2015 - Йили қазақистан иқтисади немини күтүватиду?

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2015-01-02
Share
Qazaqistan-Xitay-nefit-gaz-turubisi-305.jpg Сүрәт, қазақистан - хитай нефит турубиси пүтүп ишқа чүшкәндики көрүнүш.
AFP Photo


Йеқинқи вақиттин буян, болупму қазақистан вә русийәниң аммивий ахбарат васитилиридә русийә, қазақистан вә белорусийәдин тәркиб тапқан "явро - асия иқтисадий иттипақи" тәшкилатиниң қурулуши вә униң келәчәк паалийити һәққидә көплигән мақалиләр елан қилинмақта.

Украинадики вәзийәт мунасивити билән явропа әллири вә америка қошма штатлири тәрипидин елан қилинған иқтисадий ембарго нәтиҗисидә русийәдә йүз бәргән иқтисадий өзгиришләр вә бу өзгиришләрниң белорусийә, қазақистан вә башқиму мәркизий асия мәмликәтлиригә йүткүзүватқан тәсири әтрапида көплигән бәс - муназириләр давам қилмақта. Русийәниң әң йеқин иттипақдиши болған қазақистанниң иқтисадий сияситидә қандақ өзгиришләр йүз бериши мумкин? йеңи кирип кәлгән 2015 - йил қазақистанниң иқтисадий әһвалиға қандақ өзгиришләрни елип келиду? русийә иқтисадиниң қазақистан иқтисадиға тәсир йәткүзүши мумкинму? һазир көплигән қазақистанлиқ иқтисадшунасларни, мутәхәссисләрни асасий җәһәттин мушундақ соаллар ойландурмақта.

Йеқинда қазақистанниң "капитал. Кз" ахбарат мәркизидә елан қилинған "тәхминләр: қазақистан иқтисади немини күтүватиду?" намлиқ мақалидә 2014 - йилниң, нефит баһалириниң әрзәнлиши вә геосиясәт һәм иқтисадта омумий турақсизлиқниң башлиниши билән тамамлиниватқанлиқи илгири сүрүлгән. Әнә шу вәзийәт мунасивити билән қазақистан келәчәктә қандақ иқтисадий өзгиришләргә дучар болуши мумкин, дегән мәсилә әтрапида мутәхәссисләрниң қарашлири берилгән.

"фиво" компанийисиниң мутәхәссиси юрий сигушниң ейтишиға қариғанда, өткән йилниң феврал ейида йүз бәргән қазақистан тәңгисиниң әрзәнлиши йеқинқи аридики иқтисадий әһвалға тәсир йәткүзүши мумкин. Әнә шу вақитта тәңгиниң күчсизлиниши пүткүл тиҗарәтчиләрниң ишиға вә аһалиниң турмуш әһвалиға сәлбий тәсирини йәткүзгән еди. Шу вақиттин бери қазақистан банклирида аһалигә несийгә пул бериш мәсилиси җиддий әһвалға чүшүп қалди вә шундақла иҗтимаий программиларни әмәлгә ашуруш ишлири алдида тосалғулуқлар пәйда болди.

Иқтисадчи пйетр свойик бу қетимда тәңгиниң әрзәнлишиш йолиға чүшүп қалмасилиқи үчүн қазақистан даирилириниң вә миллий банка сияситиниң барлиқ чариләрни көридиғанлиқини, шундақла бу мунасивәт билән қазақистан иқтисадиниң алдида йеңи қийинчилиқларниң туғулуш еһтималлиқини илгири сүриду.

Һазир көплигән мутәхәссисләр һәр хил сәвәбләр билән қазақистан иқтисадида болидиған сәлбий ақивәтләрни русийәдики әһвал билән бағлаштурмақта. Мақалидә ейтилишичә, йеқинда қазақистан һөкүмәт рәһбири кәрим мәсимоф қазақистанниң енергийә вә иқтисад саһәлиридә русийәгә беқинда болуп қелиши мумкинликини, енергийә бихәтәрликиниң бүгүнки қазақистан үчүн әң муһим мәсилиләрниң бири болуп қалидиғанлиқини билдүрди. Шундақла, өткәнки йилниң 24 - ноябиридин башлап русийә рублиниң әрзәнлишиш мунасивити билән қазақистан електир енергийисиниң русийәгә киришиниң тохтитилиши русийәниң омумән қазақистанға болған мунасивитини өзгәртишигә сәвәб болуши мумкин. П. Свойик шундақла русийә иқтисадидики қийинчилиқларниң қазақистан тәңгисигә тәсир қилиш мумкинликини илгири сүриду. Й. Сигуш болса, санаәт саһәсини қазақистан иқтисадиниң әң начар һалқиси сүпитидә һесаблап, буниң сәвәбини санаәт мәһсулатлирини ишләпчиқириш сүритиниң төвән дәриҗидә икәнликидин көргән. Униң пикричә, қазақистандики бәзи нефит чиқириш карханилириниң өз ишини тохтатқанлиқи сәвәбидин қазақистан мәһсулатлириниң хитай вә русийәдә истимал қилиниши төвәнлигән.

Радиомиз зияритини қобул қилған сиясәтшунас константин сиройежкин явро - асия иқтисадий иттипақиниң қазақистан иқтисадиға тәсир йәткүзүш мумкинлики һәққидә тохтилип мундақ деди:

- Беваситә әмәс, пәқәт яндаш тәсир йәткүзүши мумкин. Пәқәт русийә бизниң асасий сода шерикимиз болғанлиқи үчүнла русийә иқтисадиниң кәскинлишиши қандақла болмиған тәқдирдә қазақистанға тәсир йәткүзиду. Бу тәбиий. Бу әһвал биздин, худди русийәгә охшаш өзимизниң иқтисадий сияситини өзгәртишимизни тәләп қилиду. Әмди қазақистанлиқларниң турмуш әһвалиға келидиған болсақ, мән келәчәккә үмидсизлик билән қараймән, шуңлашқа йеқинда қазақистанлиқларниң турмуш дәриҗиси өсиду, дәп ейталмаймән. Төвәнлиши мумкин. Һәммини келәчәк көрситиду...

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт