Ürümchi musulmanche yémeklik medeniyet bayrimigha éshek göshini élip kirdi

Muxbirimiz gülchéhre
2013-09-09
Share
musulman-yemek-medeniyet-bayrimi-ishek-goshi.JPG Ürümchi musulmanche yémeklik medeniyet bayrimigha élip kélin'gen éshek göshi teshwiqati.
Social Media

Shinjang xelq'ara yermenke merkizide, ötken ikki hepte dawam qilghan "Junggo musulmanche yémeklik medeniyet bayrimi, ürümchi shehiri sahibxaniliqida yawro asiya yermenkisige yandash ötküzülgen chong tiptiki bayramning biri bolup, bu 3-nöwetliki ürümchi sheherlik hökümet bilen ürümchi yémek-ichmek mulazimet jem'iyitining hemkarliqida ötküzülgen.

Bayramning teshwiqat sho'ari "Shinjangning yerlik alahidilikige ige ta'amlirini tonushturup, yawro asiya yermenkisi üchün mulazimet qilayli" bolup, da'irilerning bayramning aldida metbu'atlargha tarqatqan teshwiqatlirida "Mezkur bayram arqiliq téximu köp chet'ellik, yaqa yurtluq méhmanlargha shinjangning yerlik ta'amlirini tétitip, ularni shinjanggha téximu mehliya qilish" dep körsitilgen idi.

Emma "Musulmanche" yémeklik medeniyet bayrimidin ibaret musulmanche halal yémeklik tamghisi asqan bu bayramning üstelliri arisigha éshek göshi mantisi we yene bashqa haram yémekliklermu tizilghan bolup, ashkara élan taxtiliri ésilghan, bu yerlik musulman istémalchilarningla emes, chet'ellik musulmanlar arisidimu heyranliq rahetsizlik peyda qilghan.

Bu heqte düshenbe radi'omizgha inkas yetküzgen bir Uyghur xanim, öziningmu ürümchide ötküzülgen bu bayramgha barghanliqi gerche, yermenkide Uyghur we tunggan millitidin bolghan musulmanche ta'am mulazimetliri bilen shughullinidighan chong‏-kichik shirket, réstoran, ashxanilar üstel raslighan bolsimu, xéridarlar we istémalchilarning köp qismining xitaylar ikenlikini, bayramgha qatnashturulghan yerlik musulmanche yémeklikler bilen xitay ölkiliridin kélip qatnashqan yémek shirketlirining üstellirini peqet bir perde ayrip turidighanliqini, öz-ara puraqlarningmu bir-birige tesir qilip rahetsiz bir muhit peyda bolghanliqini bildürdi.

Yene bir Uyghur ashpez, özining ashxana sodisini rawajlandurush üchün ‏3-nöwetlik musulmanche yémeklik medeniyet bayrimigha tizimlitip 6 métir kenglik, üch métir uzunluqtiki bir yermenke botkisini 28 ming somgha ijarige alghanliqini, uningdin bashqa bashqurush puli, exlet puli dégendek chiqimlarningmu töt besh ming somgha yétidighanliqini, bu musulmanche yémeklik dep taxtay ésilghan chong zalgha éshek göshi mantisigha oxshash haram yémeklerningmu kirgüzülidighanliqidin aldin xewiri bolmighanliqini, kéyin bu xil qalaymiqanchiliqni körüp, bayramgha qatnashqanliqigha pushayman qilghanliqini bildürdi we özige oxshash musulman ashpez xojayinlarning mes'ul da'irilerning bayramni bahane qilip pul tépishnila oylap mulazimet qilishta musulmanlarning diniy örp-adetlirige mes'uliyetsizlik bilen mu'amile qilghanliqidin intayin narazi boluwatqanliqini bildürdi.

Ürümchi shehirining 3-nöwetlik musulman yémeklik medeniyet bayrimigha "Éshek göshi mantisi" gha oxshash haram yémekliklernimu élip kirgenliki heqqidiki süretlik uchurlar yéqinqi ikki kündin buyan ündidar qatarliq ammiwi alaqe wasitiliride tarqilip, eng köp we eng téz tarqiliwatqan, ammiwi inkas küchlük boluwatqan xewerning birige aylan'ghan. Buningdin xewerdar bolghan köp sandiki kishiler, mes'ul orunlarning musulman ammisigha bu sewenliki üchün chüshendürüsh bérishi, kechürüm sorishi kéreklikini, munasiwetlik mes'ul kadirlarni jazalishi kéreklikini telep qilmaqta.

Bu inkaslargha asasen ürümchi sheherlik hökümitining mezkur musulmanche yémeklik bayrimini ötküzüshke mes'ul ishxanisi bilen alaqileshtuq, özini bayramning axbarat, teshwiqat ishlirigha mes'ul dep tonushturghan rén famililik biri, bu heqte ziyaritimizni qobul qildi:
-Men erkin asiya radi'osidin, bizge kelgen inkasqa qarighanda, 3-nöwetlik musulmanche yémeklik medeniyet bayrimigha éshek göshidin ishlen'gen haram bolghan yémekliklermu kiriptu, bu achqiningla pütünley musulmanche yémeklik bayrimi emesmidi?
-Yaq, yaq, buning heyran qalarliq yéri yoq, chünki bu bayramning nami 3-nöwetlik junggo musulmanche yémeklik medeniyet bayrimi bolupla qalmay we yene shinjang alahide yémeklikler körgezmisi. Shunga bu ikki bölümge bölün'gen, biz asasen musulmanlardin bashqa yawro asiya yermenkisige kelgen musulman bolmighan méhmanlarghimu mulazimet qilishni oylighan.
-Undaqta, éshek göshi shinjangning yerlik alahide yémeklik türige kiremdu ?
-Hazir ürümchi dégen xelq'araliq sheher bolup ketti, yerlik alahidilikke ige dégen musulmanlarnila yaki shinjang alahidiliki barlarnila körsetmeydu, her türlük, bu jaygha yerleshkenlerning hemmisining yémekliri qatnashturuldi, bu dégen pütün memliketning, dunyaning hemme yerliridin kelgenlerge mulazimet qilimiz.
-Undaqta, musulmanche halal yémeklikler bilen haram yémekliklerning körgezme orni ayriwétilgenmu?
-Shundaq, elwette biz ularni musulmanche we musulmanche emes dep ikkige ayriwettuq.
-Lékin bizge kelgen inkas we süretlerge qarighanda, halal we haram yémekliklerning körgezmige qoyulushida qalaymiqanchiliq körülgen, éshek göshi mantisining körgezme üstili we élanliri musulmanche yémeklik körgezme qatarigha ashkara tizilghan iken.
-Yaq, bu pütünley pitne, kimler u, bundaq pitne-pasatni tarqatqan, bundaq ehwal yoq. Biz pütünley ayriwettuq. Undaq sewenlik körülmidi.

Gerche bu xadim, musulman ammisining diligha azar bergen bu hadisini inkar qilip, da'irilerning mes'uliyetsizlikini yépishqa tirishqan bolsimu, jama'etning körgezmidin tartiwalghan delillik süretliri nöwette ammiwi tor betler, alaqe wasitiliri arqiliq intayin téz tarqalmaqta.

Türkiyede turup bu hadisidin xewer tapqan, türkiyediki Uyghur jama'et erbabliridin, diniy zat hamutxan köktürk ependi, bu hadisini "Xitayning Uyghurlarghila emes, pütün dunya musulmanlirigha qilghan haqariti" dep körsetti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet