Хитайниң уйғурларни район ичидә йөткәп ишқа орунлаштурушидики сәвәбләр немә?

Мухбиримиз гүлчеһрә
2017-09-12
Share
eshincha-emgek-kuchi-xitay-ustaz.jpg Уйғур дияридики җоңтәй гуруһиниң мәлум завутиға орунлаштурулған қәшқәр, хотәндин кәлгән уйғурларға хитай устаз техника өгәтмәктә. 2017-Йили сентәбир.
ts.cn

Хитай даирилири 2004-йилидин буян "уйғур елидики ешинча әмгәк күчлирини йөткәп ишқа орунлаштуруш сиясити ишқа орунлаштуруш хизмитидики муһим иш" дәп тәшвиқ қилип кәлмәктә.

Хитай һөкүмити илгирики йилларда уйғурларни ичкири өлкиләрдики карханиларда йөткәп ишқа орунлаштурушни асас қилған болса, йеқинқи йилларда, болупму бу йил йезилардики "артуқ әмгәкчиләр" ни өз йеридә, йеқин әтрапта йөткәп ишқа орунлаштуруш, район ичидә йөткәп ишқа орунлаштурушни илгири сүргәнлики мәлум.

Тәңритағ ториниң 11-сентәбирдики хәвиридә көрситилишичә, уйғур аптоном райони бу йил апрел қәшқәр, хотәндин 40 миң кишини тәшкиллик йөткәп ишқа орунлаштурушни пиланлиған. Буниң ичидә йәкән наһийәсидин 5000 кишини шималий вә шәрқий уйғур районидики шәһәрләргә апирип, шәһәр муһит тазилиқи иш орниға ишқа орунлаштуруш, қәшқәр, хотән вилайәтлиридин 10 миң кишини дөләт карханилирида ишқа орунлаштуруш, униңдин башқа қәшқәр, хотән вилайәтлиридин 25 миң кишини район ичидики җайлар, биңтуән карханилири, қурулуш орунлирида ишқа орунлаштуруш пиланланған.

Шинҗаң гезитиниң 11-сентәбирдики хәвиридә көрситилишичә алдинқи йерим йилда аптоном район даирилири йезилиридики 1 милйон 475 миң артуқ әмгәкчи (қетим) йөткәп ишқа орунлаштуруп, йиллиқ вәзипиниң 56.7% Тини тамамлиған. 12 Миң 588 кишини толуқ штат билән ичкири өлкиләргә тәшкиллик йөткәп ишқа орунлаштуруп, вәзипиниң 62.9% Тини тамамлиған.

Мунасивәтлик хәвәрләрдә даириләр "бир аилигә бир тәдбир" дәп атиған бу сиясәтни илгири сүрүштә даириләр намрат аилиләр, хитай тили билидиғанлар, қанун-интизамға риайә қилидиған ишләмчиләрни алдин таллашни сиртқа чиқиридиған әмгәкчиләрни таллаш принсипи қилип бекиткән.

Аңлиғучиларниң хәвиридә болғинидәк, йеқиндин буян хитайниң ишқа орунлаштуруш сияситидә мушуниңға охшаш маһийәтлик өзгиришләр йүз бәрмәктә.

Әмәлийәттә бу өзгиришләрниң кәйнидә бир чоң арқа көрүнүш барлиқини мулаһизә қилған дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит әпәнди, уйғурларни дөләт игиликидики карханилар яки хитайлар мәбләғ салған райондики завутларға 2, 3 миң сом билән ишқа орунлаштуруш, бу карханиларни әрзан әмгәк күчи билән тәминләшни мәқсәт қилған, дәп көрсәтти.

У йәнә буниң уйғурларниң еғир миллий вә иқтисадий кәмситишкә учраватқанлиқиниң бир испати икәнликини билдүрди.

Бундақ мулаһизиләрниң оттуриға чиқишиму асассиз әмәс.

Ичкири өлкиләрдин уйғур елигә келип ишқа орунлашқанларға адәттики техник ишчиларниң мааши 4 миң сомдин юқири, оқутқучи, сақчи вә башқа мәмурлуққа қобул қилинидиғанларниң болса 6 миң сомдин 10 миң сомға қәдәр болуватқан бир пәйттә, уйғурлардин охшаш хизмәт орунға, охшаш ишқа орунлашқанларға асасән икки, үч һәссә төвән мааш бекитилмәктә.

Бу хилдики учурлар радийомизниң илгирики бири қисим хәвәрлиридиму дәлилләнгән иди.

Хәлқ тори уйғурчә қанилиниң 12-июн бейҗиңдин бәргән хәвиридә бу йил 2-айда, аптоном районниң алақидар тәләплири бойичә, муқим мүлүккә мәбләғ селиш түр қурулуши җәрянида шу җайдики әмгәк күчлирини, болупму йеза ешинча әмгәк күчлирини әң юқири чәк бойичә ишлитиш керәклики оттуриға қоюлди.

Алақидар орунларниң йөткәп ишқа орунлаштурулидиған ешинча әмгәк күчлирини асасән хотән қәшқәрдин йөткәшни асас қилғанлиқи, аталмиш "милләтләр иттипақлишип бир аилә кишилиридәк болуш" паалийити қатарлиқларни қанат яйдуруп, һәтта һәр милләт ишчилири биллә йәп биллә йетип биллә ишләйдиған шәкилләрни қолланғанлиқи мәлум.

Көзәткүчиләр хитайниң бу сияситини районда уйғурларға йүргүзүлүватқан башқа сиясәтләр билән бағлап мулаһизә қилишмақта.

Бу һәқтә мулаһизә йүргүзгән дуня уйғур қурултийиниң муавин рәислиридин үмид агаһи әпәнди "уйғурларниң һеч бир һәқ һоқуқи капаләткә игә болмиған, хитайниң һәр тәрәптин бастурушиға учраватқан бир пәйттә, хитайниң йәнә бир тәрәптин бу әрзан иш һәққи билән қисмән уйғурларни район ичидики төвән техникилиқ ишларға, хитай завутлириға орунлаштуруши һәргизму уйғурларни намратлиқтин қутулдуралмайду. Бу уйғурларниң ишсизлиқ мәсилисини түптин һәл қилалмайду.

Униң қаришичә йәнә, бу хил сиясәт уйғурларни хитайниң завут-карханилирида асаслиқ салмақни игиләйдиған хитайлар билән охшаш муһитта, биллә ишләш, биллә яшаш, биллә йәп-ичишкә, өз етиқади вә үрүп адәтлиридин кечишкә мәҗбур қилип, ахири уларни еритип йоқитишни мәқсәт қилған болуп, буни хитайниң уйғурларни ассимилятсийә қилип, сиңдүрүп түгитиш сияситиниң бир парчиси, дәп чүшинишкиму болидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт