Yaponiye axbarati: xitay pakistandiki sherqiy türkistan musteqilchilirige diqqet qiliwatidu

Ixtiyariy muxbirimiz haji qutluq qadiri
2014-07-01
Share
sherqiy-turkistan-islam-herikiti.JPG Yaponiye téléwiziyiside bérilgen "Sherqiy türkistan islam herikiti" teshkilatigha a'it xewerdin süretke élin'ghan. 2014-Yili iyun.
RFA/Qutluq

Yaponiyedin chiqidighan "Asahi shimbun géziti" ning 27-iyun sanidiki bash maqaliside "Xitay amérikining térrorgha tutuwatqan yumshaq siyasitidin endishe qiliwatidu" serlewhilik maqale élan qilindi.

Maqale aptori "Asahi shimbun géziti" ning pakistanning merkizi islamabadta turushluq muxbiri také ishiki bolup, u, maqaliside xitay hemishe shikayet qilidighan "Sherqiy türkistan islam herikiti" teshkilatining pakistan qebililer rayonidiki herikiti we shundaqla xitayning bu teshkilat heqqide tarqitiwatqan teshwiqatliri toghrisida etrapliq toxtalghan.

Muxbir také ishiki maqaliside, qebililer rayonidiki Uyghur musteqilchiliri heqqide ishlen'gen, hazir pakistanda keng taralghan sin'alghu léntisi heqqide toxtilip, sin alghu léntisidiki qebililer rayonida  qoral étishni meshiq qiliwatqan on nechche yashlar chamisidiki balilarning qomandanning yétekchilikide xitayning sabiq re'isi xu jintawning bash süriti chaplan'ghan nishan taxtisini qarigha élip oq étiwatqan körünüshni teswirligen.

U, mezkur sin'alghu léntisining bezi böleklirining intérnét torigha qoyulghanliqini we shundaqla qoral étishni meshiq qiliwatqan hujumchilarning xitay hökümiti shikayet qilip kéliwatqan sherqiy türkistan Uyghur musteqilchiliri ikenlikini, ular da'im xitay ichidiki musulmanlarni xitay hakimiyitige qarshi "Jihad" qilishqa chaqiriq qilidighanliqini ilgiri sürgen.

Maqalide 6-ayning 15-küni tang seherde pakistan hawa armiyisi dunyaning her qaysi jayliridin toplan'ghan qoralliq musulman teshkilatlirining merkizi dep qariliwatqan qebililer rayoni yeni jenubiy weziristanni hawadin bombardiman qilip, üch yüzdin oshuq hujumchini öltürülgenlikini  bildürgen.

Pakistan hawa armiyisi hujum élip barghan afghanistan'gha yéqin bolghan qebililer rayonida töt yüzmingdin oshuq chet'ellik musapir bar bolup, bu qétimqi bombardiman qilish herikiti besh yil awwalqi amérika  armiyisi bu rayonda élip barghan hujumdin kéyinki tunji hujum hésablinidiken.

Také ishiki yene, ilgiri amérika térrorluqqa qarshi turush herikitide  pakistandiki qebililer rayonini inchikilik bilen közitip kelgen bolsa, emdilikte xitay hökümitining sherqiy türkistan Uyghur musteqilchilirining bu rayondiki herikitige yéqindin diqqette bolup kéliwatqanliqini maqaliside alahide eskertken.

Maqalide:"Bu yil 6-ayning béshida pakistanning  yuqiri derijilik  herbiy emeldari général rahé'él sharif béyjingda xitay emeldarliri bilen söhbet  élip barghanda xitay merkizi hökümiti herbiy ishlar komitétining mu'awin re'isi général fan changlung  uningdin qebililer rayonidiki sherqiy türkistan musteqilchilirigha qattiq zerbe bérishni telep qilghan" déyilgen.

Aptorning maqaliside "Sherqiy türkistan islam herikiti"  teshkilati heqqide toxtilip:"Bezi bir uchurlarda sherqiy türkistan islam herikiti teshkilati radikal musteqilchiler guruhi, shundaqla ularning herikiti  2007-yilidin bashlap körülüshke bashlighan  déyilgen bolsimu, emma bunisi téxi namelum. Bu teshkilat néme sewebtin pakistandiki qebililer rayonigha  kélip qalghan shundaqla ular bu yerde turup qandaqche xitay ichidiki ezaliri bilen alaqilishidu? bunisi gumanliq" déyilgen.

Xitay térrorluq heriket dep atawatqan xitay ölkiliride, Uyghur élida yüz bergen bezi bir weqelerning tolimu gumanliq ikenlikini bildürgen doktor turmuhemmet hashim ziyaritimizni qobul qilip bu heqte toxtilip ötti.

Také ishiki maqaliside:" Xitayning Uyghur musteqilchilirini térrorluqqa bahane qilip turup basturushi, amérikining elqa'ide teshkilatini basturushidin kéyin resmiy bashlandi" dégen.

Doktor turmuhemmet hashim xitayning Uyghurlarni térrorluqqa baghlap basturush herikitining shi jinping dewride ilgiriki dewrlerge qarighanda téximu yuqiri pellige kötürülgenlikini bildürdi.

Awaz ulinishidin tepsilatini anglang.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet