Совет иттипақи абдуреһим әйсаниң өлүмигә диққәт қилған

Мухбиримиз үмидвар
2017-12-24
Share

Америкидики вудров вилсон мәркизи елан қилған 1957-1958-йиллири хитай тәрипидин уйғур диярида елип берилған “йәрлик милләтчилик” кә зәрбә бериш һәрикитигә аит совет иттипақиниң архип һөҗҗәтлири қатарида әйни вақитта “әшәдди йәрлик милләтчи” дәп әйибләнгән 20-әсирдики атақлиқ уйғур милләтпәрвәр зиялийлиридин бири абдуреһим әйсаниң өлүми мәсилисигә аит учурларму орун алған.

Мәзкур һөҗҗәтләрдин ашкарилинишичә, совет тәрәп абдуреһим әйсаниң өлүмигә алаһидә диққәт қилған болуп, совет иттипақиниң үрүмчидә турушлуқ баш консули добашин тунҗи қетим 1958-йили, 20-январ күни совет иттипақи ташқи ишлар муавин министири, йирақ шәрқ бөлүми башлиқи вә совет иттипақиниң хитайдики баш әлчиси қатарлиқ шәхсләргә йоллиған үрүмчидә ечиливатқан “йәрлик милләтчилик” кә зәрбә беришқа аит уйғур аптоном районлуқ “парткомниң кеңәйтилгән йиғини” тоғрисидики доклатида зия сәмәди, ибраһим турди, абдуреһим әйса, абдуреһим сәиди вә башқа юқири дәриҗилик рәһбирий кадирларниң “милләтчилик идийәсидики кишиләр” дәп тәнқид қилинғанлиқини, әнә шуларниң қатарида қаттиқ әйибләнгән или қазақ аптоном области муавин башлиқи абдуреһим әйсаниң 17-январ күни “өзини өлтүрүвалғанлиқи” ни мәлум қилған. У шу күни ваң енмав вә сәйпидин әзиз билән кәчтә өткүзгән сөһбәт хатирисидә бу мәсилә һәққидә йәнә тохталған.

Абдуреһим әйсаниң өлүми хитай тәрәптин совет тәрәпкә “өзини өлтүрүвалди” дәп мәлум қилинған болуп, баш консул добашин бу мәсилини икки қетим, совет иттипақиниң ғулҗидики консули зимиянин бир қетим москвадики юқири рәһбәрликкә йоллиған. Униңдин башқа ғулҗидики совет иттипақи дипломати блокинму хитай тәрәп әмәлдари билән өткүзгән сөһбәт хатирисидә бу мәсилини алаһидә вә тәпсилий тилға алған.

Улар хитайниң тәрәпниң абдуреһим әйсани “мустәқил уйғуристан қуруш” ни тәшәббус қилғанлиқи вә түркийәдики әйса әпәнди вә мәккидики бәзи кишиләр билән көрүшкәнлики қатарлиқ бир қатар аталмиш “қилмишлар билән әйиблигәнлики” ни көрсәткән.

Абдуреһим әйса 1909-йили туғулған болуп, кона маарипчи иди. У, 1944-1949- йиллири хитайға қарши миллий азадлиқ һәрикәтлиригә қатнашқан вә 1948-йили әхмәтҗан қасими рәһбәрликидики “иттипақ” тәшкилати мәркизи комитетиниң кандидат әзаси, хоҗилиқ бөлүм башлиқи қатарлиқ вәзипиләрни, 1950-йилларда бир қатар юқири рәһбәрлик хизмәтлирини, 1954-йилидин кейин или қазақ аптоном областиниң муавин башлиқлиқ вәзиписини атқурған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт