Ataqliq karxanichi tursuntay selimof qirghizistanning saylimi heqqide toxtaldi

Ixtiyariy muxbirimiz azad qasim
2015-11-09
Élxet
Pikir
Share
Print
Tursuntay selimof qirghizistan xelq meshripide yigit bashliri bilen bille. 2015-Yil 24-mart, bishkek.
Tursuntay selimof qirghizistan xelq meshripide yigit bashliri bilen bille. 2015-Yil 24-mart, bishkek.
RFA/Azad Qasim

Bu yil 4-öktebirde qirghizistanda parlamént saylimi ötküzülgen bolup, saylamda yéngip chiqqan alte partiyedin yéngi bir nöwetlik parlamént teshkil qilin'ghan idi. Biraq héchqaysi partiye öz aldigha hökümet teshkil qilghudek köp awazgha érishelmigenliki üchün prézidént almasbék atambayifning yarliqigha asasen "Qirghizistan sotsiyal-démokratlar partiyesi" parlaménttiki üch partiye bilen birliship, birleshme hökümet teshkillidi.

Yéngidin qurulghan birleshme hökümetning istiqbali hemde qirghizistanning nöwettiki siyasiy, iqtisadi we ijtima'iy weziyiti heqqide radi'omiz ziyaritini qobul qilghan ottura asiyadiki ataqliq karxanichi, qirghizistan parlaméntining sabiq ezasi, tonulghan jama'et erbabi tursuntay selimof kéyinki besh yil ichide barliqqa kelgen özgirishler, xelq igilikining yüksilishi, jem'iyet tertipining muqimlishishi, parixorluqqa qarshi küreshning emeliylishishi qatarliq bir qatar mesililer heqqide öz köz qarashlirini otturigha qoydi.

Tursuntay selimof aldi bilen yéqinda ötküzülgen parlamént saylimi heqqide toxtilip munularni bildürdi: "Kéyinki 25 yil ichide qanchilighan saylamlarni béshimizdin ötküzduq. Burunqi saylamlarda her xil qanunsiz qilmishlar ewj élip ketkenliktin,xelq narazi bolup saylamning etisila kochilarni namayishchilar qaplap kétetti. 2010-Yili bishkekte 1700 qétimdin artuq naraziliq namayishliri yüz bergen idi. Bu qétimqi parlamént saylimi ochuq, taza ötkenliki üchün xelqte héchqandaq naraziliq körülmidi. Qirghizistan prézidéntliq bashqurushtin parlaméntliq bashqurush tüzülmisige ötken besh yil dawamida memlikette tinchliq höküm sürüp, iqtisad körünerlik tereqqiyatlargha érishti."

Qirghizistan xelq'arada parixorluq eng éghir bolghan döletlerning biri bolup hésablinidu. Prézidént almasbék atambayifning parixorluqqa qarshi turush yüzisidin qollan'ghan tedbirlirini hemde öktichilerning öz köz qarashlirini ochuq, ashkara bildürüshige sorun hazirlap bérish siyasitini qollaydighanliqini bildürgen tursuntay selimof munularni otturigha qoydi: "Prézidéntimiz bash bolup élip bériliwatqan parixorluqqa qarshi küresh netijiside döletning mülkini oghrilighan, parixorluq bilen shughullan'ghan qanchilighan parlamént diputatliri, ministirlar jazalandi, hetta prézidént apparatining bashchisimu parixorluqta eyiblinip türmide olturidu. Almasbék atambayif yene, parlaméntta öktichi partiyelerningmu orni bolushi lazimliqini tekitlep, ularning oxshimighan köz qarashlirini otturigha qoyushi üchün sorun hazirlap berdi."

Tursuntay selimof qirghizistanning iqtisadi tereqqiyatida yawru-asiya iqtisadi birlikige eza bolushning ehmiyiti heqqide toxtilip mundaq dédi: "Bu yil biz yawru-asiya iqtisadi birlikige eza bolduq. Hemmige melum bolghinidek, qirghizistan charwichiliq memlikiti. Uningdin bashqa bizning köktatchiliq we baghwenchilik igilikimiz bir qeder tereqqiy qilghan. Qirghizistan musteqilliqqa érishkendin kéyin, élimizning kiyim-kéchek kespimu zor tereqqiyatlargha érishti. Yawru-asiya iqtisadi birliki da'iriside biz özimizning mushu artuqchiliqlirimizni jari qilduralisaq hemde tinch, güllen'gen weziyetni berpa qilip, chet'ellerning meblighini jelp qilishqa ehmiyet bersek, qirghizistan iqtisadi tereqqiyatqa érisheleydu dep qaraymen."

Yéngidin teshkillen'gen hökümetning istiqbali heqqide toxtalghan tursuntay selimof ependi axirida öz köz qarashlirini töwendikiche sherhlidi: "Bash ministir hemde hökümetning pat-pat almiship turushidin ensireshning hajiti yoq. Chünki herbir yéngidin kelgen bash ministir we hökümet yéngi idiyelerni otturigha qoyup iqtisadning tereqqiyati üchün türtkilik rol oynaydu, dep qaraymen. Xelq'araliq praktikigha asaslan'ghanda, parlaméntliq tüzülme yolgha qoyulghan döletlerde hökümetning turaqliq ishlep kételishi yaki almiship kétishi tamamen hökümetning özige baghliq. Bu qétim parlamént teshkilligen hökümet qirghizistanda tinch weziyet berpa qilip, iqtisadning tereqqiyati we xelq turmushining yaxshilinishida belgilik rol oyniyalisa, u halda hökümetni almashturushning héchqandaq zörüriyiti bolmaydu. Eger iqtisadi tereqqiyatta yüksilish bolmisa, xelqning turmush shara'iti nacharliship naraziliqlar kücheyse, undaq hökümetni elwette almashturushqa toghra kélidu."

Toluq bet