Қазақистанлиқ уйғур йигит башлири алдида қандақ мәсилиләр мәвҗут?

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2015-11-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қазақистан уйғур йигит башлири бирләшмисиниң рәиси абдурешит мәхсутоф. (Орни вә вақти ениқ әмәс)
Қазақистан уйғур йигит башлири бирләшмисиниң рәиси абдурешит мәхсутоф. (Орни вә вақти ениқ әмәс)
RFA/Oyghan

Мәлумки, қазақистан мустәқиллиққа еришкәндин буян уйғур йигит башлириниң қазақистан җәмийитидики, шундақла юрт-җамаәтчилик арисидики ролиниң даириси техиму кеңийишкә вә күчийишкә башлиди. Улар кейинки вақитларда болупму миллий маарипни, мәдәнийәтни раваҗландуруш, өрп-адәтләрни сақлаш, мәмликәт рәһбәрлики вә шу җүмлидин қазақистан хәлқи мәҗлиси илгири сүрүватқан қарарларни, чарә-тәдбирләрни тәрғиб қилиш йолидиму актип ишлимәктә.

Һазир уйғур йигит башлири алдида қандақ мәсилиләр мәвҗут? улар кимләр билән бирликтә иш елип бериши керәк? немиләргә көпрәк диққәт қилиши лазим? йигит башлириға қоюлидиған тәләпләр немә? йигит башлирини тәрбийиләш мәсилиси қандақ?

Биз бу һәқтә, қазақистан уйғурлириниң җумһурийәтлик уйғур етно-мәдәнийәт мәркизи йенидики уйғур йигит башлири бирләшмисиниң рәиси абдурешит мәхсутоф билән сөһбәт елип бардуқ.

Соал: абдурешит ака, сиз баш йигит беши сүпитидә йигит башлириниң болупму миллий маарипни раваҗландурушқа, йәни уйғур мәктәплиригә бала топлашқа актип арилишиш һаҗәтлики һәққидә ейтип келиватисиз. Мушу кейинки вақитларда силәр бу йөнилиштә қандақ ишни әмәлгә ашурдуңлар?

Җаваб: мәсилән, бултур әмгәкчиқазақ наһийисиниң дружба (достлуқ) мәһәллисидә мәктәпниң селинишиға биз сәвәбчи болуп қалдуқ. Һәқиқәтәнму бурунқи мәктәпниң әһвали начар болған икән. Биз юрт билән учришиш өткүзүп, юрт намидин хәт яздуруп, мурат әхмәдийефқа әвәтип бәрдуқ. Бир йилдин кейин мәктәп пүтти.

Соал: бүгүнки күндә йигит башлири қандақ болуши керәк?

Җаваб: йигит башлири заман тәлипигә лайиқ, билимлик, сәвийиси юқири болуши керәк. Йигит бешини юрт сайлайду, юрт алиду. Йигит башлири һазир актип ишләватиду. Қизиқиш бар.

Соал: қандақ ойлайсиз, йигит башлири биринчи нөвәттә ким билән бирликтә иш елип бериши лазим?

Җаваб: һөкүмәт қоллаватқан болғачқа, әң алди билән һөкүмәт билән ишлиши керәк. Һәр қандақ бир паалийәт өткүзүш үчүн һакимчилиқ буниңдин хәвәрдар болуши керәк. Мән келәчәктә йигит башлири техиму чоң ишларни қилиду, дәп ишәнчлик ейталаймән.

Соал: һазир мушу йигит башлирини тәрбийиләш үчүн мәхсус бир курсларни уюштуруш силәрниң пиланлириңларда барму?

Җаваб: келәчәктә болуп қалар, бирақ ундақ ишларни биз һазирчә қилмидуқ. Биз яшларни өгитиватимиз. Мән ойлаймәнки, һәр бир юртта йигит башлириниң қешида йүргән яшлардин ярдәмчилири бар. Униңға мәктәп ечишниң һаҗити йоқ. Шуларниң қешида йүрүп, аста-аста өгиниду.

Соал: йигит башлириниң әң биринчи вәзипилири немә?

Җаваб: әң муһим мәсилиси, өзимизниң өрп-адәтлирини, рәсим-қаидилирини билиши керәк. Шуниңдин башлаш керәк, қалған ишлар қошулуп кетивериду. Тилимизни яхши билиши керәк.

Соал: силәр билән биллә ишләп, юртқа маддий ярдәм бериватқан уйғурлар барму?

Җаваб: бизниң горний гигантта 77-рус мәктипи бар. У йәрдә 60 пирсәнт уйғур балилири оқуйду. Бизниң җүрәт босақоф дегән инимиз бар. Тәнһәрикәт мәйдани һәққидә сөз болғанда у бизни қоллиди. Бир айниң ичидә униң ечилиши болди. Шәһәрниң һакими иши чиқип келәлмиди, һакимниң орунбасарлири кәлди. Көчәтләрни тиктуқ.

Соал: яшлар билән ишлар елип бериливатамду?

Җаваб: горний гигант өзини алсақ, яшлар билән һәр қачан иш елип меңиватимиз. Мениң яшлардин орунбасарлирим бар. Һәр қандақ ишлар болса, шуларға дәймән, шулар иш елип маңиду. Җумһурийәт бойичә бу һәқтә һәммә йәрләрдә дәватимиз. У ишларму болуп қалар. Һазир башқарма һәйитини қурдуқ. Униң ичигә шәртлик түрдә яшларниму киргүзимиз.

Соал: һазир җай-җайларда өтүватқан нәзир-чирағ, той-төкүнләрдә исрапчилиқниң көп болуватқанлиқи һәққидә гәпләрни аңлашқа болиду. Мушу һәқтә немә дәйсиз?

Җаваб: буни биз бәш-алтә йил бурун йолға салған. Һазир нурғун мәһәллиләрдә қисқартип, биз дегән бойичә кетип бариду. Нәзирдә болса бир полу, пәтнус, андин азрақ йәл-йемиш вә хам сәй қоюлиду. Нәзиргә қорсақ тойғузидиғанға әмәс, хәлқ қуран оқутуп, дуа қилидиғанға келиду әмәсму. Мәсилән, чоң йәрдә ишләйдиған адәмләр бар. Улар нәзир қилғанда башқа милләтләрму келиду. Мундақла қилип қойсаң, улар қандақ ойлап қелиши мумкин, дегәндә шуниңға җаваб тапалмай қалисән. Шуниң үчүн мәйли қилиңлар дәйсән. Асасән, йәни 70 пирсәнт биз сизип бәргән билән кетип бариду. Ресторан вә кафеларда қилип қалса, уни яки буни қойма дейәлмәйсән. Адәттики нәзирләрдә болса, биз дегәндәк кетиватиду. Әмди тойни һәр ким өзиниң қолиниң йетишичә қилиду. Хәлқниң өз мәйли.

Соал: һазир тойларда яшларға алаһидә дастихан йейилиду. Бәзидә буниңға чоңларму тәклип қилиниду. Мушу дурусму?

Җаваб: чоңларға күндүзи той бериду. Кәчқурун яшларға кәч башланғанда икки тәрәпниң ата-аниси, чоңлири кәлсун. яшларни тәбрикләп, бирәр йерими қелип, қалғини кәтсә болиду. яшлар хатирҗәм ойнавериду. яшлар кечиси дегән атиқи болғачқа, яшлар өзлиригә қоюп бәргән яхши. Чоңлар өзиниң йоли билән, яшлар өзиниң йоли билән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт