Mejburiy bayraq ésish bilen weten söygüsi peyda bolamdu?

Muxbirimiz gülchéhre
2017.11.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qizil-bayraq-xitay-teshwiqati.jpg Melum yézidiki Uyghurlarning yol yürgendimu qizil bayraq kötürüwalghan körünüshi. 2017-Yili yaz.
Oqurmen teminligen

Xoten wilayetlik partkom teshkilat bölümi Uyghur élidiki xitay téléwiziye istansiliri bilen birliship 10 minutluq bir teshwiqat filimini tarqatqan.

Filimda xoten xelqining xitay dölet bayriqigha bolghan söygüsi we sadaqitini yorutush üchün 7 nahiye 30 nechche orunda 50 tin artuq ademni ziyaret qilghan. Filimda xotendiki Uyghurlarning her düshenbe küni bayraq chiqirishqa aldiraydighanliqini, eng chirayliq kiyimlerni kiyip toygha barghandek alahide teyyarliq bilen kent we mehelle komitétliridiki bayraq chiqirishqa qatnishidighanliqi teswirlen'gen. Hetta lop nahiyisining charbagh yézisida bir Uyghur a'ilining öz qorusida xitayning qizil bayriqini chiqirip kéliwatqanliqi eks ettürülgen.

Halbuki radi'omiz muxbirlirining yerliktin igiligen uchurliri shundaqla inkaslardin melum bolushiche, Uyghurlarning riyal weziyitining filimida körsitilgen körünüshlerning del eksiche ikenliki, xitayning besh yultuzluq qizil bayraqliri gerche her bir kocha-koy, idare organ, we a'ililerde, hetta meschitlergiche ésilghini rast bolsimu, lékin buning peqet bir sün'iy berpa qilin'ghan bir körünüsh ikenliki ashkarilanmaqta.

Radiyomizgha bu heqte inkas qilghan bir xotenlik Uyghur qiz özining Uyghur élidin chet'elge chiqqinigha uzun bolmighanliqini, xitayning Uyghurlargha téngiwatqan weten we bayraq söygüsining ularni bizar qiliwatqanliqini, xotendiki déhqan ata-anisiningmu filimdikige oxshash xitayning qizil bayriqini ögzisige, maw zédong we shi jinpingning süretlirini hujrisining tamlirigha asqanliqini, halbuki bularni da'irilerning mejburlishi astida sétiwalghanliqini ashkarilidi.

Uyghurlar eng zich olturaqlashqan xoten diyari xitayning basturush siyasetliri eng qattiq yürgüzülüwatqan bir rayon ikenliki hemmige melum. Xotenning her qaysi jayliridin hazirghiche igiligen uchurlirimiz we radiyomizgha kelgen inkaslardin xotendiki siyasiy weziyetning yéqinqi aylarda ilgirikidinmu hessilep éghirlishiwatqanliqi ashkarilanmaqta. Yerlik ammining bayraq chiqishqa mejburlinip kéliwatqanliqi, bayraq chiqirishqa qatnashmighanlarning hetta “Radikalliqning ipadisi” sanilip éghir jazalargha uchraydighanliqi melum bolmaqta.

Ijtima'iy alaqe ustilirida tarqalghan süretlerdikidek, xitayning bir tereptin Uyghurlarni eng qattiq wasitiler bilen basturup, yene bir tereptin amalsiz qalghan Uyghurlarni wetenperwerlikke we xitay kommunist partiyesige sadaqetmen bolushqa mejburlashtek hadisilerge inkas qayturghan yawropadiki Uyghur ziyaliysi jasaret ependi, hazir Uyghurlar yüzliniwatqan weziyetni ilgiriki “Medeniyet zor inqilabi” dewridinmu éship ketken bir zulum dep teswirlidi.

U yene Uyghurlargha adaletsiz siyaset qollinip kéliwatqan xitay hökümiting bu xil mejburlash wasitiliri bilen we yaki ménge yuyush heriketliri bilen Uyghurlarda weten süygüsini hasil qilalmaydighanliqini, eksiche ularda xitay hakimiyitige qarita bizarliq we qarshiliq keltürüp chiqiridighanliqini ilgiri sürdi. U, xitay da'irilirining bu qilmishi Uyghurlarning erkinlikke bolghan telpünüshini téximu kücheytidu, dédi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.