Хевир төмүрниң "балдур ойғанған адәм" намлиқ романи түркчә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-03-12
Share
xewir-tomue-baldur-oyghanghan-adem.jpg Хевир төмүрниң "балдур ойғанған адәм" намлиқ романиниң муқависи.
RFA/Erkin Tarim

Хитай уйғур тилидики маарипни чәкләп, миллий әдәбиятниң тәрәққиятини тосуватқан бүгүнки күндә уйғур әдәбиятиға даир китаблар түркийәдә арқа-арқидин нәшр қилинмақта. язғучи хевир төмүр язған, от йүрәк шаир абдухалиқ уйғурниң һаяти баян қилинған "балдур ойғанған адәм" намлиқ роман түркчигә тәрҗимә қилинип, түркийәдә нәшр қилинди. Бу роман 1983-йили үрүмчидә уйғурчә нәшр қилинған иди. 302 Бәтлик мәзкур романни түркийә явро-асия язғучилар җәмийити, өзиниң "бәнгү" нәшриятида нәшр қилдурған. Китабниң муқависиға турпандики сулайман ваң мунарисиниң сүрити берилгән.

Китаб һәққидә зияритимизни қобул қилған әнқәрә университетиниң докторанти кәмал бозоқ әпәнди китабни түркчигә тәрҗимә қилиш җәряни тоғрисида мәлумат берип, мундақ деди: "хевир төмүрниң ‹балдур ойғанған адәм' намлиқ романи билән магестирлиқ оқуватқан вақтимда тонушқан идим. Мәзкур роман тарихий һәқиқәтләрни әкс әттүрүш җәһәттин интайин муһим. Уйғурлардики миллий роһ һәққидә йезилған бу романни барлиқ уйғурлар оқуши керәк. Романниң баш персонажи болған шеһит абдухалиқ уйғурниң қәһриманлиқ һаяти һәммә кишиниң меңисигә нәқиш болуп оюлуши керәк. язғучи хевир төмүр романида абдухалиқ уйғурниң һаятини асас қилған һалда тимур хәлипә қозғилиңидин қумул инқилабиғичә болған уйғур тарихидики вәқәләрни қисқичә баян қилип, өз тарихини өгиниш имканийәти болмиған уйғурларға сунған.

Измирдики әгә университети түрк дуняси тәтқиқат институти профессори алимҗан инайәт әпәнди "балдур ойғанған адәм" намлиқ романда абдухалиқ уйғурниң өз хәлқини ойғитиш үчүн елип барған паалийәтлириниң баян қилинғанлиқини, уйғурлар еғир вәзийәттә туруватқан бүгүнки күндә мәзкур романниң түркийә нәшр қилинишиниң зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Уйғур әдәбияти бойичә магистирлиқни пүттүргән мәхмутҗан қәшқири әпәнди уйғур әдәбиятидики тарихий романчилиқ мәйли сан, сүпәт вә көләм җәһәттин болсун муһим бир салмақни игиләйдиғанлиқини баян қилди.

Түркийәдә уйғур әдәбияти 1980-йилларниң ахирлиридин тартип тонуштурулмақта. Бу саһәдә һазирғичә көп мувәппәқийәтләр қолға кәлтүрүлгән болсиму, техи йетәрлик әмәс. Алимҗан инайәт әпәнди бу һәқтики көз қаришини оттуриға қойди.

Мәхмутҗан әпәндиму "балдур ойғанған адәм" намлиқ романниң түркчигә тәрҗимә қилинишиниң уйғур әдәбиятини түркийәдә тонуштуруш үчүн зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Романниң аптори хевир төмүр 1922-йили тоқсун наһийәсидә дуняға кәлгән. 1939-Йилида шинҗаң дарилмуәлиминни түгәткәндин кейин, тоқсунда оқутқучилиқ қилған. 1949-Йилидин кейин узун йил түрмидә ятқан хевир төмүр 1979-йилидин тартип, уйғур аптоном районлуқ тарих материяллири ишханисида ишлигән. Хевир төмүр 1940-йилларда язған шеирлири билән тонулған. У 1980-йиллардин кейин "молла зәйдин һәққидә қиссә", "абдуқадир дамолла һәққидә қиссә", "таң алдида" қатарлиқ китабларни нәшр қилдурған. Хевир төмүр 1992-йили 1-айниң 29-күни 70 йешида аләмдин өткән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт