Xitayda korona wirusi bilen yuqumlan'ghan we ölgenlerning sani munazire qozghimaqta

Muxbirimiz méhriban
2020-03-30
Élxet
Pikir
Share
Print
Mulazimet toxtitilghan xenko jeset köydürüsh ornining aldigha yighilip ketken ölgüchilerning a'ile-tawabi'atliri.
Mulazimet toxtitilghan xenko jeset köydürüsh ornining aldigha yighilip ketken ölgüchilerning a'ile-tawabi'atliri.
Oqurmen teminligen

23-Mart küni xubéy ölkisining wuchang we wuxen sheherliridiki ahalilerge korona wirusida ölgüchilerning jeset külini sekkiz jaydiki jeset köydürüsh ornidin tarqitip bérilidighanliqi, her küni 500 sanduq jeset küli igilirige qayturulidighanliqi, buning taki 4-aprélghiche dawamlishidighanliqi heqqide uqturush qilin'ghan.

Bu ehwal xitay hökümitining korona wirusi bilen yuqumlan'ghuchilar we ölgüchilerning heqiqiy sanini yoshurghanliqi toghrisida yene bir qétimliq jiddiy munazirini otturigha chiqardi.

Xitayche "Seyshin", yeni "Maliye uchurliri" torining 26-marttiki xewiride méyitni uzitish idarisining uqturushidin neqil keltürülüp, 23-marttin 4-aprélghiche her küni 500 sanduq jeset küli tarqitilidighanliqi tilgha élin'ghan. Xewerde bayan qilinishiche, 26-mart küni etigendila wuxenning xenko méyit köydürüsh we depne qilish ornida jeset külini tapshuruwélish üchün kelgenlerning ochréti 200 métir uzunluqqa sozulup ketken. Jeset küli qachilan'ghan sanduqichilarni toshuydighan yük aptomobili shopurining muxbirgha bildürüshiche, shu küni 2500 sanduq jeset küli aptomobilda toshup kélin'gen iken.

Mezkur xewerge qarighanda, wuxende méyit depne qilish ornidin sekkizi bar bolup, ulardin xenku méyit köydürüsh orni qatarliq yettiside jeset köydürülüp bir terep qilinidiken. Musulmanlarning méyitini depne qilish idarisi dep atalghan 8-orun yerlikke qoyush resmiyetlirini öteydiken.

Mezkur xewerde yene xitay hökümet xewerliride tekitlinip kéliwatqan "26-Martqiche wuxende korona wirusi bilen yuqumlan'ghanlar 50 ming 6 kishi, ölgüchiler 2531 kishi" dégen sanmu tilgha élin'ghan.

27-Mart jüme küni wuxen shehiridin erkin asiya radiyosi xitay bölümining ziyaritini qobul qilghan jang famililik bir xitay shexsen özining we wuxendiki ahalilerning xitay hökümiti élan qilghan korona wirusida ölgenler we yuqumlan'ghanlarning sani heqqidiki melumatqa ishenmeydighanliqini bildürgen.

U mundaq dégen: "Hökümet élan qilghan bu san bilen puqralar tapshuruwalghan jeset küli sanduqlirining sani bir-birige mas kelmeydu. Uning üstige wuxenning her bir rayoni we her bir kochisidin élin'ghan sanlarmu perqliq. Wuxendin bashqa xenku, wuchang qatarliq jaylardimu birnechche jayda jeset köydürüsh orunliri bar. Korona wirusi yuqumi mezgilide jeset köydürüsh ochaqliri 24 sa'et dem almay ishligen tursa, ölgüchiler qandaqsige ashu azghina san bilen cheklinip qalidu?!"

27-Mart küni BBC agéntliqi, "Amérika awazi", "Firansiye awazi", "Gérmaniye dolqunliri" qatarliq xelq'araliq taratqularning xitay tili bölümliri, teywen we xongkong taratquliri tarqatqan xewerlerde wuxen we wuchang sheherliride élip bériliwatqan wirusta ölgüchilerning jeset külini puqralargha tapshurup bérish ehwali heqqide tepsilatlar bérilgen. Mezkur xewerler we xitayche ijtima'iy taratqulardiki inkaslarda wuxen we wuchang sheherliride puqralargha tarqitiliwatqan jeset küli sanduqliri sanining xitay hökümiti élan qilghan wirusta ölgüchiler sanidin zor derijide perqlinidighanliqi asasliq munazire témisi qilin'ghan.

Bu xewerlerde yene xitay da'irilirining jeset külini tapshuruwalghan puqralargha jeset külini tapshuruwélish meydanini süretke tartmasliq, sin'gha almasliq we ijtima'iy taratqularda tarqatmasliq heqqide agahlandurghanliqi tilgha élin'ghan.

27-Mart küni radiyomiz Uyghur bölümining ziyaritini qobul qilghan amérikadiki "Uyghur herikiti" teshkilatining bashliqi roshen abbas xanim we amérika alem qatnishi idarisining inzhénéri doktor erkin sidiq ependiler bu heqte öz qarishini otturigha qoyup ötti.

Ular wuxen we wuchangda ashkarilan'ghan korona wirusida ölgenlerning jeset küli sanduqlirining sani mesilisi, korona wirusi tarqalghan 3 ay ichide xitayning xubéy ölkisi etrapidin tuyuqsiz ghayib bolghan 20 milyon téléfon abonti mesilisi qatarliqlar heqqide qarashlirini bayan qildi. Ular bu ehwallarning xitay hökümiti élan qilghan korona wirusi yuqumi heqqidiki sanliq melumatlardiki yalghanchiliqlarni dunyagha ashkarilashta muhim ispat bolidighanliqini körsitip ötti.

Ular yene korona wirusi yuqumi mesilisining xitay hökümitining Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan basturush siyasitini dunyagha anglitishta we xitay hökümitining heqiqiy mahiyitini dunyaning téximu yaxshi tonuwélishida türtkilik rol oynighanliqini tekitlidi.

Toluq bet