Атақлиқ карханичи турсунтай сәлимоф қирғизистанниң сайлими һәққидә тохталди

Ихтиярий мухбиримиз азад қасим
2015-11-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Турсунтай сәлимоф қирғизистан хәлқ мәшрипидә йигит башлири билән биллә. 2015-Йил 24-март, бишкәк.
Турсунтай сәлимоф қирғизистан хәлқ мәшрипидә йигит башлири билән биллә. 2015-Йил 24-март, бишкәк.
RFA/Azad Qasim

Бу йил 4-өктәбирдә қирғизистанда парламент сайлими өткүзүлгән болуп, сайламда йеңип чиққан алтә партийәдин йеңи бир нөвәтлик парламент тәшкил қилинған иди. Бирақ һечқайси партийә өз алдиға һөкүмәт тәшкил қилғудәк көп авазға еришәлмигәнлики үчүн президент алмасбек атамбайифниң ярлиқиға асасән «қирғизистан сотсиял-демократлар партийәси» парламенттики үч партийә билән бирлишип, бирләшмә һөкүмәт тәшкиллиди.

Йеңидин қурулған бирләшмә һөкүмәтниң истиқбали һәмдә қирғизистанниң нөвәттики сиясий, иқтисади вә иҗтимаий вәзийити һәққидә радиомиз зияритини қобул қилған оттура асиядики атақлиқ карханичи, қирғизистан парламентиниң сабиқ әзаси, тонулған җамаәт әрбаби турсунтай сәлимоф кейинки бәш йил ичидә барлиққа кәлгән өзгиришләр, хәлқ игиликиниң йүксилиши, җәмийәт тәртипиниң муқимлишиши, парихорлуққа қарши күрәшниң әмәлийлишиши қатарлиқ бир қатар мәсилиләр һәққидә өз көз қарашлирини оттуриға қойди.

Турсунтай сәлимоф алди билән йеқинда өткүзүлгән парламент сайлими һәққидә тохтилип мунуларни билдүрди: «кейинки 25 йил ичидә қанчилиған сайламларни бешимиздин өткүздуқ. Бурунқи сайламларда һәр хил қанунсиз қилмишлар әвҗ елип кәткәнликтин,хәлқ нарази болуп сайламниң әтисила кочиларни намайишчилар қаплап кетәтти. 2010-Йили бишкәктә 1700 қетимдин артуқ наразилиқ намайишлири йүз бәргән иди. Бу қетимқи парламент сайлими очуқ, таза өткәнлики үчүн хәлқтә һечқандақ наразилиқ көрүлмиди. Қирғизистан президентлиқ башқуруштин парламентлиқ башқуруш түзүлмисигә өткән бәш йил давамида мәмликәттә тинчлиқ һөкүм сүрүп, иқтисад көрүнәрлик тәрәққиятларға еришти.»

Қирғизистан хәлқарада парихорлуқ әң еғир болған дөләтләрниң бири болуп һесаблиниду. Президент алмасбек атамбайифниң парихорлуққа қарши туруш йүзисидин қолланған тәдбирлирини һәмдә өктичиләрниң өз көз қарашлирини очуқ, ашкара билдүрүшигә сорун һазирлап бериш сияситини қоллайдиғанлиқини билдүргән турсунтай сәлимоф мунуларни оттуриға қойди: «президентимиз баш болуп елип бериливатқан парихорлуққа қарши күрәш нәтиҗисидә дөләтниң мүлкини оғрилиған, парихорлуқ билән шуғулланған қанчилиған парламент дипутатлири, министирлар җазаланди, һәтта президент аппаратиниң башчисиму парихорлуқта әйиблинип түрмидә олтуриду. Алмасбек атамбайиф йәнә, парламентта өктичи партийәләрниңму орни болуши лазимлиқини тәкитләп, уларниң охшимиған көз қарашлирини оттуриға қоюши үчүн сорун һазирлап бәрди.»

Турсунтай сәлимоф қирғизистанниң иқтисади тәрәққиятида явру-асия иқтисади бирликигә әза болушниң әһмийити һәққидә тохтилип мундақ деди: «бу йил биз явру-асия иқтисади бирликигә әза болдуқ. Һәммигә мәлум болғинидәк, қирғизистан чарвичилиқ мәмликити. Униңдин башқа бизниң көктатчилиқ вә бағвәнчилик игиликимиз бир қәдәр тәрәққий қилған. Қирғизистан мустәқиллиққа еришкәндин кейин, елимизниң кийим-кечәк кәспиму зор тәрәққиятларға еришти. явру-асия иқтисади бирлики даирисидә биз өзимизниң мушу артуқчилиқлиримизни җари қилдуралисақ һәмдә тинч, гүлләнгән вәзийәтни бәрпа қилип, чәтәлләрниң мәблиғини җәлп қилишқа әһмийәт бәрсәк, қирғизистан иқтисади тәрәққиятқа еришәләйду дәп қараймән.»

Йеңидин тәшкилләнгән һөкүмәтниң истиқбали һәққидә тохталған турсунтай сәлимоф әпәнди ахирида өз көз қарашлирини төвәндикичә шәрһлиди: «баш министир һәмдә һөкүмәтниң пат-пат алмишип турушидин әнсирәшниң һаҗити йоқ. Чүнки һәрбир йеңидин кәлгән баш министир вә һөкүмәт йеңи идийәләрни оттуриға қоюп иқтисадниң тәрәққияти үчүн түрткилик рол ойнайду, дәп қараймән. Хәлқаралиқ практикиға асасланғанда, парламентлиқ түзүлмә йолға қоюлған дөләтләрдә һөкүмәтниң турақлиқ ишләп кетәлиши яки алмишип кетиши тамамән һөкүмәтниң өзигә бағлиқ. Бу қетим парламент тәшкиллигән һөкүмәт қирғизистанда тинч вәзийәт бәрпа қилип, иқтисадниң тәрәққияти вә хәлқ турмушиниң яхшилинишида бәлгилик рол ойниялиса, у һалда һөкүмәтни алмаштурушниң һечқандақ зөрүрийити болмайду. Әгәр иқтисади тәрәққиятта йүксилиш болмиса, хәлқниң турмуш шараити начарлишип наразилиқлар күчәйсә, ундақ һөкүмәтни әлвәттә алмаштурушқа тоғра келиду.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт