Америка қәләмкәшләр мәркизи ню-йорк дуня китаб йәрмәнкисидә хитайға наразилиқ билдүрди

Мухбиримиз әркин
2015-05-28
Share
qelemkeshler-merkizi-tor-bet.jpg Америка қәләмкәшләр мәркизи торбетиниң баш бети.
penusa.org

Америка қәләмкәшләр мәркизи, америка китаб йәрмәнкисиниң хитайға “шәрәп меһманлиқ” орни берип, лекин униңдики мәвҗут мәсилә вә чәклимиләрни диққәткә алмиғанлиқини тәнқид қилди.

Америка қәләмкәшләр мәркизиниң илгири сүрүшичә, йәрмәнкә хитай әдәбиятиға алаһидә илтипат көрсәткән болсиму, лекин у 44 нәпәр язғучи вә журналистниң хитай түрмисидә йетиватқанлиқини, нурғун язғучи, журналистларниң паракәндичилик, тәһдиткә учрап, бәзилириниң сүргүндә яшаватқанлиқини, пикир әркинликиниң чәклиниватқанлиқини диққәткә алмиған.

Бу мунасивәт билән америка қәләмкәшләр мәркизи27-май ню-йорк аммиви кутупханисиниң алдида наразилиқ йиғилиши намайиши өткүзүп, өзиниң америка китаб йәрмәнкисигә наразилиқини ипадилиди.

Америка қәләмкәшләр мәркизи алақә ишлар мудири сара әдкинзниң бүгүн мухбиримизниң тәкитлишичә, намайишниң мәқсити китаб йәрмәнкисигә қарши туруш әмәс, бәлки, йәрмәнкидә хитайниң пикир әркинликигә қойған чәклимиси вә түрмидики язғучиларниң тилға елинмиғанлиқиға наразилиқ билдүрүшкән.

У мундақ деди: йәрмәнкигә наразилиқ билдүрүшниң мәқсити хитайниң язғучиларни уҗуқтурғанлиқиға етиразимизни билдүрүш вә уларни қоғдаш. Биз шуниңға диққәт қилдуқ, йәрмәнкигә қатнашқан хитай вәкилләр өмики хитайниң хитай нәшрият базириға селинған америкилиқ язғучилар вә хитай язғучилириниң әсәрлиригә чәклимә қойғанлиқини, хитай түрмисидики пикри сәвәблик қамалған 44 язғучиниң мәсилисини тилға алмиди.

Ню-йорк аммиви кутупханисиниң алдида өткүзүлгән паалийәткә америкилиқ вә америкидики бир түркүм атақлиқ хитай язғучи, шаирлар иштирак қилди. Уларниң ичидә җонатан франзен, го шявлу, андрев соломон, ха җин қатарлиқ язғучи, шаирлар бар иди.

Намайишчилар уйғур өктичи зиялий илһам тохти, нобел тинчлиқ мукапати саһиби лию шавбо, униң аяли лию шя, тибәт өктичи язғучи вуйсерниң рәсимини көтүрүп, бу кишиләрни қоюп беришни, башқа язғучиларға чәклимә қоюшни тохтитип, уларниң әркин пикир қилишиға йол қоюшти тәләп қилди.

Сара әдкинз мундақ дәйду: қәләмкәшләр мәркизиниң әң зор пилани чаршәнбә күни башланған китаб йәрмәнкиси вә пәйшәнбә күни кәчтә өткүзүлидиған паалийәттин пайдилинип, кишиләр асанла унтуп қалидиған юқириқи делоларға диққәт қозғаш. Баям мән ейтқандәк аз дегәндә 44 нәпәр язғучиниң түрмидә йетиватқанлиқи мәлум. Булар ичидики 5 киши йәни лию шавбо, лию шя, илһам тохти, вейсер, әй вейвей қатарлиқ бу бәшәйлән кишиләргә нисбәтән тонушлуқ кишиләр. Уларниң америка вә чәтәл ахбаратида тәсири бар. Биз бу тонушлуқ шәхсләр арқилиқ кишиләргә хитайда язған әсири сәвәблик түрмидә йетиватқан нурғун кишиләрниң барлиқини хатирилитишни ойлаймиз.

Америка қәләмкәшләр мәркизиниң мәзкур паалийити униң түрмидики уйғур зиялий илһам тохтиниң йеқинқи әһвалидин қаттиқ әндишә қиливатқанлиқини билдүргән мәзгилдә уюштурулған иди.

Илһам тохтини аилә тавабиати йеқинда униң билән көрүшүшни, униңға пул-пучәк вә кийим-кечәк йәткүзүп беришни тәләп қилип, у тутуп турушлуқ үрүмчи 1‏-түрмигә барған. Лекин даириләр аилә тавабиатни униң билән көрүштүрүшни рәт қилған иди.

Америка қәләмкәшләр мәркизи 18‏-май бу мунасивәт билән ахбарат елан қилип, хитай түрмә даирилирини тәнқид қилған. Қәләмкәшләр мәркизи баянатида, илһам тохтини дәрһал қоюп беришни тәләп қилип,“ қәләмкәшләр мәркизи түрмә даирилириниң униңға тутқан қаттиқ қол муамилисидин өкүниду, илһам тохтиниң аилиси билән көрүшүшкә, униң еһтияҗлиқ ярдәмгә еришишигә йол қоюшни тәләп қилиду” дегән.

Сара әдкинз бүгүн қәләмкәшләр мәркизиниң униң әһвалиға җиддий диққәт қилидиғанлиқини билдүрди.

У мундақ деди, “биз униң аилисиниң уни зиярәт қилиши рәт қилинғанлиқидин хәвәр тапқандин кейин баянат елан қилдуқ. Илһам тохти бизниң 2014‏- йиллиқ барбара голдсмит йезиш мукапатиға еришкән кишиләрниң бири. Биз у қолға елинғандин буян униң қоюп берилишини тәләп қилип кәлдуқ. Биз униң аилисиниң уни зиярәт қилиши вә керәклик нәрсиләр билән тәминлишигә йол қоюлушиға җиддий диққәт қилимиз.

Лекин хитай әлчиханисиниң баянатчиси җу хәйчүән америка қәләмкәшләр мәркизиниң тәнқидини рәт қилип хитайда нәшрият һоқуқи қоғдиливатқанлиқини илгири сүргән.

Бирләшмә агентлиқиниң хәвәр қилишичә, җу хәйчүән “җуңго һөкүмити пуқралириниң нәшрият әркинликини қоғдайду. Лекин бу әркинликни қолланғанлар җуңго қануниға бойсунуши керәк” дегән.

Америка қәләмкәшләр мәркизи йеқинда доклат елан қилип, хитай нәшрият органлириниң хитайда нәшр қилинған америка вә башқа чәтәл язғучилириниң әсәрлиригә қаттиқ чәклимә қойидиғанлиқини илгири сүргән.

Нәшрият органлириниң чәтәл тәрҗимә әсәрлирини қаттиқ тәһрирләп, бәзи сәзгүр сиясий мәзмунларни, исим вә сөзлүкләрни чиқирип ташлайдиғанлиқини, лекин нурғун апторларниң буниңдин хәвәрсизлики, бәзи апторларниң хәвири болсиму, бирақ сүкүт қилидиғанлиқини билдүргән иди. Ул екин чәклимә қоюлидиғанлиқини илгири сүргән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт