Истанбулдики уйғур зиялийлар: «пидакар зәргәр бу қетим бизни китаб йезип һәйран қалдурди»

Ихтиярий мухбиримиз абдувәли аюп
2018-01-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Йүз мәшһур уйғур» намлиқ китабни тонуштуруш үчүн ишләнгән рәсим.
«Йүз мәшһур уйғур» намлиқ китабни тонуштуруш үчүн ишләнгән рәсим.
RFA/Abduweli Ayup.

2018-Йили 15-январ истанбулда «йүз мәшһур уйғур» һәққидә сөһбәт болди. Сөһбәттә уйғур зиялийси мәмәтили мәмәтимин әпәнди «бир зәргәр уйғурниң тарихидики тәрҗимиһали чечилип кәткән қәдимдин бүгүнгичә болған төһпилик әҗдадларни бир карван қилип тизип чиқти. 2008-Йили бейҗиңда өткүзүлгән олимпик һарписида өзигә от яққан бу киши тарихта әҗдадлар қалдурған мәшәлгә қайта от яққан болди,» деди.

Аптор мәмәттурсун уйғурниң кәспи зәргәр болуп 2008-йили өзигә от йеқип хитай зулумға қарши ирадисини намаян қилған иди.

Сөһбәттә китабтики қәһриманларниң роһи, алимларниң пидакарлиқи, даһийларниң пәзиләтлири, иҗадкарларниң хисләтлири әсләп өтүлди. Сөһбәткә түркийәдә паалийәт қиливатқан шәрқи түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити, қутадғубилик илим вә тәтқиқат җәмийити, уйғуряр фонди қатарлиқ органларниң вәкиллири, уйғур зиялийлар вәкиллири вә оқурмәнләр вәкиллири қатнашти.

Сөһбәттә мәмәттурсун уйғур әпәнди, китабни йезиш җәрянида бәзи гуманлиқ материялларни дәлилләш җәрянини баян қилип өтти. Истанбулда яшайдиған зиялий мәмәтили мәмәтимин «йүз мәшһур уйғур» дегән китабтики әҗдадларниң тарихи, иш-излири вә янмас ирадиси бүгүн тарихтин буянқи әң зулмәтлик чағларни баштин кәчүрүватқан уйғур хәлқи үчүн җасарәт мәнбәси болушини арзу қилидикән.

Қутадғубилик илим вә тәтқиқат җәмийитидин диний өлима һәбибуллаһ күсәни «йүз мәшһур уйғур» дегән бу китабниң оқутуштики әһмийити һәққидә тохталди. 

Һәбибуллаһ күсәниниң ейтишичә, қуранда тарихтики хәлқләр, тарихи шәхсләр вә вәқәләр һәққидә айәтләр назил қилинған икән.

Сөһбәттә зиялийлар, устазлар вә оқурмәнләр апторниң китабни йезишта көрсәткән ғәйритигә апирин ейтишти. Болупму бурунқи мәлуматларда ениқланмиған мәшһур шәхсләр һәққидики тәпсилатларниң мәзкур китабта рошән баян қилинғанлиқи оттуриға қоюлди. Уларниң қаришичә, мушундақ мәхсус китаблар һәққидә сөһбәт уюштуруш уйғурларда китаб йезиш қизғинлиқи қозғаш вә оқурмәнләр топини зорайтишта әһмийәтлик икән.

Китабтики толуқлашқа тегишлик мәзмунларни тилға алғанда күсәни аял төһпикарларниң кәм қалғанлиқини тилға алди. Зиялийлар китабта мәнбәләрниң кәмлики, ривайәтлик шәхсләрниңму йезилғанлиқи, иҗабий шәхсләрниңла тилға елинип, сәлбий тәсир көрсәткән ибрәтлик шәхсләрниң болмиғанлиқини тилға елишти. Оқурмәнләр уйғур қәһриман аяллардин һаширхан, татлиқхан, гүләмхан қатарлиқларниң йезилмай қалғанлиқи һәққидә ой-пикирлирини баян қилишти.
Сөһбәт уйғурчә китабларни қандақ қилғанда қулай усул, қисқа вақит вә әрзан баһада тарқатқили болиду? дегән соаллар һәққидә қилинған муназириләр. Муһаҗирәттә нәшриятчилиқни таварлаштуруш һәққидики қизғин мулаһизиләр билән ахирлашти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт