Атақлиқ кишилик һоқуқ адвокати тең бяв: җуңгониң қанун билән башқуруш дегини қуруқ вәдә

Мухбиримиз әркин
2015-01-01
Share
teng-byaw-teng-biao-305.jpg Атақлиқ кишилик һоқуқ адвокати тең бяв.
wikipedia.org

Нөвәттә, хитайда дөләтни қанун билән башқурушни оттуриға қоюлуп, қанунчилиқ кәң тәрғиб қилиниватиду. Бирақ бәзи кишилик һоқуқ адвокатлириниң көрситишичә, хитайниң қанун билән башқуруш дегини, ғәрбниң қанун билән башқуруш чүшәнчиси оттурисида зор пәрқ бар.

Атақлиқ хитай кишилик һоқуқ адвокати тең бяв йеңи йил һарписи "вашингтон почта гезити"дә елан қилған мақалисидә бу җәһәттики пәрқни әскәртип өткән. Тең бявниң көрситишичә, кишилик һоқуққа бузғунчилиқ қилип туруп, дөләтни қанун билән дөләт башқуруш дегән қуруқ гәп.

У, илһам тохти қатарлиқ өктичиләр, тибәтләр, уйғурлар, фалунгоңчилар, христянлар учраватқан кишилик һоқуқ бузғунчилиқиға көз юмуп туруп, дөләтни қанун билән башқурушниң мумкинчилики йоқлуқини тәкитлигән. Тең бяв "кишилик һоқуқ бузғунчилиққа учриған йәрдә қанун билән башқуруш мәвҗут әмәс, дегән.

"бейҗиң баһари" журнилиниң баш муһәррири, хитай вәзийәт анализчиси ху пиң әпәндиниң көрситишичә, қанун билән башқуруш дөләт түзүлмисигә бағлиқ нәрсә, хитайниң һазирқи түзүлмисидә дөләтни қанун билән башқуруш мумкинчилики йоқ.

У мундақ деди: түзүлмә җәһәттин алғанда җуңгода һоқуқ айрилмиған. Һоқуқ айрилмиғачқа уни тәңшәп турғили болмайду. Шуниң үчүн бәзи органлар қанунға хилаплиқ қилса, башқа органларниң уни тәқиб қилип хаталиқни түзитиш мумкинчилики йоқ. Шуңа, җуңгониң дөләт түзүлмиси қанун билән башқурушни интайин қийин әһвалға чүшүрүп қойди. Буниңдин сирт, җуңгода қанун билән башқурушни назарәт қилидиған зөрүр аммиви назарәтчилик механизми йоқ. Мәсилән, сөз әркинлики, ахбарат әркинлики дегәндәк. Шуңа, бу хил әһвалда униң қанун билән башқуруш дегини бир хил арзу, халас.

Адвокат тең бяв илгири уйғур, тибәт, фалунгоңчиларға алақидар бәзи сәзгүр сиясий, диний делоларда җавабкарларниң ақлиғучилиқини қилған атақлиқ кишилик һоқуқ адвокатлириниң бири.

Тең бявниң көрситишичә,, хитай компартийәси буниңдин хели бурунла әркинлик вә асаси қанунлуқ демократийә қурушқа вәдә қилған болсиму бирақ у өзиниң 65 йиллиқ һакимийәт тарихида һечқачан бу вәдигә әмәл қилип бақмиған.

Тең бяв "вашингтон почта гезити"дики "җуңгониң қанун билән башқуруш дегини қуруқ вәдә" сәрләвһилик мақалисидә, хитай компартийәси қанун билән башқурушни оттуриға қойған дәл мушу мәзгилниң өзидә кишилик һоқуқ бузғунчилиқи әвҗигә чиққанлиқини илгири сүргән.

У мундақ дәйду: қанун билән дөләт башқуруш пикри 1997‏-йили компартийә 15‏-қурултийиниң хизмәт доклатида оттуриға қоюлуп, 1999‏-йили асаси қанунға киргүзүлди. Бирақ бу пикир асаси қанунға киргүзүлгән дәл шу йили фалунгоң қаттиқ бастурулди.

Ши җинпиң һоқуқ тутуп, йүзлигән кишилик һоқуқ қоғдиғучиси, зиялийлар сиясий сәвәбләр билән түрмигә ташланди. Хәқниң өй мүлкий дөләтләштүрүлди яки чеқиветилди. Сүз әркинлики чәкләнди, диний әркинлик бастурулди, аяллар давамлиқ һамилә чүшүрүшкә мәҗбурланди, тән җазаси һәссиләп көпәйди. Тибәт вә шинҗаңда даириләр арқа-арқидин қорқунчлуқ кишилик һоқуқ апити пәйда қилди. Суйиистемал һечқачан тохтап қалмиди.

"бейҗиң баһари" журнилидики ху пиң әпәнди, хитай һөкүмити қанун билән дөләт башқурушни тәкитләватқан болсиму, бирақ у әмили һәрикитидә қанунға хилаплиқ қиливатқанлиқини билдүрди.

Униң қаришичә, хитай алий сот башлиқиниң йеқинда қилған шинҗаңдики "террорлуқ", "диний ашқунлуқ"қа алақидар делоларни тез, қаттиқ бир тәрәп қилиш һәққидики сөзи, уйғурларниң қаршилиқ һәрикитини "мунтизим усуллардин һалқиған васитиләр вә тәдбирләр"ни қоллинип бастуруш һәққидики сөзләр қанунға пүтүләй хилап.

Ху пиң: даириләрниң дөләт бихәтәрликигә алақидар вәқәләрдә мунтизим усуллардин һалқиған васитиләр вә тәдбирләрни қоллинип бир тәрәп қилиш, дегән бу сөзи, тәп тартмастин, очуқ-ашкара вә биваситә қанунни инкар қилғанлиқ. Бу сөзләр мав зедоң дәвридә тәкитлинип кәлгән пролетарият диктаторилиқи, дегәнгә охшайду. Чүнки, пролетарият диктаторилиқиға ленин наһайити ениқ чүшәнчә бәргән. У болсиму һоқуқни қанундин һалқип йүргүзүш. Әмәлийәттә, һазир җуңго компартийәси аталмиш дөләт бихәтәрлик мәсилисидә қанунни очуқ-ашкара қайрип қойди.

Хитай алий сотиниң башлиқи җав чяң, өткән йили 20‏-декабир сотчиларға ачқан бир қетимлиқ телефон-телевизор йиғинида аз санлиқ милләтләргә четишлиқ һәммә делони миллий мәсилисигә бағлимаслиқни, бирақ "шинҗаң" ға алақидар "террорлуқ", дөләт бихәтәрликигә четишлиқ делоларни тез вә қаттиқ бир тәрәп қилишни тәкитлигән.

21‏-Декабир, аптоном районлуқ юқири сотниң 3 дәриҗилик сотчиларға ачқан йиғинида, юқири сотниң бир муавин башлиқи или йоңҗүн йәрлик сотчиларни мәркәзниң "террорлуқ", "зораванлиқ"қа алақидар делоларни "мунтизим усуллардин һалқиған васитиләр вә тәдбирләрни қоллинип бир тәрәп қилиш" йолйоруқиниң мәнисини чоңқур чүшинип, әтраплиқ әмәлийләштүрүшкә үндигән иди.

Тиң бяв қаришичә, қанун билән башқуруштики әң муһим амил-қанун арқилиқ һөкүмәтләрниң һоқуқини чәкләп туруш. Бирақ компартийәниң қанун билән башқуруш дегини -ленин билән чин шихуаңниң, заманиви истибдатлиқ билән тарихтики хитай қанунчилиқиниң бирикмиси.

У мундақ дәйду: ши җинпиң бир қетимлиқ сөзидә һоқуқни қәпәстә тутуш һәққидә тохталди. Лекин униң сөзиниң өзини зәнҗирливалған сеһиргәр билән һечқандақ пәрқи йоқ. Әмәлийәттә, партийә әмәлдарлириниң қилишни әң яхши көридиғини вә қиливатқини хәлқни қәпәскә солаш. Тәхсикәшләр қанун билән башқуруш баһари йетип кәлгәнликини хиял қилсиму, лекин кишилик һоқуқ апитиниң қурбани илһам тохти, шү җийоң, сав шүнли, гав җишиң қатарлиқ паалийәтчиләр, уйғур вә тибәтләр, әрздарлар, фалунгоңчилар вә христианларға көз юмулған йәрдә қанун билән башқуруш мәвҗут әмәс.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт