"ғәрб қиммәт қаришини маариптин сиқип чиқириш тәшәббуси" инкас қозғиди

Мухбиримиз меһрибан
2015-02-12
Share
nenkey-nankai-gong-ke.jpg Тйәнҗиндики даңлиқ университет нәнкәй университетиниң мәктәп мудири гуң ке.
baidu

Өткән айда хитайниң хәлқ гезити қатарлиқ һөкүмәт таратқулирида, хитай маарип министириниң "алий мәктәп дәрсликидә ғәрб қиммәт қариши әкс әттүрүлгән чәтәл дәрслик материяллирини ишләтмәслик, оқутқучиларниң кансипик-лексийилирини тәкшүрүш, оқутқучиларниң дәрс мунбирини һөкүмәткә болған шәхси наразилиқ қарашлирини ипадиләйдиған сорунға айландурмаслиқ" тәшәббуси елан қилинди. Хитай алий маарипида йолға қоюлуш тәләп қилиниватқан бу хил "ғәрб қиммәт қаришини мәктәпләрдин сиқип чиқириш" тәшәббуси нөвәттә хитайдики аммиви тор бекәтлири вә хәлқара мәтбуатларда күчлүк инкас қозғиди.

2015-Йил 19-январ хитай маарип министирлиқи вә хитай коммунистик яшлар иттипақи бирлишип елан қилған "алий мәктәпләрдә идеологийә саһәсидики тәрбийини күчәйтиш һәққидә пикир" намлиқ һөҗҗәттә, хитай рәиси ши җинпиңниң сөзи нәқил елинип," алий мәктәпләрдә компартийиниң рәһбәрлик қурулушини күчәйтиш, җуңгочә сотсиялизм түзүлмисидики алий мәктәпләрни бәрпа қилиш" чақириқи оттуриға қоюлди. 29-январ күни йәнә, хитай маарип министирлиқиниң министири йүән гүйрен алий мәктәпләрниң идеологийә саһәсидики хизмити һәққидә доклат бәргән. Йүән гүйрен сөзидә " алий мәктәпләрниң идеологийә саһәсини башқурушни күчәйтиш, дәрслик китаб вә синиптики лексийиниң мәзмуниға болған контроллуқни күчәйтиш; чәтәлләрниң дәрслик материяллирини ишләткәндә, ғәрб қиммәт қариши тәшвиқ қилинған дәрсликләрниң җуңго алий мәктәплиригә киришиниң алдини елиш" тәшәббусини оттуриға қойған.

Хитай маарип министири йүән гүйлин сөзидә йәнә "алий мәктәп оқутқучилар қошунини тазилаш керәк. Һәр хил йоллар арқилиқ партийә-һөкүмәт рәһбәрлиригә төһмәт қилидиған,сотсиялистик түзүмни қарилайдиған, қанунға хилап сөз ‏-һәрикәтләрни қилип, дәрс мунбирини өз наразилиқини ипадиләйдиған сорунға айландурувалған оқутқучиларни дәрс мунбиридин йирақлаштуруш керәк" дегән.

Хитай маарип министирлиқи тарқатқан һөҗҗәт вә хитай маарип министирлиқиниң министири йүән гүйлинниң тәшәббуси хитай хәлқ торида елан қилинғандин кейин, хитайдики аммиви тор бекәтлири вә хәлқара мәтбуатларда күчлүк инкас қозғиди.

Өткән һәптидин буян хитайдики хәлқ тори, синна тори, теңшүн қатарлиқ аммиви торларда йезилған наразилиқ инкаслирида вә хәлқара мәтбуатларда елан қилинған хәвәр анализлирида, хитай зиялийлири пикир баян қилип, хитай маарип министирлиқиниң ғәрб дәрслик китаблириға вә оқутқучиларниң лексийилириниң мәзмуниға чәк қоюш тәшәббусини тәнқидлиди.

9-Феврал тйәнҗиндики даңлиқ университет нәнкәй университетиниң мәктәп мудири гуң ке, шаңхәй фудән университетиниң партком секретари җу җивен қатарлиқ 10 нәччә зиялий хәлқ гезитиниң тармиқидики хәлқ торида "йеңи вәзийәттә алий мәктәпләрниң идеологийә хизмитини ишләш" темисида очуқ хәт шәклидә муназирә елип барған.

9-Феврал хитайниң нәнкәй университетиниң мәктәп мудири гуң ке хитайниң "хәлқ гезити"дә пикир баян қилип, һөкүмәтни зиялийлар сияситидә, тарихта йүз бәргән солчил ағмичилиқни тәкрарлимаслиққа агаһландурған. Гуң кениң сөзи 11-феврал күни хәлқ торидин еливетилгән, әмма хәлқара мәтбуатлардин нюйорк вақти гезити, әнглийә б б с агентлиқи, америка авази қатарлиқ көплигән мәтбуатлар 9-февралдики муназириниң тәпсилатини көчүрүп елан қилди.

Б б с агентлиқиниң хәвиридә гуң кениң хитай маарип министирлиқиниң тәшуббусини тәнқидлигән сөзлиридин "мән йеқинда мәзкур гезит вә бирқанчә мәтбуатларда бәзиләрниң ‹оқутқучилар сепини тәлтөкүс рәтләш, тазилаш' тәшәббусини көрдүм, мән бу хил қарашқа қошулмаймән. Чүнки 1957-йили вә 1966-йиллири бу хил солчил тәшәббус оттуриға қоюлуп, җуңго зиялийлириға қаттиқ зәрбә берилгән иди. Мән һөкүмәтни зиялийлар сияситидә тарихта йүз бәргән "солчил ағмичилиқ"ни қайта тәкрарлимаслиққа агаһландуримән" дегән сөзи нәқил елинған.

Нюйорк вақти гезитиниң 10-февралдики санида "университет мудири мәдәнийәт инқилаби дәвридики солчил ағмичилиқниң қайта баш көтүрүватқанлиқини тәнқидлиди"сәрләвһилик хәвәр анализини елан қилди. Мақалидә хитай маарип саһәсидә демократийини чәкләш хаһишиниң күчийиватқанлиқи илгири сүрүлүп," хитай һөкүмити университетларда ғәрб дәрсликлирини тазилашни тәшәббус қилмақта, оқутқучиларниң өз пикир қарашлирини дәрс мунбиридә әркин ипадилишини чәклимәктә" дегән баянлар берилди. Нюйорк вақти гезитидә йәнә, шаңхәй фудән университетиниң партком секретари җу җивенниң "оқутқучиларниң мунбәрдә өз пикир -қарашлирини әркин ипадилишигә йол қоюш, оқуғучиларниң әркин мустәқил тәпәккур қабилийитини йетилдүрүшкә пайдилиқ" дегән сөзлириму нәқил елинған.

Теңшүн, синна тор бекәтлиридә инкас язған хитай тордашлири хитай маарип министириниң алий мәктәпләрдә йолға қоюшни тәшәббус қиливатқан чәклимилирини әйибләп,"әгәр алий мәктәпләрдә дәрслик мәзмуни вә оқутқучиларниң лексийилири мушу өлчәмләр бойичә чәкләнсә, җуңгода қайтидин мәдәнийәт инқилаби дәвридики зиялийларға зәрбә бериш һәрикити әвҗ елиши мумкинлики"ни әскәртип, бу хил солчил ағмичилиқтин сақлиниш керәкликини тәкитлигән.

Әмма, хитайниң һөкүмәт таратқулирида йәнила маарип министирлиқи оттуриға қойған " ғәрб идеологийисини алий мәктәпләрдин сиқип чиқириш" тәшәббуси тәкитләнмәктә. Хитай хәлқ гезитидә 12-феврал пәйшәнбә күни" идеологийә хизмитини чиң тутуш тәшәббусиға бир қисим университетлар көңүл бөлмәйватиду" сәрләвһилик мақалә елан қилинди. Суң гав исимлик аптор тәрипидин йезилған мақалидә нәнкәй университетиниң мәктәп мудири гуң ке қатарлиқларниң исми ашкара тилға елинмиған. Әмма мақалидә " қандақ қилғанда җуңгочә сотсиялистик алаһидиликкә игә алий мәктәпләрни қуруп чиққили болидиғанлиқи алди билән шу мәктәп мудири билән биваситә мунәсивәтлик. Сотсиялистик түзүлмини һимайә қилиш нөвәттики алий мәктәпләр идеологийә хизмитидә тәкитлинидиған муһим нуқта. Университетлар идеологийә саһәсидә ғәрб қиммәт қаришини әмәс, бәлки сотсиялистик түзүмни ядро қилған идийә билән тәрбийиләнгән яшларни йетилдүрүп чиқишни мәқсәт қилиши керәк. Әмма бир қисим университетларниң мудирлири һазир йәнила бу мәсилиниң муһимлиқини тонуп йәтмиди" дегән тәнқидләр берилгән.

Нөвәттә, хитай маарип министирлиқиниң "ғәрб қиммәт қаришини алий мәктәпләрдин тазилаш" тәшәббуси, бу тәшәббусниң хитай университетлиридики иҗра әмәлийити вә буниңға қарита хитайдики зиялийларниң қандақ инкаста болуши, хәлқара мәтбуатларниң диққитини тартиватқан темиларниң бири болмақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт