Proféssor yang: nenjing qirghinchiliqidin maw zédungning qirghinchiliqigha nezer

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2015-12-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Yaponiye shizuka uniwérsitétining proféssori yang xeyyingning yaponiye "Heptilik xewerler" zhurnilida élan qilin'ghan maqalisi
Yaponiye shizuka uniwérsitétining proféssori yang xeyyingning yaponiye "Heptilik xewerler" zhurnilida élan qilin'ghan maqalisi
RFA/Haji Qutluq Qadiri


Yéqinda yaponiye shizuka uniwérsitétining proféssori yang xeyyingning yaponiye "Heptilik xewerler" zhurnilida "Xitay nenjing qirghinchiliqini dunya medeniyet mirasliri tizimlikige kirgüzüshni iltimas qildi" namliq siyasiy analiz maqalisi élan qilindi.

Maqalide aptor xitay hökümiti élan qilghan nenjing qirghinchiliqida öltürülgen kishilerning sanining emeliyetke peqetla uyghun kelmeydighanliqini otturigha qoyghan.

U yene, xitay xelq jumhuriyiti qurulghandin buyanqi xitayning ichki qismida élip bérilghan medeniyet zor inqilabigha oxshash türlük siyasiy küreshlerde öltürülgen xitay puqraliri we shundaqla tibet, Uyghur, mongghul qatarliq milletlerning sanini xitay yazma doklatlirigha asaslinip turup tepsiliy otturigha qoyghan.

Proféssori yang xeyying mongghul millitidin bolup, u ichki mongghulda tughulghan. Kéyin yaponiyege oqush munasiwiti bilen kélip yerliship qalghan.

Maqalide aptor amérika hemishe kishilik hoquq mesiliside xitayni bir partiyelik diktator dölet dep tenqidlep kéliwatqan bolsimu, biraq xitayning buninggha qilche perwa qilmay eksiche amérikining bu xil teshwiqatlirigha qarshi turup kéliwatqanliqini otturigha qoyghan.

Aptor maqaliside:"9 - Öktebir unesko yeni b d t pen - ma'arip we medeniyet orgini xitayning nenjing qirghinchiliqini dunya medeniyet mirasliri tizimlikige kirgüzüsh iltimasini qobul qildi. Xitay xelq'ara jem'iyette nenjing qirghinchiliqi mesiliside ghelibe qildi. Xitaylar bu qirghinchiliqta üch yüz ming kishining öltürülgenlikini izchil otturigha qoyup kelgen bolup, unesko yaponiyening naraziliqigha qarimay nenjing qirghinchiliqini étirap qildi" deydu.

Proféssor yang xeyying maqaliside özi heqqide toxtilip:"Men xitayning ichki mongghul aptonom rayonida tughulghan. Xitay ma'aripida terbiyilen'gen" deydu.

Yang xeyyingning déyishiche, u hazirghiche xitay tarixigha a'it xitayda neshr qilin'ghan bezi bir derslik kitablarni saqlap kéliwatqan bolup buning ichide 1982 - yili neshr qilin'ghan "Xitay tarixi" namliq kitabning 4 - qismida:"1937 - Yili dékabirda nenjing yaponlar teripidin bésiwélin'ghan" déyilgen bolsimu, biraq buningda nenjing qirghinchiliqida öltürülgenlerning sani körsitilmigen.

Uning qarishiche, xitay rehberliri ichide jang zémin hökümiti yapon'gha qarshi teshwiqatni küchlük yolgha qoyghan bolup, yapon urushi mezgilidiki tarixni tetqiq qilish bir'az müshkül iken. Sewebi yaponiye bilen xitayning bu mesilidiki qarishida bezi oxshimasliqlar mewjut bolup, yéqinda ikki terep birleshme shekilde élip barghan tetqiqatta yapon tetqiqatchiliri nenjingde öltürülgenlerning sanini texminen "Ikki yüz ming kishi bolushi mumkin" dep qiyas qilghan.

Nenjing qirghinchiliqi heqqide ziyaritimizni qobul qilghan xitaydiki milletler mesilisi musteqil tetqiqatchi yüki xanim bu heqte toxtilip mundaq dédi: "Xitaydiki bezi tetqiqatchilarning yekünige asaslan'ghanda, nenjing qirghinchiliqi zadi yüz bergenmu - yoq? bunisi éniq emes, shundaqla xitay terep éytiwatqan öltürülgenlerning sani tetqiqatchilar körsetken sandin köp perqliq we gumanliq dep oylaymen."

"Heptilik xewerler" zhurnili muqawisi
"Heptilik xewerler" zhurnili muqawisi Photo: RFA

Proféssor yang xeyyingning éytishiche, teywende neshr qilin'ghan, inchikilik bilen tetqiqat élip bérilghan nenjing qirghinchiliqi heqqidiki 6 qisimliq kitabta bu weqede ölgenlerning sani peqetla tilgha élinmighan.

Maqalide shi jinping hakimiyetni qolgha alghandin kéyin nenjing qirghinchiliqida ölgenler sanini üch yüz ming qilip körsetken bolsimu, lékin bu heqtiki pakitlarning yenila yéterlik emeslikini bildürgen.

Aptor maqaliside 1948 - yili 12 - ayning 9 - küni xelq'ara irqiy qirghinchiliq kélishimi imzalan'ghanda gomindang hökümitining kélishimge qol qoyup, nenjing qirghinchiliqini peqetla tilgha almighanliqini körsitidu we bu kélishim imzalinip bir yildin kéyin jungxu'a xelq jumhuriyiti qurulghanda kompartiyening buninggha qarshi chiqqanliqini ilgiri süridu.

Aptor xitay xelq jumhuriyiti qurulghandin buyanqi xitayda élip bérilghan türlük siyasiy heriketler üstide tepsiliy toxtilip xitay dölet re'isi maw zédungning eyni waqitta eksil'inqilabchilargha qarshi turush herikitide 790 ming kishini öltürüp, ikki milyon kishini "Eksil'inqilabchi" dégen qalpaq bilen türmige qamighanliqini eslep ötidu.

Maw zédungning xitayda élip barghan "Sésiq ziyaliylar" herikitide bir milyon sekkiz yüz ming ziyaliyni öltürülgenlikini, 1958 - yilidiki "Yézilarni kommunalashturush dolquni" da üch milyon ademning achliqtin ölgenlikini aptor maqaliside otturigha qoyup, yuqiriqi heriketlerde ölgen kishilerning sani xitaydiki tetqiqatchilarning etrapliq tetqiqatining yeküni ikenlikini bildüridu.

Xitayning shinxu'a agéntliqining eyni chaghdiki muxbirining yaponiyede neshr qilin'ghan "Chong sekrep ilgirilesh" namliq kitabida körsitishiche: "Xitayda yüz bergen acharchiliq sewebidin Uyghur rayonning altay, tarbaghatay, ili wilayitidin texminen 60 ming kishi sowétlar ittipaqigha chiqip ketken." déyilgen.

Aptor maqaliside, xitay kompartiyesi merkizi komitétining xizmet doklatidin neqil élip, 1966 - yilidiki medeniyet zor inqilabida bigunah 10 milyon adem öltürülüp, yüz milyon kishining naheq türmige qamalghanliqini alahide eskertidu.

U, xitayda élip bérilghan siyasiy heriketlerde öltürülgen we türmige qamalghanlar toghrisidiki sanliq melumatlarning 1981 - yilidiki xitay merkizi komitétining xizmet doklatida déyilgenlikini, mezkur doklatta yene:"Medeniyet zor inqilabida 27 ming mongghulning öltürülgenliki körsitilgen" deydu.

Proféssor yang xeyying maqaliside xitay azadliq armiyesi tibet, Uyghur, ichki mongghul rayonlirini bésiwélishta yerliklerdin milyonlarche kishilerni öltürgenlikini, bu rayonlarda aptonom rayon berpa qilin'ghandin kéyin xitay kompartiyesi milliy bölgünchilikke qarshi turushni bahane qilip qirghinchiliq élip barghanliqini bayan qilidu.

Ziyaritimizni qobul qilghan yaponiyediki manju yazghuchi ayal mnégsha Uyghur rayonida basturushning yalghuz ilgirila yüz bérip qalmastin, belki bu xil basturushning hazirghiche dawamlishiwatqanliqini buninggha xelq'ara jem'iyetning köngül bölüshi kéreklikini bildürdi.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet