Abduqadir yapchanning qoyup bérilishi zor ghulghula qozghidi

Muxbirimiz eziz
2019-05-21
Share

Bir qisim analizchilar “Xitay hökümitining közige qadalghan miq” dep teriplep kéliwatqan abduqadir yapchanning türkiyediki tutup turush ornidin qoyup bérilishi muhajirettiki Uyghurlarni xushal qilish bilen birge Uyghurlar mesilisige qiziqquchi her sahe kishiliri arisidiki ghulghuligha seweb boldi.

“Shimaliy yawropa közetchisi” gézitining 21-maydiki xewiride éytilishiche, bu yil 61 yashqa kirgen abduqadir yapchan heqqidiki “Térrorluq” qa chétishliq eyibleshler bikar qilinip, 2-may küni qoyup bérish qarari élin'ghan. Buning bilen uzundin buyan uning qoyup bérilishi üchün harmay-talmay tiriship kelgen her sahe kishilirining, jümlidin türkiyediki Uyghurlarning harduqi chiqqandek bolup qalghan.

Xewerde éytilishiche, xitay da'iriliri abduqadir yapchanni “Sherqiy türkistan islam herikiti” ning bashlamchiliridin biri, dep élan qilghan. Shundaqla uning “Musteqil sherqiy türkistan” qurush üchün qoralliq jihadni teshebbus qilghanliqini, xitaylargha qarshi küresh qilishta Uyghurlarning héchqandaq wasite tallishining hajiti yoqluqini terghib qilghanliqini tekitlep kelgen. Xitay hökümitining mushu xildiki bésimliri arqisida türkiye qanun orunliri abduqadir yapchanni 2016-yili tutqun qilghan.

Xewerdin melum bolushiche, abduqadir yapchanni tutqun qilishning aldida xitayning edliye ministirliqi, térrorluqqa qarshi turush organliri qatarliq her derijilik orunlirining yuqiri derijilik emeldarliri we ministirliri türkiyege bérip, türkiye hökümitige qattiq bésim ishletken hemde uni tutqun qilghandin kéyin xitaygha ötküzüp bérish ishlirini muzakirileshken. Halbuki türkiyening békir köy jinayi ishlar sot mehkimisi abduqadir yapchanni qolgha élip türmige qamash telipini ret qilghan. Kéyinche 4-jinayi ishlar sot mehkimisi uni maltepe türmisige 40 künlük qamap qoyghan. 2017-Yiligha kelgende “Yawropa kishilik hoquq soti” abduqadir yapchanni türkiyedin chiqiriwétishke bolmaydighanliqi qarar qilghan hemde “Eger eyibkar xitaygha qayturulsa özining siyasiy meydani seweblik ölüm jazasi yaki éghir qiynaqlargha duch kélishi mumkinliki” ni bildürgen. Emma shuningdin kéyinmu xitay hökümitining abduqadir yapchanni xitaygha élip kétish üchün türkiye hökümitige türlük shekiller bésim qilishi toxtap qalmighanidi.

Xewerde éytilishiche, abduqadir yapchanni xitay da'iriliri eyni waqitta ikki qétim muddetlik qamaqqa höküm qilghan. 1996-Yili ikkinchi qétimliq jaza mudditi toshup qoyup bérilgen haman u pakistan'gha qéchip bérip, u yerdin se'udi erebistan'gha, kéyinche türkiyege makanliship qalghan iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet