Хитайниң германийәдә қурған “шинҗаңлиқ оқуғучилар уюшмиси” диққәт қозғиди

Мухбиримиз меһрибан
2017.03.23
germaniye-namayish-dolqun.jpg Хитай консулханиси алдида өткүзүлгән хитайға қарши намайиш. 2013-Йили 5-апрел, мюнхен.
RFA/Ekrem

Германийәниң берлин шәһиридики хитай баш әлчиханиси тәрипидин 20-март қурулған “шинҗаңлиқ оқуғучилар уюшмиси” вә хитай әлчиханисиниң “шинҗаңлиқ оқуғучилар оқуш мукапат пули” намида, өз хираҗити билән уйғур дияридин германийәгә келип оқуватқан оқуғучиларға пул тарқитиши, чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилири вә зиялийлириниң җиддий диққитини қозғиди.

Хитай хәвәрләр ториниң 21-март күнидики хәвиридә, хитайниң берлин шәһиридики баш әлчиханисиниң 20-март күни 2017-йиллиқ “шинҗаңлиқ оқуғучиларға оқуш мукапати тарқитиш мурасими” өткүзүш билән бирликтә, уйғур дияридин келип, германийәдә өз хираҗити билән оқуватқан оқуғучилар асасида “шинҗаңлиқ оқуғучилар уюшмиси” қурғанлиқи хәвәр қилинди. Мәзкур хәвәрдә йәнә, германийәдики хитай әлчиханисиниң 2011-йилдин буян “шинҗаңлиқ мунәввәр оқуғучилар оқуш мукапати” намида һазирға қәдәр германийәдики уйғур қатарлиқ оқуғучилардин 68 нәпиригә оқуш ярдәм пули бәргәнлики тилға елинған.

Германийәдики дуня уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса әпәнди, америка вашингтон шәһиридики уйғур кишилик һоқуқ программисиниң тәтқиқатчиси зубәйрә ханимлар радийомиз зияритини қобул қилип, чәтәлләрдики хитай әлчиханилириниң тәшәббуси билән, йеқинқи йиллардин буян қурулушқа башлиған аталмиш “шинҗаң оқуғучилар уюшмиси”, “шинҗаң юртдашлар уюшмиси” вә чәтәлләрдә “шинҗаңлиқ оқуғучиларға оқуш мукапат пули тарқитиш” қатарлиқлар һәққидики хәвәрләрниң диққәт қозғайдиғанлиқини билдүрди

Долқун әйса әпәнди сөзидә, хитай һөкүмитиниң йеқинқи йиллардин буян оқуш, хизмәт вә башқа сәвәбләр билән чәтәлләргә, болупму ғәрб демократик дөләтлиригә чиққан уйғурларға қаратқан тәшвиқатни күчәйтип, уларниң ғәрб демократик дөләтлиридики уйғур тәшкилатлири вә уйғур җамаити билән билән болған алақисини чәкләшкә урунуватқанлиқи, һәтта аталмиш “оқуш мукапати”, “шинҗаңға саяһәт” қатарлиқ иқтисадий җәһәттин мәнпәәт бериш усуллирини қоллинип, ғәрб дөләтлиридә оқуватқан оқуғучиларни вә аллиқачан ғәрб демократик дөләтлириниң пуқралиқиға өтүп болған уйғурларни хитай һөкүмитиниң тәшвиқатини қилишқа, һәтта хитай һөкүмитигә җасуслуқ қилиш ишлириға дәвәт қиливатқанлиқини тәкитлиди.

Зубәйрә ханим өзиниң илгири австралийәдики чағлирида, хитай әлчиханиси австралийәниң милборни қатарлиқ шәһәрлиридә қурған “шинҗаң юртдашлар уюшмиси” қатарлиқ тәшкилатларниң австралийәдики уйғурларни өзигә тартиш үчүн елип барған паалийәтлири һәққидики әһвалларни әсләп, хитай әлчиханилириниң тәшәббуси вә биваситә қол тиқиши билән қурулған бундақ тәшкилатларниң һәр хил сәвәбләр билән ғәрб дөләтлиридә яшаватқан уйғурларни шу йәрдики уйғур җамаити вә уйғур тәшкилатлиридин йирақлаштуруш, уйғур җамаити арисида бөлгүнчилик селиш, һәтта чәтәлләрдә паалийәт елип бериватқан уйғур тәшкилатлири вә уйғурлар паалийәтчилириниң иш-һәрикәтлирини назарәт қилиш, улар һәққидә учур топлаш қатарлиқ көп хил мәқсәтләрни нишан қилидиғанлиқини билдүрди.

Дуня уйғур қурултийи баш катипи долқун әйса әпәнди, дуня уйғур қурултийиниң германийәдә қурулған аталмиш “шинҗаң оқуғучилар уюшмиси” ниң паалийәтлири вә әзалириға диққәт қиливатқанлиқини билдүрүп, хитай һөкүмитиниң бу хил һәрикәт паалийәтлирини демократик дөләтләрдә яшаватқан уйғур җамаити вә уйғур тәшкилатлириниң өзи туруватқан дөләтләр қануниға асасән тәкшүрүши вә тегишлик тәдбирләрни қоллиниши лазимлиқини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.