Түркийә хитай вә русийә билән йеқинлишип кетәрму?

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2016-08-02
Share
rejep-tayyip-erdoghan-herbiy-jiddiy-halet.jpg Дөләт бихәтәрлик йиғинида дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоған пүтүн түркийәдә 3 айлиқ җиддий һаләт елан қилди. 2016-Йили 20-июл, әнқәрә.
AFP

7-Айниң 15-күни түркийәдә бир очум һәрбий, һәрбий өзгириш елип беришқа урунуп мәғлуп болғандин кейин, мәзкур өзгиришни елип барған вә буниң билән мунасивити бар дәп қаралған көп санда киши тутқун қилинип сотланмақта вә көп санда киши иштин чиқириветилди. Түркийәниң бу сиясити америка қошма штатлири вә явропа дөләтлири ахбаратлирида тәнқид қилинишқа башлиди. Бәзи мутәхәссисләр түркийәниң бундин кейин ғәрб дөләтлиридин узақлишип, хитай билән русийәгә йеқинлишидиғанлиқини, һәтта шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиға әза болушқа тиришидиғанлиқини илгири сүрмәктә.

Растинила түркийәниң ташқи сияситидә бундақ өзгириш боларму? болған тәқдирдә уйғур дәвасиға қандақ тәсир көрситәр? бу һәқтә көз қаришини игиләш үчүн түркийә-хитай мунасивәтлири мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

Түркийә истратегийәлик чүшәнчә институти мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, америка қошма штатлири билән бәзи явропа дөләтлириниң 15-июл һәрбий өзгиришкә урунуш вәқәсидин кейинла әмәс, кейинки 3 йилдин бери түркийә һөкүмитиниң бәзи иҗраатлирини тәнқид қилип келиватқанлиқини, түркийә дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоғанниң 8-айниң ахирида русийә федератсийәсигә зиярәт елип баридиғанлиқини, 9-айниң бешида болса хитайда чақирилидиған тәрәққий қилған 20 дөләт рәһбәрлири йиғиниға қатнишидиғанлиқини, буларға қарайдиған болса, қисқа муддәттә хитай билән йеқинлишидиғанлиқини, узун муддәттә явропа вә америка билән болған мунасивитиниң бузулмайдиғанлиқини баян қилди.
Шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ рәиси, тәтқиқатчи һамут көктүрк әпәнди түркийәниң 250 йилдин бери ғәрблишиш сиясити елип бериватқанлиқини, шуңа алдирап ғәрб дөләтлиридин ваз кечәлмәйдиғанлиқини баян қилди.

Түркийәниң хитай билән йеқинлишиши уйғурларни әндишигә салмақта. 2014-Йили 11-айда миң җйәнҗу башчилиқидики хитай әмәлдарлири түркийәни зиярәт қилғанда, түркийә һөкүмитидин түркийәдә паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан аммиви тәшкилатлирини тақиветишини, бәзи уйғурларни хитайға қайтуруп беришини тәләп қилған иди. Әгәр түркийә билән хитай йеқинлашса хитай һөкүмитиниң тәләплирини түркийә ада қиларму? бу һәқтики соалимизға җаваб бәргән доктор әркин әкрәм әпәнди, түркийәниң демократийә билән башқурулуватқан қанун дөлити икәнликини, хитайниң бу тәләплирини түркийәниң орунлимайдиғанлиқини баян қилди.

Һамут көктүрк әпәнди 1960-йилларда тәйвән һөкүмитиниң бесими билән түркийәдә мәһмәтемин буғраниң паалийәтлирини тосушқа тиришқан болсиму тосалмиғанлиқини, бүгүнки демократийиләшкән түркийәдә хитай һөкүмитиниң түркийәгә бесим ишлитип дәвани тосалмайдиғанлиқини баян қилди.

Түркийә дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоғанниң 8-айниң 20-күни русийәгә, 9-айниң бешида хитайға елип беридиған зиярити дуня дөләтлириниң диққитини тармақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт