Түркийәдики уйғурлар арисида корона вируси билән юқумланғанлар қанчилик?

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2020-04-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Истанбулниң уйғурлар бир қәдәр көп олтурақлашқан зәйтинбурну райониниң кочисиниң күндүзлүк көрүнүши. 2020-Йили апрел, түркийә.
Истанбулниң уйғурлар бир қәдәр көп олтурақлашқан зәйтинбурну райониниң кочисиниң күндүзлүк көрүнүши. 2020-Йили апрел, түркийә.
RFA/Arslan

Игилинишичә, һазир истанбулда уйғурлардин икки аял вә бир әрниң корона вируси билән юқумланғанлиқи, булардин бир аялниң күчүкчәкмәҗе-сәфакөй районида яшайдиған аял икәнлики, йәнә бир аял билән бир әр уйғурниң зәйтинбурнуда яшайдиғанлиқи илгири сүрүлмәктә.

Биз бу һәқтә мәлумат елиш үчүн истанбулниң зәйтинбурну-нурипаша мәһәллисидики аилә сақлиқи дохтурханисида хизмәт қиливатқан уйғур дохтур һекимоғли әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

Һекимҗан әпәнди һазир истанбулда бир әр вә икки аял болуп, җәмий 3 уйғурниң вирус билән юқумланғанлиқини, у әрниң дохтурханида давалиниватқанлиқини, аилисиниң карантинға елинғанлиқини, йәнә бир аялниң дохтурханиға беришни рәт қилғанлиқи вә өйидә өзини өзи карантинға елинип дора ичиватқанлиқини билдүрди. Әмма бу бимарниң исмини ашкарилашни халимиди.

Һекимҗан түркийә нопусиға нисбәтән корона вируси билән юқумлиниш нисбитиниң төвән икәнликини билдүрди. У йәнә уйғурларни сиртқа чиқмаслиққа, қорқмаслиққа вә әндишә қилмаслиққа чақирди.

Бәзи мәнбәләргә қариғанда, истанбулда корона вируси билән юқумланған бир қисим уйғурларниң кесилини йошуруп дохтурханиға беришни рәт қилғанлиқи вә өйидә дора ичип туруватқанлиқи илгири сүрүлмәктә.

Һәкимҗан әпәнди «вирус билән юқумланди» дәп қаралған рәйһангүлни өйигә берип зиярәт қилип кәлгәнлики вә униңға дора әкелип бәргәнликини билдүрди.

Һекимҗан әпәнди түркийә сәһийә министирлиқи тәрипидин корона вируси билән юқумланған бимарларға диагноз қоюп, уларни мәркизий дохтурханиларға әвәтишкә вәзипиләндүрүлгән дохтурларниң бири икән. У һазир зәйтинбурнуниң нурипаша мәһәллисидики аилә сақлиқлиқи дохтурханисида вәзипә өтимәктикән.

Игилинишичә, рәйһангүл дәсләптә 112 җиддий қутқузуш бөлүмигә телефон қилип дохтурларни чақирған. Дохтурлар келип йүзәки тәкшүргәндин кейин дохтурханиға елип баридиғанлиқини билдүргән, әмма рәйһангүл рәт қилип дохтурханиға беришни халимиған. Дохтурлар рәйһангүлгә «тәкшүрүшни рәт қилди» дәп имза қойдуруп, кетип қалған.

Һекимҗан әпәндиниң билдүрүшичә, у 1-апрел күни рәйһангүлниң өйигә берип униң дохтурханиға берип тәкшүртүшини ейтқан болсиму, әмма рәйһангүл йәнә дохтурханиға беришни рәт қилған.

Һекимоғли рәйһангүлниң корона вируси билән юқумланған яки юқумланмиғанлиқи һәққидики соалимизға ениқ җаваб беришниң техи балдурлуқини ейтти. У рәйһангүлниң дохтурханиға беришни рәт қилғанлиқини, рәсмий тәкшүрүлмигәнлики үчүн вирус билән йоқумланди дейишниң техи балдур икәнликини билдүрди. Әмма у өзиниң тәкшүрүш җәрянида рәйһангүлниң корона вируси билән юқумланғанлиқиға алақидар аламәтләрниң көрүлгәнликини, рәйһангүлни дохтурға беришқа шунчә дәвәт қилған болсиму, лекин униң қайил болмиғанлиқини әскәртип өтти.

Рәйһангүл иҗтимаий таратқуларда авазлиқ учур тарқитип, өзиниң зәйтинбурнудики йәкшәнбә базарға берип нәрсә-керәк сетивалғанлиқини, әтисидин башлап өзидә кесәллик аламәтлириниң көрүлүшкә башлиғанлиқини, әмма өзиниң дохтурханиға бармастин өйдә давалиниватқанлиқини билдүргән иди.

Униң авази иҗтимаий таратқуларда тарқалғандин кейин нурғун бәс-муназириләр келип чиқти. Биз рәйһангүлниң һәқиқий әһвалини билиш үчүн униң билән телефон сөһбити елип бардуқ.

Рәйһангүл ханим өзини вирус билән юқумланди дәп қаримайдиғанлиқини, кесәллик аламәтлиригә қарита дора ичиватқанлиқини, һазир күндин-күнгә яхшилинишқа қарап кетиватқанлиқини, баллиридин айрим өйдә туруватқанлиқини билдүрди.

Рәйһангүл ханим өзиниң дохтурханиға беришни рәт қилиштики асаслиқ сәвәбниң өзини рәсмий вирус билән юқумланди дәп қаримайдиғанлиқини, әгәр дохтурханиға барса у йәрдә корона вируси билән юқумланған кишиләрдин вирус юқтурувелиш мумкинчиликидин әндишә қилидиғанлиқини, өзиниң сақийип кетидиғанлиқиға ишәнч билән қарайдиғанлиқини билдүрди.

Пүткүл дуняни тәһдит астиға алған вә түркийәдиму кәң тарқилишқа башлиған корона вирусиға қарита зәйтинбурну санте-пилас дохтурханисиниң башлиқи, мудир вирач бәһчәт кара әпәнди пикир баян қилди. У хитайларниң явайи һайванларни йегәнлики сәвәбидин вирус билән юқумлинип ахирида пүткүл дуняға вирус тарқатқанлиқини вә дуняни тәһдит астиға алғанлиқини билдүрди.

У мундақ деди: «мән хитайларниң йемәклирини көрдүм, қушханилирини көрдүм, уларниң йегили болмайдиған явайи һайванларни өлтүрүп йәватқанлиқини көрдүм. Бизниң динимиз улуғ бир диндур. Ислам динида инсанларниң йейишкә болидиған вә йейишкә болмайдиған йемәкликләрни ениқ бәлгилигән. Әгәр ислам дининиң өгәткәнлиригә риайә қилмисақ, техиму көп вирус билән юқумлинимиз. Бүгүнки күндә вирусниң тарқилиши чегра айримастин пүткүл дөләтләргә тарқалди. Дөләтләр өз һали билән чарә-тәдбир издәватиду. Вирусқа қарши әң күчлүк күрәш униң кәң көләмдә тарқилишниң алдини елиштур».

Шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити тор бетидә рәсмий баянат елан қилип, хәлқ аммисини хитай даирилири үстидин сот мәһкимисигә әрз сунушқа чақириқ қилди.

Корона вируси пүткүл дуняда инсанларниң күндилик һаяти вә хизмәт-паалийәтлирини қаттиқ тәсиргә учритип күндин күнгә җиддий тәһдит пәйда қилмақта. Түркийә сәһийә министири фаһриддин коҗаоғлиниң 5-апрел кәчтә елан қилған санлиқ мәлуматлирида билдүрүшичә, түркийәдә 24 саәт ичидә дохтурханиларда елип берилған тәкшүрүш нәтиҗисидә 3135 кишини корона вируси билән юқумланған, 79 киши һаятидин айрилған. Шуниң билән түркийәдә җәмий 27069 киши корона вируси билән юқумланған, һаятидин айрилғанларниң сани 574 гә йәткән. Кесәл болғанлардин 1042 киши сақайған. Түркийәдә һазир корона вирусиниң техиму көп кишиләргә тарқилип кетишниң алдини елиш үчүн 65 яштин юқири кишиләр вә 20 яштин төвән яшларниң кочиға чиқишиға чәклимә қоюлди вә пүткүл кишиләр сиртқа чиқмай өйдә олтурушқа чақириқ қилинди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт