Хитай путболчилиқи миллий кәмситиштин халий болмиғучә баш көтүрәлмәйду

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015.03.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qeshqer-11-ottura-putbol-chempiyon.jpg Қәшқәр 11-оттура мәктәп путбол командисиниң мәшиқ қиливатқан көрүнүши.
baidu.com

Путбол дуняда җәлп қилиш вә тәсир күчи әң үстүн тәнһәрикәт түри, хитайму путбол саһәсидә баш көтүрүш ирадисидин изчил янмай келиватқан болсиму, әпсус, хитай путболчилиқи кәсиплишиш йолиға маңған 20 нәччә йилдин буян илгириләш болмиди. Хитай көзәтчиләр хитайниң путболчилиқ саһәсидә илгирилийәлмәсликиниң сәвәбини, натоғра истил вә чириклишиш әвҗ алғанлиқидин дәп көрсәтсә, уйғур көзәткүчиләр буниң сәвәбни, хитайниң хата миллий сиясити вә миллий кәмситишиниң путбол саһәсидиму гәвдилик ипадисини тапқан бир саһә болғанлиқидин көриду. Һәмдә “хитай путбол саһәсини маһийәтлик өзгәртимән дәйдикән, ишни путбол мәйданидики чоң хитайчилиқни, миллий кәмситишни өзгәртиштин башлиши керәк” дәп оттуриға қойиду.

Хитайниң путбол саһәсидә маһийәтлик өзгириш ясайдиған ачқучлуқ пәйти кәлди, чүнки хитай рәиси ши җинпиң путбол саһәсидә зор нәтиҗә қазинишқа бәл бағлиди. 3-Март бейҗиңда ечилишқа башлиған хитай мәмликәтлик 12-нөвәтлик сиясий кеңәш 3-омумий йиғинида ши җинпиңниң “дуня путбол лоңқиси мусабиқисини җуңгода өткүзүш, җуңго командиси дуня путбол лоңқисиға қатнишиш вә мусабиқидә йеңиш” тин ибарәт җуңго путболидин күткән үмиди җуңго арзуси сүпитидә қайта тәкитлинип, путбол хитайниң сиясий истратегийилик муһим мәсилисиниң биригә айланди.

Хитай вә чәтәл таратқулириниң хәвиригә қариғанда, 3-айниң 2-күни дөләт рәиси ши җинпиң бейҗиң хәлқ сарийида әнглийә шаһзадиси велям билән көрүшкәндә путбол тоғрисидиму сөһбәт елип барған. Шинхуа агентлиқиниң хәвиричә, икки тәрәп наһайити қизғин һалда икки дөләтниң тәнтәрбийә ишлири тоғрисида пикир алмаштурған. Бундин кейин көп тәрәпләрдин (путболниму өз ичигә алиду) һәмкарлишидиғанлиқини оттуриға қойған. Демәк,җуңго пат арида бәлким әнглийәдә тәрбийиләш үчүн көпләп өсмүр әвәтиши мумкинлики қияс қилинмақта.

Хитайда путбол һәрикитини җанландурушқа қаратқан сиясәтләр хитайда әң күчлүк муназирә темилириниң бири болуп қалди. Дәрвәқә, буниңда уйғурлардики қоюқ путболчилиқ кәйпиятиниң муназирә тәләп қилмайдиған сөз темисиға айланғанлиқи һәммигә аян. Путбол һәрикитидики үстүнлүк тамамән кәң аммиви асас асасида җари қилдурулидиған болуп, дунядики путболчилиқ раваҗланған һәрқандақ дөләттә путбол шу дөләттики яшлар, өсмүрләр әң қизиқидиған тәнтәрбийә түри һесаблиниду. Уйғур елиниң йеқинқи йилларда яшлар, өсмүрләр путболчилиқида қолға кәлтүргән пәхирлинәрлик нәтиҗилири хитай путболчилиқидики ярқин нуқта болуп қалди. Путбол мәстанилири бу йилқи җуңго а дәриҗиликләр путбол бирләшмә мусабиқисиниң шинҗаңдики мусабиқә мәйданида “җуңго путболчилиқиниң үмиди шинҗаңда” дегән лозункини егиз көтүрди.

Бу йил 1-айниң 14-күни шәнбә кәч саәт алтидә башланған мәркизий телевизийә истансиси уюштурған “ким топ шаһи” әличи чемпийонлуқ талишиш путбол мусабиқиси балилар түриниң пүтүн мәмликәтлик һәл қилғуч мусабиқисидә қәшқәр оғул бала топ командиси әң ахирида рәқибини 8-2 чоң номур пәрқ билән йеңип, “ким топ шаһи” әличи чемпийонлуқ талишиш путбол мусабиқиси мәмликәтлик чемпийони болуп, путбол мәстанилириниң уйғур путболчилириға бәргән лилла баһасини йәнә бир қетим испатлиди.

Аптоном районлуқ тәнтәрбийә идарисиниң путбол тәнһәрикитигә мәсул муавин башлиқи лю йи мәктәп путбол тәнтәрбийәси һәққидә тохталғанда хорсинған һалда мундақ деди: “шунчә көп путбол избасарлири путболға қизиқсиму, өрләп оқуш бесими, аилисиниң иқтисадий бесимиға дуч келиватиду, йәнә келип узақ муддәт системилиқ тәрбийәлинәлмәйду, шуниң билән уларниң таланти көмүлүп қеливатиду.”

Дөләт тәнтәрбийә баш идариси яшлар, өсмүрләр тәнтәрбийәси мәһкимисиниң алақидар мәсули мундақ деди: “путболға қизиқидиған шинҗаңлиқ балиларниң асасий маһарити вә тактикиси юқири икән, мәйдандики маслишишиму шунчә әпчил икән. Маһарәт тәнтәрбийәси ихтисаслиқлирини йетиштүрүштә, системилиқ, юқири сәвийилик тәрбийә вә юқири сәвийилик тиренер бир система болуп, улардин бири кәм болса, йетиштүрүлүватқан үмидлик майса яхши өсәлмәслики мумкин. Шуңа әмдики қилидиған зөрүр ишимиз түзүлмә, механизм җәһәттә һәм иш тәқсимати ениқ, һәм өз-ара зич маслишидиған системини барлиққа кәлтүрүп, өз-ара мунасивәтни техиму раванлаштуруп, күчни әлалаштуруп бириктүрүштин ибарәт.”

Уйғур елида путболчилиқ кәң аммиви асасқа игә, алаһидә талантлиқ маһирлар көп, путболға алаһидә қизиқидиған һәм таланти бар өсмүрләр көп. Ундақта, уйғур путболчилар немә үчүн хитай путболчилиқиниң үмиди болалмиди? таллашниң өлчими вә тәртипи зади қандақ? дегән соал келип чиқиду. Илгири бу һәқтә зиярәтлиримизни қобул қилған сабиқ шинҗаң командисиниң даңлиқ путбол әзимәтлиридин америкида яшаватқан җүрәт заһир әпәнди “уйғур путболчиларниң дөләт путбол командилириға таллиналмаслиқи, җуңго путболчилиқидики путболчи таллаш, баш теренир таллаштики чоң хитайчилиқ, адил болмаслиқ, миллий кәмситиштәк еғир мәсилини ашкарилайду” дәп көрсәткән иди.

Аптоном районлуқ тәнтәрбийә идарисиниң тәсәввури вә тәклипи дөләт тәнтәрбийә баш идариси рәһбәрлириниң муәййәнләштүрүшигә еришти. Җуңго путболчилар җәмийитиниң муавин рәиси ваң деңфең мундақ деди: шинҗаңни дөләтниң яшлар, өсмүрләр путболчилиқиниң тәҗрибә райониға айландуруш мувәппәқийәтлик болса, шинҗаң путболчилиқи җуңго путболчилиқини гүлләндүрүшниң һәрикәтләндүргүч күчигә айлиниду.

Уйғур аптоном районидики тәнтәрбийә тармақлири йеқинда яш-өсмүрләр путболи ислаһати хизмити сөһбәт йиғини ечип, җуңго путболчилиқиниң ислаһатини чоңқурлаштуруш вә тәрәққият синақ райони болушни тиришип қолға кәлтүрүш, дәриҗиси өстүрүлгән мәктәп ичи путболи бәрпа қилиш, дөләт дәриҗилик яш-өсмүрләр путбол мәшиқ базиси қурушни оттуриға қойди. Йиғинға қатнашқан мутәхәссисләр зиярәтни қобул қилғанда мунуларни билдүрди: шинҗаңдики аз санлиқ милләтләр интайин яхши бәдән сапаси вә путбол талантиға игә, тәрбийәләшни күчәйткәндә җуңго путболчилиқи үчүн бир түркүм илғар путбол ихтисаслиқлириниң тәрбийәлинип чиқишидин үмид зор.

Вашингтонда яшаватқан кәспий путболчи җүрәт әпәнди хитайниң путбол саһәсидә мәғлубийәттин қутулуши үчүн, уйғур топчиларға таянмай болмайдиғанлиқини һес қилип йәткәнликини оттуриға қойди.

Аптоном районлуқ тәнтәрбийә идариси партгурупписиниң секретари ли гуаңмиңниң қаришичә, шинҗаңдики һәр милләт яш-өсмүрлири, болупму уйғур, қазақ қатарлиқ шинҗаңда әвладму-әвлад олтурақлишип кәлгән аз санлиқ милләт яш-өсмүрлири әң чоң оксегин сүмүрүш миқдари, оксегинсизлиниш иқтидари, гемоглобен вә инкас қайтуруш қатарлиқ асаслиқ ирсийәт сапа көрсәткүчлиридә явропа, америка дөләтлиридики тәң яшлиқларниң сәвийәсигә йеқинлишиду, оттура шәрқ вә оттура асия дөләтлиридики яш-өсмүрләрниң көрсәткүч сәвийиси билән һечқандақ пәрқи йоқ, путбол һәрикитигә нисбәтән туғма әвзәллики бар, шинҗаң путболчилиқини йәниму тәрәққий қилдурғанда, җуңго путболчилиқи үчүн бир түркүм илғар путбол ихтисаслиқлирини тәрбийиләп бериштин үмид зор.

Йеқинда 2015-йиллиқ җуңго а дәриҗилик бирләшмисигә қатнишидиған 28 кишилик маһир тизимликини елан қилди. (Дөләт ичидин 25 маһир, чәтәлликтин 3маһир талланди) бу қетим уйғур аптоном районидин 9маһир чоң тизимликкә кирди. Җуңго а дәриҗилик бирләшмиси 3-айниң 14-күни башлиниду. Шинҗаң командиси алдидики 4 мәйдан мусабиқисини меһман мәйданда ойнайду. Уйғур путбол мәстаниләр, хитай путбол саһәсиниң кәлгүси истиқбали мәсилисидә уйғурлар тема қилиниватқан мушу пәйтләрдә техиму көп уйғур путбол әзимәтлириниң талантини әң яхши җари қилдуруп рәқиплиригә карамитини көрситиши вә уйғур путболчилиқиниң тәрәққиятиға үмидләр елип келишини күтмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.