Xitay putbolchiliqi milliy kemsitishtin xaliy bolmighuche bash kötürelmeydu

Muxbirimiz gülchéhre
2015.03.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qeshqer-11-ottura-putbol-chempiyon.jpg Qeshqer 11-ottura mektep putbol komandisining meshiq qiliwatqan körünüshi.
baidu.com

Putbol dunyada jelp qilish we tesir küchi eng üstün tenheriket türi, xitaymu putbol saheside bash kötürüsh iradisidin izchil yanmay kéliwatqan bolsimu, epsus, xitay putbolchiliqi kesiplishish yoligha mangghan 20 nechche yildin buyan ilgirilesh bolmidi. Xitay közetchiler xitayning putbolchiliq saheside ilgiriliyelmeslikining sewebini, natoghra istil we chiriklishish ewj alghanliqidin dep körsetse, Uyghur közetküchiler buning sewebni, xitayning xata milliy siyasiti we milliy kemsitishining putbol sahesidimu gewdilik ipadisini tapqan bir sahe bolghanliqidin köridu. Hemde “Xitay putbol sahesini mahiyetlik özgertimen deydiken, ishni putbol meydanidiki chong xitaychiliqni, milliy kemsitishni özgertishtin bashlishi kérek” dep otturigha qoyidu.

Xitayning putbol saheside mahiyetlik özgirish yasaydighan achquchluq peyti keldi, chünki xitay re'isi shi jinping putbol saheside zor netije qazinishqa bel baghlidi. 3-Mart béyjingda échilishqa bashlighan xitay memliketlik 12-nöwetlik siyasiy kéngesh 3-omumiy yighinida shi jinpingning “Dunya putbol longqisi musabiqisini junggoda ötküzüsh, junggo komandisi dunya putbol longqisigha qatnishish we musabiqide yéngish” tin ibaret junggo putbolidin kütken ümidi junggo arzusi süpitide qayta tekitlinip, putbol xitayning siyasiy istratégiyilik muhim mesilisining birige aylandi.

Xitay we chet'el taratqulirining xewirige qarighanda, 3-ayning 2-küni dölet re'isi shi jinping béyjing xelq sariyida en'gliye shahzadisi wélyam bilen körüshkende putbol toghrisidimu söhbet élip barghan. Shinxu'a agéntliqining xewiriche, ikki terep nahayiti qizghin halda ikki döletning tenterbiye ishliri toghrisida pikir almashturghan. Bundin kéyin köp tereplerdin (putbolnimu öz ichige alidu) hemkarlishidighanliqini otturigha qoyghan. Démek,junggo pat arida belkim en'gliyede terbiyilesh üchün köplep ösmür ewetishi mumkinliki qiyas qilinmaqta.

Xitayda putbol herikitini janlandurushqa qaratqan siyasetler xitayda eng küchlük munazire témilirining biri bolup qaldi. Derweqe, buningda Uyghurlardiki qoyuq putbolchiliq keypiyatining munazire telep qilmaydighan söz témisigha aylan'ghanliqi hemmige ayan. Putbol herikitidiki üstünlük tamamen keng ammiwi asas asasida jari qildurulidighan bolup, dunyadiki putbolchiliq rawajlan'ghan herqandaq dölette putbol shu dölettiki yashlar, ösmürler eng qiziqidighan tenterbiye türi hésablinidu. Uyghur élining yéqinqi yillarda yashlar, ösmürler putbolchiliqida qolgha keltürgen pexirlinerlik netijiliri xitay putbolchiliqidiki yarqin nuqta bolup qaldi. Putbol mestaniliri bu yilqi junggo a derijilikler putbol birleshme musabiqisining shinjangdiki musabiqe meydanida “Junggo putbolchiliqining ümidi shinjangda” dégen lozunkini égiz kötürdi.

Bu yil 1-ayning 14-küni shenbe kech sa'et altide bashlan'ghan merkiziy téléwiziye istansisi uyushturghan “Kim top shahi” el'ichi chémpiyonluq talishish putbol musabiqisi balilar türining pütün memliketlik hel qilghuch musabiqiside qeshqer oghul bala top komandisi eng axirida reqibini 8-2 chong nomur perq bilen yéngip, “Kim top shahi” el'ichi chémpiyonluq talishish putbol musabiqisi memliketlik chémpiyoni bolup, putbol mestanilirining Uyghur putbolchilirigha bergen lilla bahasini yene bir qétim ispatlidi.

Aptonom rayonluq tenterbiye idarisining putbol tenherikitige mes'ul mu'awin bashliqi lyu yi mektep putbol tenterbiyesi heqqide toxtalghanda xorsin'ghan halda mundaq dédi: “Shunche köp putbol izbasarliri putbolgha qiziqsimu, örlep oqush bésimi, a'ilisining iqtisadiy bésimigha duch kéliwatidu, yene kélip uzaq muddet sistémiliq terbiyelinelmeydu, shuning bilen ularning talanti kömülüp qéliwatidu.”

Dölet tenterbiye bash idarisi yashlar, ösmürler tenterbiyesi mehkimisining alaqidar mes'uli mundaq dédi: “Putbolgha qiziqidighan shinjangliq balilarning asasiy mahariti we taktikisi yuqiri iken, meydandiki maslishishimu shunche epchil iken. Maharet tenterbiyesi ixtisasliqlirini yétishtürüshte, sistémiliq, yuqiri sewiyilik terbiye we yuqiri sewiyilik tirénér bir sistéma bolup, ulardin biri kem bolsa, yétishtürülüwatqan ümidlik maysa yaxshi öselmesliki mumkin. Shunga emdiki qilidighan zörür ishimiz tüzülme, méxanizm jehette hem ish teqsimati éniq, hem öz-ara zich maslishidighan sistémini barliqqa keltürüp, öz-ara munasiwetni téximu rawanlashturup, küchni elalashturup biriktürüshtin ibaret.”

Uyghur élida putbolchiliq keng ammiwi asasqa ige, alahide talantliq mahirlar köp, putbolgha alahide qiziqidighan hem talanti bar ösmürler köp. Undaqta, Uyghur putbolchilar néme üchün xitay putbolchiliqining ümidi bolalmidi? tallashning ölchimi we tertipi zadi qandaq? dégen so'al kélip chiqidu. Ilgiri bu heqte ziyaretlirimizni qobul qilghan sabiq shinjang komandisining dangliq putbol ezimetliridin amérikida yashawatqan jür'et zahir ependi “Uyghur putbolchilarning dölet putbol komandilirigha tallinalmasliqi, junggo putbolchiliqidiki putbolchi tallash, bash térénir tallashtiki chong xitaychiliq, adil bolmasliq, milliy kemsitishtek éghir mesilini ashkarilaydu” dep körsetken idi.

Aptonom rayonluq tenterbiye idarisining tesewwuri we teklipi dölet tenterbiye bash idarisi rehberlirining mu'eyyenleshtürüshige érishti. Junggo putbolchilar jem'iyitining mu'awin re'isi wang déngféng mundaq dédi: shinjangni döletning yashlar, ösmürler putbolchiliqining tejribe rayonigha aylandurush muweppeqiyetlik bolsa, shinjang putbolchiliqi junggo putbolchiliqini güllendürüshning heriketlendürgüch küchige aylinidu.

Uyghur aptonom rayonidiki tenterbiye tarmaqliri yéqinda yash-ösmürler putboli islahati xizmiti söhbet yighini échip, junggo putbolchiliqining islahatini chongqurlashturush we tereqqiyat sinaq rayoni bolushni tiriship qolgha keltürüsh, derijisi östürülgen mektep ichi putboli berpa qilish, dölet derijilik yash-ösmürler putbol meshiq bazisi qurushni otturigha qoydi. Yighin'gha qatnashqan mutexessisler ziyaretni qobul qilghanda munularni bildürdi: shinjangdiki az sanliq milletler intayin yaxshi beden sapasi we putbol talantigha ige, terbiyeleshni kücheytkende junggo putbolchiliqi üchün bir türküm ilghar putbol ixtisasliqlirining terbiyelinip chiqishidin ümid zor.

Washin'gtonda yashawatqan kespiy putbolchi jür'et ependi xitayning putbol saheside meghlubiyettin qutulushi üchün, Uyghur topchilargha tayanmay bolmaydighanliqini hés qilip yetkenlikini otturigha qoydi.

Aptonom rayonluq tenterbiye idarisi partguruppisining sékrétari li gu'angmingning qarishiche, shinjangdiki her millet yash-ösmürliri, bolupmu Uyghur, qazaq qatarliq shinjangda ewladmu-ewlad olturaqliship kelgen az sanliq millet yash-ösmürliri eng chong okségin sümürüsh miqdari, okséginsizlinish iqtidari, gémoglobén we inkas qayturush qatarliq asasliq irsiyet sapa körsetküchliride yawropa, amérika döletliridiki teng yashliqlarning sewiyesige yéqinlishidu, ottura sherq we ottura asiya döletliridiki yash-ösmürlerning körsetküch sewiyisi bilen héchqandaq perqi yoq, putbol herikitige nisbeten tughma ewzelliki bar, shinjang putbolchiliqini yenimu tereqqiy qildurghanda, junggo putbolchiliqi üchün bir türküm ilghar putbol ixtisasliqlirini terbiyilep bérishtin ümid zor.

Yéqinda 2015-yilliq junggo a derijilik birleshmisige qatnishidighan 28 kishilik mahir tizimlikini élan qildi. (Dölet ichidin 25 mahir, chet'elliktin 3mahir tallandi) bu qétim Uyghur aptonom rayonidin 9mahir chong tizimlikke kirdi. Junggo a derijilik birleshmisi 3-ayning 14-küni bashlinidu. Shinjang komandisi aldidiki 4 meydan musabiqisini méhman meydanda oynaydu. Uyghur putbol mestaniler, xitay putbol sahesining kelgüsi istiqbali mesiliside Uyghurlar téma qiliniwatqan mushu peytlerde téximu köp Uyghur putbol ezimetlirining talantini eng yaxshi jari qildurup reqiplirige karamitini körsitishi we Uyghur putbolchiliqining tereqqiyatigha ümidler élip kélishini kütmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.