Ukra'ina néme üchün Uyghurlargha bélet tashlimaqchi bolup qaldi?

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2022.10.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Ukra'ina néme üchün Uyghurlargha bélet tashlimaqchi bolup qaldi? Ukra'inaning birleshken döletler teshkilatida turushluq bash elchisi sérgiy kislitya(Sergiy Kyslytsya) b d t bixeterlik kéngishige xitab qilmaqta. 2022-Yili 30-séntebir.
AP

Amérika bashchiliqidiki bir qisim gherb döletliri otturigha qoyghan “Xitayning shinjang Uyghur aptonom rayonidiki kishilik hoquq weziyiti toghrisida munazire” namliq teklip layihesi 6-öktebir b d t da awazgha qoyulup netijisi élan qilinip bolghan bolsimu, bu heqtiki talash-tartishlar gherb metbu'atlirida hazirmu dawam qilmaqta. Bolupmu urush ichidiki ukra'inaning eyni chaghdiki pozitsiyesini özgertip, Uyghurlar mesilisini qollash terepdarigha özgergenliki axbarat sahesining diqqitini tartmaqta.

“Gérmaniye dolqunliri” radiyosining 10-öktebir élan qilghan “Shinjangdiki kishilik hoquq mesiliside ukra'ina pushayman qildi, biterepliktin qollashqa ötti” namliq xewiride bayan qilinishiche, 6-öktebir b d t da élip bérilghan awaz bérishte bitereplikni tallighan ukra'ina 7-öktebir küni qararini özgertip, özlirining Uyghurlar toghrisidiki teklip layihisini qollap awaz béridighanliqini bildürgen. Gherb axbarat sahesi buni “Heyran qalarliq xewer” dep atashqan.

Ukra'inaning b d t diki bash elchisi yéwginiya filipinko 7-öktebir küni b d t kishilik hoquq kéngishige “Yighin xatirisi choqum bizning bu mesilini qollap awaz bergenlikimizni eks ettürüshi kérek” dégen. B d t kishilik hoquq kéngishining mes'uli fédériko willigas jawaben “Kishilik hoquq kéngishi sizning bayaningizgha diqqet qilidu” dégen hemde “Qa'ide-prinsiplirimizgha bina'en, bélet netijisi tünügün élan qilin'ghan netijini saqlap qalidu” dégen.

Melum bolghinidek, 6-öktebirdiki bélet tashlashta b d t kishilik hoquq kéngishige eza 47 dölettin amérika bashliq gherb démokratik döletliri 17 awazgha, xitay we uning terepdarliri 19 awazgha érishken, ukra'ina, hindistan qatarliq 11 dölet awaz bérishtin waz kechkenidi. Bitereplik yolini tallighan ukra'inaning etisila qararini özgertishi gherb döletlirining qollishigha érishken bolsimu, xitayni bi'aram qilghan. Xitayning “Yershari waqti géziti” ning sabiq bash muherriri xu shijin bu heqte “Ukra'inaning meydanini özgertishi, uning gherbke sétilghanliqining bir ipadisi. Kiyéw hökümiti gherbning qollishigha érishish üchün özining kishilik hoquqqa bolghan iradisidin waz kechti. Bu intayin échinarliq ish” dégen ibarisini twittérda keng tarqatqan.

Tupriqi ruslarning tajawuzigha uchrighan, urush malimanchiliqi ichide turuwatqan ukra'ina néme üchün pushayman qildi we Uyghurlargha bélet tashlimaqchi bolup qaldi?

Bu mesilide Uyghur közetküchilirimu özlirining chüshenchilirige ige. Gérmaniyediki weziyet analizchisi gheyur qurban ependi bu heqte toxtalghanda, ukra'inaning deslepte öz dölet menpe'eti üchün xitaydin bihude yardem tama qilip bitereplik yolini tallighanliqini tilgha aldi. Biraq bu tallash gherbte qarshiliqlar peyda qilghan. Ukra'inaning özlirini qollawatqan gherb bilen b d t da bir septe turalmighanliqi gherbning naraziliqini qozghighandin kéyin, ukra'ina xatasini derhal tüzetken.

D u q bayanatchisi dilshat réshitning ilgiri sürüshiche, ukra'ina öz dölitige tajawuz qiliwatqan rusiyening arqida xitay barliqini bilidiken. Ukra'ina b d t da Uyghurlarni qollap bélet tashlash arqiliq, xitaygha zerbe bérishning bir pursitini qoldin ketküzüp qoyghan. Emma kéyin xatasini tüzetken.

Xewerde ukra'inaning bélet tashlashta bitereplikni tallishi naraziliq qozghapla qalmay, öz waqtida yene qazaqistan we özbékistan'gha oxshash Uyghurlargha qérindash bolghan milletler döletliriningmu xitayni qollap bélet tashlighanliqining köpligen naraziliqlargha seweb bolghanliqi, 20 dölettiki 66 Uyghur teshkilatining bayanat élan qilip ularni eyibligenlikimu eskertilgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.