә шяң фамилилик икки хитайниң қатнашқанлиқи билдүрүлгән. Йиғинға истанбулдики уйғур, қазақлардин болуп җәмий он кишиниң қатнашқанлиқи илгири сүрүлгән. Йиғинда асаслиқи "хитайниң земин пүтүнлүкини һөрмәтләш, шинҗаңниң муқимлиқини қоғдашқа һәссә қошуш " тин ибарәт бир қатар мәсилиләр музакирә қилинған.

Чәтәлдики мунасивәтлик кишиләрниң инкас қилишичә, уйғур аптоном районлуқ ташқи ишлар ишханисиниң муавин мудири ели аблимит илгири пакистан, қирғизистан, сәуди әрәбистан қатарлиқ әлләрдики уйғур муһаҗирлар хизмитигә мәсул болған.

Ели аблимит 2008-йили хитайда өткүзүлгән олимпик йиғининиң бихәтәрлики вә чәтәлдики шәрқий түркистан ислам һәрикити тәшкилатиниң һуҗумидин сақлиниш үчүн пакистандики уйғур муһаҗирлардин мәзкур тәшкилат һәққидә учур топлаш вә уларниң һәрикитигә тақабил туруш үчүн пакистандики ризахан, қәйюм башчилиқидики уйғур муһаҗирлар җәмийитигә хитай пулидин үч йүз миң сомға йеқин пулни мукапат қилип бәргән.

Ели аблимит 2012-йили 6-айниң 2-күни қирғизистанда "вәтән сөйәр муһаҗирлар хитай тили маарип мәркизи" ни қуруп бәргән. Ундин башқа қазақистан, өзбекистан қатарлиқ әлләрдики уйғур муһаҗирлар хизмитини тәкшүрүш мәқситидә 2013-йили 1-айдин 3-айғичә бир қанчә қетим оттура асиядики дөләтләрдә паалийәт қилған.

Түркийәдики бир қисим уйғурлар мәзкур гуруппидики мәвлан исимлик уйғурниң анисиниң түркийә пуқраси икәнликини вә һазирму түркийәдә яшаватқанлиқини илгири сүрүш билән биргә, хитай һөкүмитиниң мәвланға ишинип, уни хитайниң муһим тармақлиридин бири болған ташқи ишлар ишханисиға хизмәткә қоюши вә бу қетимқи хизмәт гурупписи билән чәтәлгә сәпәргә йоллиши, уйғурларниң гуманини қозғаватқанлиқини инкас қилмақта.

Хитайниң чәтәлдә елип бериватқан уйғур муһаҗирлар хизмитиниң түп мәқсити тоғрисида тохталған һазир фирансийәниң париж шәһиридә яшаватқан уйғур тиҗарәтчи әһәт һаҗим 1986-йили вә 1994-йиллири пакистан вә қазақистанда өзи билән биваситә сөһбәттә болған уйғур аптоном районлуқ муһаҗирлар ишханисиниң мудири вә хадимлири билән болған сөһбәтләрни әсләп өтти.

Ели аблимит башчилиқидики мәзкур гуруппиниң америкиниң лос анҗлес шәһиригә йетип бериши, бир қисим көзәткүчиләрниң диққитини тартқан болуп, зияритимизни қобул қилған, әмма өзиниң кимликини ашкарилашни халимиған бир ханимниң билдүрүшичә, лос анҗлестики хитай консулханисиниң баш консули лю 2010-йилидин 2013-йили 5-айғичә хитайниң пакистан исламабадтики әлчиханисида баш әлчилик вәзиписини өтигән вә бу җәрянда пакистандики уйғур муһаҗирлар вә уйғур аптоном районлуқ ташқи ишлар ишханисиниң муһаҗирлар хизмитигә мәсул әмәлдари ели аблимит билән бирлишип пакистанда муһаҗирлар хизмитигә аит көп паалийәтләрни елип барған.

Мәзкур гуруппиниң чәтәлдә елип бериватқан һәрикәтлиригә һәр қайси дөләтләрдики уйғурларниң қандақ муамилә қилиши тоғрисида зияритимизни қобул қилған уйғурларниң сүргүндики рәһбири рабийә қадир ханим бу һәқтә тохтилип өтти.

Аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт