Zhurnalist loradin: ereb birleshme armiyisi shimaliy atlantik ehdi teshkilatidek bolalamdu?

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2015-08-11
Élxet
Pikir
Share
Print
Ereb birleshmisining eskerliri.
Ereb birleshmisining eskerliri.
heptilik xewerler zhurnilidin suretke elinghan

Yaponiyedin chiqidighan nopuzluq metbu'atlardin "Heptilik xewerler zhurnili" ning yéqinqi sanida zhurnalist loradinning "Ereb birleshme armiyisi shimaliy atlantik ehdi teshkilatidek bolalamdu?" namliq siyasiy analizi maqalisi élan qilin'ghan bolup, maqalide yéqinda misirda chaqirilghan se'udi erebistan bashchiliqidiki ereb döletlirining birleshme ereb armiyisi qurush pilani yighini toghrisida toxtalghan.

Zhurnalist loradin maqalisini bu yil 3-ayda misirning sherqidiki sharm alshayk shehiride ötküzülgen ereb döletliri birleshme kéngesh yighinining qararidin bashlighan bolup, mezkur qararda ottura sherqte yüz bériwatqan ichki toqunushlargha qarshi turush yüzisidin ereb döletliri birleshme armiyisi qurulghanliqi jakarlan'ghan.

"Se'udi erebistan bashchiliqidiki ereb döletlirining ereb birleshme armiyesini qurushi, ereblerning ottura sherqte shimaliy atlantik ehdi teshkilati-nato kebi birleshme herbiy qoshun berpa qilishi bolsa kérek" dep baha béridu aptor maqaliside.

Misirda échilghan ereb birleshme armiyisi qurush yighinida ereb döletliri köpligen bes -munazirilerdin kéyin, yighinning qarari boyiche birleshme armiye bash ishtabini riyad we qahirede qurushni, quruqluq, hawa, déngiz armiyesini öz ichige alghan qiriq ming kishilik eskeriy qoshun hazirlashni maqullighan.

Maqalide körsitilishiche, ereb birleshme armiyisining quruqluq qismi misir armiyesini asas qilghan bolup, sewebi misir besh yüz mingdin oshuq eskeriy küchige ige iken.

Aptor maqaliside, ereb birleshme armiyisi qurush yighinining sahipxani bolghan misir prézidénti abdél fattah el-sisi özining herbiy qomandanliqidin paydilinip yéqinda se'udi erebistan bilen birlikte yemen'ge hawadin hujum qilghanliqini shundaqla bu yil 2-ayda liwiyede islam döliti teshkilati teripidin öltürülgen 21 neper misirliqning intiqamini élish üchün qahirening liwiyege qarita herbiy hujum élip barghanliqini qisqiche eslep ötken.

Misir ereb döletliri ichide eskeriy sani hemmidin köp dölet bolsimu, emma iqtisadi kemchil bolush sewebidin herbiy xirajet jehettiki qiyinchiliqtin qutulush üchün ereb birleshme armiyisige köplep esker qatnashturushni telep qilghan.

Maqalide, amérikiliq herbiy siyasiy analizchilarning qarashlirighimu orun bérilgen bolup, mutexessis robértning éytishiche, hazirche se'udi erebistan bilen ereb birleshme xelipiliki küchlük hawa armiyisidin paydilinip ish körmekchi iken, yéqin kelgüside se'udi erebistanning hawa armiye küchi isra'iliye armiyisining küchige yétip qilish éhtimalliqi yuqiriken.

"Ereb döletlirining birleshme armiye qurush pilanigha tarixtin nezer salidighan bolsaq, ularning bu xil birleshme qoshun qurushi nahayiti tes gep. Ereblerning bu shérin chüshi alliqachan yoqqa chiqqan bolup, 1948-yili ottura sherq urushida besh ereb döliti isra'iliye bilen jeng qilghan. Netijide urush isra'iliye dölitining ghelibisi, ereblerning meghlubiyiti bilen axirlashqan. Sewebi urushta ereb döletliri öz-ara hemkarlishalmighan" deydu aptor maqaliside.

Amérikiliq herbiy ishlar tetqiqatchisi brosning qarishiche, misir tarixta ereb yérim arilidiki qoshna ellerge köp qétim tajawuzchiliq urushi élip barghan bolup, u, yemenni we se'udi erebistan dölitini bésiwélish niyitide bolghan. Shu sewebtin bir qisim ereb döletliri misir armiyisining öz tupraqlirida qayta peyda bolushini xalap ketmeydiken.

Tetqiqatchi brosning éytishiche, 2013-yili misir hakimiyitide siyasiy özgirish yüz bergende, sabiq prézidént mursini se'udi erebistan,ereb birleshme xelipiliki qollighan we yardemde bolghan. Biraq, qatar misirdiki siyasiy chong partiyelerdin biri bolghan "Musulman qérindashlar teshkilati" terepdari bolghan. Emma yéngidin qurulghan misir hökümiti, bu teshkilatni térrorluq teshkilat dep élan qilghan. Mana yuqiriqidek oxshimighan siyasiy köz qarashlar tüpeylidin ereb döletliride bir-birige ishenmeslik xahishi mewjut dep qarilidiken.

Se'udi erebistan bashchiliqidiki ereb döletlirining ereb birleshme armiyesini qurush pilanini élan qilishini bezibir siyasiy tehlilchiler, bu, amérika üchün bériliwatqan signal dep qaraydiken shundaqla ereb döletliri yéqindin buyan aqsarayning iran bilen bezi mesililerde hemkarliq ornatqanliqidin anche xursen emes iken.

Amérikiliq siyasiy analizchi bökning bildürüshiche, amérikidiki bezi emeldarlar ereb birleshme qoshunining herbiy istratégiyilik pilanliridin endishe qiliwatqan bolup, bezi emeldarlar:"Eger ereb birleshme qoshuni ottura sherqte özining küchini körsetse, elwette iran buninggha qarshi chiqishi mumkin, shunga ereb döletliri bu rayonning bixeterlikige özliri mes'ul bolushi kérek" dep qaraydiken.

Maqalide, bu yildin bashlap xelq'ara qoral baziridin se'udi erebistan, ereb birleshme xelipiliki, oman qatarliq döletlerning köpligen herbiy qorallarni sétiwalghanliqi eskertilken.

Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyelik musteqil siyasiy analizchi yüki xanim ereb birleshme qoshunining qurulushi heqqide özining qarashlirini bayan qilip mundaq dédi: "Hazir ottura sherqte yüz bériwatqan toqunush musulmanlarning öz-ara toqunushi. Mundaqche éytqanda, islam dinidiki shi'eler bilen sünniy mezhipidikilerning kürishi, bu xil weziyettin qarighanda, ereb döletlirining ittipaqliship birleshme armiye qurup shimaliy atlantik ehdi teshkilati-natodek bolushi tolimu tes dep qaraymen."

Yuqiriqi ulinishtin tepsilatini anglang.

Toluq bet