Amérika xitaygha qarita "Medeniyetler toqunushi" ni asas qilghan yéngi istratégiyege hazirlanmaqtiken

Muxbirimiz irade
2019-05-02
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika tashqi ishlar ministirliqining bildürüshiche, amérika xitay bilen bolghan munasiwette yéngi bir meydan "Medeniyetler toqunushi" ni asas qilghan diplomatiyege hazirlanmaqtiken.

Amérika tashqi ishlar ministirliqi siyaset pilanlash bölümining diréktori kiron sikinnér düshenbe küni washin'gtondiki bir xewpsizlik munbiri yighinida söz qilghanda, amérika tashqi ishlar ministirliqining xitaygha qarita "Perqliq bir medeniyet bilen bolghan urush" deydighan idiye asasida yéngiwashtin istratégiye turghuzup chiqiwatqanliqini, buning amérika tarixida körülüp baqmighan bir ish ikenlikini bayan qilghan. 

"Washin'gton obzorchisi" zhurnilining bu heqtiki xewiride bayan qilinishiche, kiron sikinnér sözide "Bu bizdin pütünley perqliq bolghan bir medeniyet bilen, téximu éniqraq qilip éytqanda bir perqliq idé'ologiye bilen bolghan urush. Amérika ilgiri bundaq bir ré'alliq bilen yüzliship baqmighan idi," dégen. 

Kiron sikinnirning körsitishiche, amérika tashqi ishlar ministirliqi nöwette eyni yillarda amérikaliq siyasetchilerning soghuq urush mezgilide sowét ittipaqigha taqabil turush üchün qollan'ghan siyaset körsetküchige oxshash bir sistémiliq istratégiye belgilep chiqish üchün pa'al xizmet qilmaqtiken. Sikinnér bolsa rusiye bilen xitayni sélishturghanda xitay peyda qiliwatqan riqabetning tolimu perqliq ikenlikini bildürüp, "Chünki béyjingning qizil réjimi biz bilidighan gherbche pelsepe we tarixning mehsulati emes, biz tariximizda tunji qétim aq tenlik bolmighan bir qudretlik riqabetchi bilen yüzlishiwatimiz," dégen. 

U yene mundaq dégen: "Biz xitayni eng asasliq we uzun muddetlik tehdit, dep qaraymiz. Xitay biz üchün bir iqtisadiy riqabetchi, idé'ologiyilik riqabetchi. Xitay bir qanche on yil aldida héchqaysimiz körüp yetmigen, emma hazir pütün dunyagha qol sozushni közlewatqan bir riqabetchidur." 

Sikinnir xanim sözide xitay bilen bolghan munasiwetlerde tijaretning emeliyette asasliq mesile emeslikini, uzun muddettin alghanda, hetta uning muhim emeslikini eskertip, "Biz hazir xitaygha téximu keng we chongqur nuqtidin qarawatimiz. Menche, amérika hökümiti xitaygha keng kölemde taqabil turushning yollirini izdewatidu. . ." dégen. 

Amérika tashqi ishlar ministirliqi we shundaqla amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo özi biwasite halda köp qétim xitay hökümitining Uyghur élida yürgüzüwatqan lagér tüzümini we yuqiri téxnikiliq nazaret sistémisini biwasite tenqid qilghan idi. 

Biraq kiron sikinnér xanim xitaygha taqabil turushta kishilik hoquq munazirisining ishqa yarimaydighanliqini bildürgen. U sözide "Kishilik hoquqtin ibaret bu munazire eyni yillarda sabiq sowét ittipaqidek bir hakimmutleq hakimiyetni ajizlashturush üchün yol achqan. Emma men xitaygha kelgende bu usulni ishqa yaraydu, dep qarimaymen" dégen.

Toluq bet