Ilshat hesen: shi jinpingni saylandi we yaki tallandi déyishke bolmaydu

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.10.25
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Ilshat hesen: shi jinpingni saylandi we yaki tallandi déyishke bolmaydu Xitay weziyiti analizchisi ilshat hesen ependi merkizi istanbuldiki xitay tetqiqati instituti uyushturghan “Xitay kompartiyesining 20-qurultiyi we sherqiy türkistan mesilisi dégen témida ötküzülgen tor söhbet yighini” da sözlimekte. 2022-Yili 24-öktebir.
RFA/Arslan

Xitay weziyiti analizchisi ilshat hesen ependi xitay kommunist hakimiyitining 20-nöwetlik qurultiyida, shi jinpingning saylandi we yaki tallandi déyishke qoshulmaydighanliqini bildürdi. U, bu saylamning démokratik shekilde élip bérilmighanliqini, mexpiy awaz bérish arqiliq emes qol kötürüsh arqiliq yasalma saylam élip bérilghanliqini, shu sewebtin awaz bérishni xalimighan kishilermu tehditke uchrashtin endishe qilip qol kötüridighanliqini ipadilidi we: “Qol kötürüp saylamgha awaz bérish ochuq bésim we tehdittur, chünki u kishi közitilidu we sin kaméragha chüshidu”, dédi.

U bu sözlerni 24-öktebir küni merkizi istanbuldiki xitay tetqiqati institutining uyushturushi bilen “Xitay kompartiyesining 20-qurultiyi we sherqiy türkistan mesilisi dégen témida ötküzülgen tor söhbet yighini” da bayan qildi.

Uyghur akadémiyesi mu'awin re'isi dokur meghpiret kamal xanimning riyasetchilikide ötküzülgen tor söhbet yighinigha Uyghur akadémiyesi wexipsi re'isi shundaqla xitay tetqiqati institutining mudiri dokur perhat qurban tengritaghli we xitay weziyiti analizchisi ilshat hesen kökböre ependiler qatniship, xitayning 20-nöwetlik qurultiyidiki özgirishler, xitay weziyiti we sherqiy türkistan mesilisi toghrisida mulahize yürgüzdi.

Aldi bilen ilshat hesen ependi söz qilip: “Xitayning 20-nöwetlik qurultiyida shi jinpingning 3-qétim re'is bolup saylan'ghanliqi, xitayning chin impératorluqidin bashlan'ghan bir impératorluqning, bir ademning hökümranliqida pütün xelq erkinliktin mehrum, qul bolup bashqurulidighan bir dölet sistémisini qaytidin keltürgenlikini bildüridu” dédi.

Merkizi istanbuldiki xitay tetqiqati institutining mudiri dokur perhat qurban tengritaghli ependi mezkur institut uyushturghan “Xitay kompartiyesining 20-qurultiyi we sherqiy türkistan mesilisi dégen témida ötküzülgen tor söhbet yighini” da sözlimekte. 2022-Yili 24-öktebir.
Merkizi istanbuldiki xitay tetqiqati institutining mudiri dokur perhat qurban tengritaghli ependi mezkur institut uyushturghan “Xitay kompartiyesining 20-qurultiyi we sherqiy türkistan mesilisi dégen témida ötküzülgen tor söhbet yighini” da sözlimekte. 2022-Yili 24-öktebir.
RFA/Arslan

Yighinda söz qilghan dokur perhat qurban tengritaghli ependi, xitay kommunist hakimiyitining qurultaydin ilgiri ijtima'iy weqelerning kélip chiqishning aldini élish üchün koruna wirusini bahane qilip insanlarni qattiq kontrol astigha alghanliqini, shundaqtimu béyjing qatarliq sheherlerde shi jingpinggha qarshi bir qisim heriketler yüz bergenlikini dep ötti.

Dokur perhat qurban tengritaghli ependi, shi jinpingning qaytidin hakimiyet béshigha chiqishining asasliq sewebliri heqqide toxtilip, Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan basturush siyasetlirini tizlitishi, yighiwélish lagérliri arqiliq Uyghurlar üstidin irqiy qirghinchiliq élip bérishi uning qayta saylinishigha seweb bolghan amillardin biri ikenlikini bayan qildi.

Dokur perhat qurban tengritaghli, shi jinpingning bu qétimqi qurultayda qaytidin ornini tiklesh üchün partiye ichi we herbiy sahelerde nurghun kishilerni bir terep qilip tazilash élip barghanliqini, shuning üchün ilgiriki qétimqi qurultaydiki kunupka bésish arqiliq saylash hoquqini bikar qilip, közige tikilip turup qol kötürüsh usulini qollan'ghanliqini we özining qayta hakimiyet béshigha kelgenlikini ipadilidi.

Ilshat hesen ependi, néme üchün shi jinping bu qétimqi xitay qurultiyida Uyghur mesilisini tilgha almidi dégen so'algha jawab bérip, shi jinping Uyghur mesilisini biwasite tilgha almighan bolsimu, “Döletning muqimliqini emelge ashurduq, chégra rayonlarning muqimliqi hazir qolgha keldi, pilan boyiche emelge ashti, netijilik boldi, dédi” déginining Uyghurlargha baghlinishliq ikenlikini bayan qildi.

Ilshat hesen ependi sözide yene Uyghur diyarigha qaysi xitay emeldar kelmisun hemmisi rehimsizlik bilen siyaset yürgüzüp kéliwatqanliqini, chünki ular xitay menpe'eti üchün xizmet qilidighanliqini bildürdi.

Ilshat hesen ependi, shi jinpinggha qarshi turidighan xitaylarningmu mewjutluqini, qurultay échilishqa ikki kün qalghanda béyjing kochilirida, “Shi jinping istépa bersun”, dégen telepler otturigha chiqqanliqini, hetta “Shi jinping dölet xa'ini” dégen sho'ar tamgha ésilghanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.