Америкидики уйғурларни қоллиғучи әрбабларниң уйғур яш актиплириға сәмимий тәвсийилири (2)

Мухбиримиз гүлчеһрә
2015-05-12
Share
Jim-McGovern-terbiyilesh-kursi.jpg Америка дөләт мәҗлиси әзаси, том ләнтос кишилик һоқуқ комитети муавин директори Jim McGovern(җим мак говерн) әпәнди америка дөләт мәҗлиси бинасида д у қ йеңи бир нөвәтлик яш актиплирини тәрбийиләш курсиниң ечилиш мурасимида сөз қилди. 2015-Йили 6-май, вашингтон.
RFA

Өткән һәптә, америка дөләт мәҗлиси бинасида чақирилған дуня уйғур қурултийиниң йеңи бир нөвәтлик яш актиплирини тәрбийиләш курсиниң ечилиш мурасимида, уйғурларниң тәқдиригә йеқиндин көңүл бөлүп, америка вә хәлқара сиясий сәһнилиридә уйғурларниң һәқ-һоқуқ дәвалирини аңлитиши үчүн әмәлий ярдәм қилип келиватқан әрбаблардин, америка дөләт мәҗлиси әзаси, том ләнтос кишилик һоқуқ комитети муавин директори Jim McGovern (җим мак говерн) әпәнди, америка әркинлик өйиниң директори Mark Lagon (марк лагон) әпәнди вә америка диний әркинлик комитети муавин рәиси том ләнтос кишилик һоқуқ фондиниң рәиси Katrina Swett Lantos(катрена) ханимларниң әһмийәтлик нутуқлиридин үзүндиләр аңлатқан идуқ, нөвәттә мәзкур йиғинда тәклип билән сөзгә чиққан йәнә бир қисим уйғур достлириниң әһмийәтлик нутуқлирини диққитиңларға синимиз.

10 Йилдин буян дуня уйғур қурултийиниң дуня миқясидики яш уйғур актиплириниң сиясий паалийәтлириниң кәсиплишишидә зөрүр болған демократийә, кишилик һоқуқ һәмдә хәлқара қанунлар қатарлиқ асасий билимләр бойичә тәрбийиләш курслириниң ечилишида маддий вә мәниви җәһәттин қоллап күч чиқирип келиватқан тәшкилат, америка кишилик һоқуқ вә демократийини илгири сүрүш фондиниң муавин рәиси асия ишлири директори луиса грев ханим һөрмәт билән сөзгә тәклип қилинди.

Луиса ханим: "бу йәргә йиғилған һәр бир яш кишилик һоқуқни қоғдаш йолидики әркинлик җәңчилири силәр, бу курсни уюштурушниң муһим әһмийити нәдә дегәндә, барлиқ мәтбуатларда уйғурларниң террорчи дәп атилиши еғир болди, биз бу намни уйғур инсан һәқлирини қоғдаш паалийәтчилири дегән намға алмаштуралисақ зор нәтиҗә қазанған болимиз. Америка уйғур уюшмиси силәргә охшаш америкиға оқушқа кәлгән 20 яшлар әтрапидики бир қанчә яшлар тәрипидин қурулған иди, мана дуня уйғур қурултейиму һәм шундақ. Бу тәшкилатлар нөвәттә, дуняда актип паалийәт елип бериватқан, уйғур дәвасини илгирилитиватқан тәшкилатлар.Явропа шәрқий түркистан бирлики тәшкилати өткәндә барлиқ башқуруш һоқуқини яшларға өтүнүп берип, яшларға актип паалийәт қилидиған бир пурсәт яритип бәрди, бу мени толиму мәмнун қилди, ишинимәнки, бу қетимқи курсқа қатнишиватқан яшларни сәл чағлашқа болмайду, улар уйғурларниң инсан һоқуқи вәзийитидә йеңи өзгириш пәйда қилиш үчүн һәрикәткә өткән яшлар, силәрниң йеқин кәлгүсидә техиму һәйран қаларлиқ нәтиҗиләрни қучушуңларни үмид қилимән" деди.

Уйғурларниң садиқ дости, уйғурларниң һәр бир хәлқаралиқ чоң ‏-кичик паалийәтлириниң иштиракчиси болуп келиватқан хәлқара кәчүрүм тәшкилатиниң асия ишлири мәсули т. Кумар әпәнди алқишлар ичидә сәһнигә чиқти :
-Мән икки хил һессият билән кәлдим, уйғурлар билән бир сәптә күрәш қилиш мән үчүн шәрәп ‏-хушаллиқ болса, көңлүмни йерим қилидиған йәнә бир тәрәп, бу мениң 5 -нөвәт мушу хил мәйданда уйғурларға сөз қилишим, һәр нөвәт кәлгүсидә вәзийәттә яхшилиниш болиду дегән үмидтә сөзләйттим. Әпсуски, уйғурларниң вәзийити барғанчә яманлишиватиду. Мән бизниң тәшкилатимизға мәлум болған әһвалларни ейтип өтсәм, уйғурлар әқәллий инсан һәқлиридин һәтта диний етиқад әркинликидинму мәһрум қалдурулмақта. Уларниң хитай тәрипидин әң аддий бир һоқуқиниңму чәклиниши, қандақтур уларниң бирәр гунаһидин әмәс, улар пәқәт уйғур болғанлиқи үчүнла инсанға тәәллуқ әң асасий һоқуқлардинму мәһрум қеливатиду. Рабийә қадир ханимниң оғуллири пәқәт рабийә қадирниң балиси болғанлиқи үчүнла түрмидә.Силәргә кәлгән зулум вә җапа мушәққәт интайин еғир, чүнки силәрниң достуңлар кәмдин ‏-кәм, америкидиму йоқ дейәрлик, бундақ чәклик шараитта өзүңлар күчлинип иттипақлишип күрәш қилишиңлар, ишәнчиңларни йоқатмаслиқиңлар керәк, андин достлириңлар барғанчә көпийиду, дуня силәргә дост болиду. Шуниңға ишинимәнки, дуняниң һәр йеридин өзүңлар яшаватқан уйғур җәмийитигә вәкил болуп кәлгән мушу яшлар, бу йәрдә өгәнгән билимлириңларни мустәһкәмләп күрәшни давамлаштуруп башқиларниму тәң йетәклисәңлар, һаман нәтиҗә қазиналайдиғиниңларға ишинимән.

Т. Кумар әпәндиниң тәбрик нутқидин кейин кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң асия ишлириға мәсул директори софиә ричардсон ханим сөзгә тәклип қилинди :
-Силәрдәк җәңгивар кишиләр билән бир йәрдә туруватқанлиқим үчүн бәкму пәхирләндим. Уйғур яш язғучи нурмәмәт ясин 2004-йили хитай түрмисигә елинған. Бу йил қоюп берилиши керәк иди, әмма униң һазирғичә әһвали ениқ әмәс, силәргә охшаш паалийәтчиләрниңму охшимиған зиянкәшликләргә учраватқанлиқини ойлиғинимда көңлүм йерим,әмма силәрниң бир йәргә җәм болалиғиниңлардин сөйүндүм, дуня миқясида уйғурларниң дәвасини аңлитишниң йоллири вә истратегийисини өгәнгәндин башқа, уйғурларға қарита наһәқ сиясәтләргә учриғинимизда, шу дөләт яки җайлардики һөкүмәт вәкиллиригә наразилиқларни билдүрүңлар, силәрниң актиплиқиңлар бизниңму елип бериватқан хизмәтлиримизни асанлаштуриду, уйғурларниң инсан һәқлири даваси үчүн тәң күрәш қилалаймиз. Һәқлиқ күрәш йолуңларда давамлиқ силәр билән биргә болушни үмид қилимән.

Ахирида сөзгә чиққан, уйғурларниң тәқдирдаш достлиридин хәлқара тибәт һәрикити тәшкилатиниң муавин рәиси бучуң сериң әпәнди, ‏-уйғурлар билән тибәтләр тәқдиримиз охшаш болғанлиқтин тибәтләрниң хәлқара миқясида елип бериватқан һәрикитиниң тәҗрибилири силәр үчүнму пайдилиниш қиммитигә игә дәп қараймән,‏ -дәп сөзини башлиди вә хәлқарадики һәқлиқ дава йолида уйғурларға муну төт тәрәпкә алаһидә етибар беришни тәвсийә қилди :

-Алди билән биз көз қаришимизни, пикримизни ипадилигәндә һессиятимиз биләнла әмәс, әқлимиз билән логикилиқ ипадә қилишимиз зөрүркән. Шуңа уйғурлар дәвасини әқлий дәриҗигә көтүрүп дуняға қаратқан баянатлиримизни хитайниң суйиистемал қилип пайдилинишиниң алдини елишимиз керәк. Давайимизни бизгә охшаш тәқдирдики милләт вә инсанийәткә ортақ мәсилиләр қатарида аңлитишимиз керәк, шу чағда техиму зор қоллашқа, һесдашлиққа еришәләймиз. Йәнә бир муһим нуқта шуки биз күчлүк фонди қурушимиз, чоң тәшкилатларни яритишимиз керәк, бу арқилиқ уйғур дәвасини йәниму күчәйткили, нурғун кишиләрни фондиға әза қилип туруп паалийәтләрни раваҗландурғили болиду. Төтинчиси, мөһтәрәм далай лама җанаблириниң тибәтләргә давамлиқ тәкитләйдиғинини силәргә тәвсийә қилимән. Йәни әң яхшиға йетиш үчүн күрәш қилип, әң яминиға тәйярлиқ көрүш керәк, бу бизниң изчил күрәш қилишимиз, үмидсизләнмәсликимиз, пешкәлликләрдин қайта әслигә келишимиздә интайин зор тирәк. Гәрчә биз хитай һөкүмитиниң дәһшәтлик зиянкәшликигә, зулумға учриғанлар болсақму, бир бичарилик роһий һаләткә чүшмәсликимиз керәк. Биз өзимизни аҗиз чағлисақ, биз үчүн техиму ечинишлиқ бир вәзийәтни яратқан болимиз, мән яшларниң тәқдирни өзгәртәләйдиғанлиқиға ишинимән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт