Америка-хитай оттурисидики һәрбий мунасивәт кәскинләшмәктә

• Мухбиримиз сада
  2018-10-03

Йеқиндин буян америка билән хитай оттурисидики сода уруши җиддий елип бериливатқан бир пәйттә җәнубий деңизда йүз бәргән һәрбий парахот вәқәси сәвәблик икки дөләт арисидики соғуқ мунасивәт йәниму күчийишкә башлиған.

Фирансийә агентлиқиниң бүгүн, йәни 3-өктәбир елан қилған хәвиридә җәнубий деңиз районида америка деңиз армийәсиниң бир парахоти билән хитай һәрбий парахотиниң “хәтәрлик учришиши” йүз бәргәнлики баян қилинған. Хәвәрдин мәлум болушичә, өткән йәкшәнбә күни америкиниң бир һәрбий парахоти хитайниң җәнубий деңиз районида өз алдиға бәлгиливалған даиридин өтүп кәткәнлик сәвәбидин хитайниң бир һәрбий парахоти 41 метир даирә ичидә америкиниң қоғлиғучи парахотиға йеқинлишип, уни дәрһал бәлгиләнгән даиридин чиқип кетишкә зорлиған.

Бу һадисигә қарита америкиниң алий дәриҗилик дөләт мудапиә тәтқиқати анализчиси тимосий хис инкас қайтуруп, мундақ дегән: “бу қетимқи америка-хитай һәрбий парахотлириниң учришиши икки дөләт һәрбий парахотлириниң әң йеқин даиридики доқурушуп қелиши һесаблиниду. Бу доқурушуш америка-хитай мунасивитигә тәсир көрсәткәндин башқа йәнә бейҗиң даирилириниңму кәлгүсидә америкини җәнубий деңиз арқилиқ синишида бәлгилик тәсири болуши мумкин. ”

Хәвәрдин мәлум болушичә, америка-хитай армийәлири 2014-йили икки дөләт арисида алдин пиланланмиған деңиз учришишлири низамини йолға қоюп, икки дөләт деңиз армийәси арисида тасадипий сәвәнлик көрүлүшиниң алдини елиш пүтүми мақулланған икән. Әмма бу қетимқи вәқәниң бейҗиң даирилириниң буйруқи яки хитай һәрбий парахоти капитаниниң хаһиши сәвәблик келип чиққанлиқи ениқ әмәс икән.

Алдинқи һәптә америка дөләт мудапиә министири җим мәттис билән хитай һәрбий әмәлдари вей феңхениң бейҗиңда өткүзүлмәкчи болған учришиши вей феңхениң учришишқа келәлмәйдиғанлиқини уқтуруши сәвәблик әмәлдин қалған иди. Һалбуки, америка ташқи ишлар министири майк помпийо кейинки дүшәнбә күни хитайда зиярәттә болидиғанлиқини билдүргән. Учришишниң мәзмуни асаслиқи икки дөләт мунасивити үстидә пикир алмаштуруп, хәлқаралиқ вә йәрлик мәсилиләр музкирә қилинидиғанлиқи хәвәр қилинған, бирақ тәпсилати әскәртилмигән.