2009-Yilidiki "5-Iyul ürümchi weqesi" dunyaning herqaysi jaylirida xatirilendi

Muxbirimiz irade
2018-07-05
Élxet
Pikir
Share
Print

5-Iyul küni dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghurlar 2009-yilidiki "5-Iyul ürümchi weqesi" ni xatirilidi. Peyshenbe küni amérika, gérmaniye, kanada, shiwétsiye, norwégiye, bélgiye, gollandiye, firansiye, awstraliye we türkiye qatarliq döletlerde keng kölemlik namayishlar uyushturuldi. Namayishlarda xitay hökümitini "5-Iyul weqesi" de öltürülgen we ghayib qiliwétilgenlerning heqiqiy sanini, ghayiplarning aqiwitini ashkarilashqa chaqirdi.

2009-Yili 5-iyul küni nurghunlighan Uyghur yashliri shu yili 6-ayning 26-küni gu'angdungning shawgüen shehiride tayaq yep ölüp ketken Uyghur ishchilar üchün adalet telep qilip tinchliq bilen namayish qilghan idi. Emma namayish saqchilarning qattiq basturushigha uchrighandin kéyin toqunushqa aylinip ketken. Xitay da'iriliri öz qolidiki hökümet taratqulirigha tayinip weqede ölgenlerning mutleq köp qismining xitaylar ikenlikini jakarlighan. Halbuki, dunya Uyghur qurultiyi we bashqa xelq'araliq teshkilatlar xitay hökümitining weqedin kéyinki Uyghurlar merkezlik olturaqlashqan mehellilerge qaratqan basturush, tazilash herikitide minglighan Uyghurning ölgenliki we ghayib bolghanliqini bildürmekte. 

Dunya Uyghur qurultiyi hazirghiche weqedin kéyin iz-déreksiz ghayib bolghan 47 kishining éniq arxipini turghuzup chiqti. Shu qétimliq weqedin kéyin yene xitay hökümiti Uyghur tor betchilikigimu éghir zerbe bergen. "Diyarim", "Shebnem", "Altun tarim", "Orxun" qatarliq tor betler we ularning sahibliri, tor yazghuchiliri hemmisi tutqun qilinip, aldi 5 yil, keyni muddetsiz qamaq jazalirigha höküm qilin'ghan. Gülmire imin, nijat azad, memetjan, gheyret niyaz, niyaz qahar qatarliqlar shularning peqetla bir qanchisi, xalas. 

Dunya Uyghur qurultiyining bu heqtiki doklatida körsitilishiche, weqedin kéyin xitay hökümiti qolgha alghan Uyghur yashliridin nurghunining, jümlidin kambodzha we tayland qatarliq döletlerge qéchip chiqqandin kéyin xitaygha ötküzüp bérilgen qachqunlarning héchqandaq iz-dériki bolmay kéliwatqanliqi melum. "5-Iyul ürümchi weqesi" Uyghurlarning yéqin zaman tarixidiki eng paji'elik weqelerning biri bolup hésablinidu.

Toluq bet