Sigal samu'él Uyghurlarning basturulushigha munasiwetlik sekkiz so'algha jawab berdi

• Muxbirimiz eziz
  2019-05-01

Amérikadiki “Woks” zhurnilining kespiy yazghuchisi sigal samu'él ötken yildin bashlap mexsus Uyghurlarning tutqun we basturush obékti bolushigha munasiwetlik ichki we tashqi seweblerni tekshürüwatqan idi. 26-Aprél küni u mexsus söhbet programmisigha teklip qilinip, özining izdinishliri asasida sekkiz chong so'algha jawab berdi.

Sigal xanim buningda aldi bilen xitay hökümitining ghayet zor miqdardiki néfit, tebi'iy gaz qatarliq yer asti bayliqi bolghan hemde “Bir belwagh bir yol” qurulushi üchün muhim ehmiyetke ige bolghan Uyghur diyarining xitay qolidin chiqip ketmesliki üchünla nöwettiki milyonlighan kishini lagérgha solash qilmishining sadir boluwatqanliqini chüshendürdi. Shundaqla lagérlarda zadi némilerning boluwatqanliqi, bu jaylardiki qebihlikler heqqide tashqi dunyaning köp nerse bilip ketmeydighanliqini, shundaqla xitay hökümitining bu lagérlarni “Kespiy terbiyilesh mektipi” dep teshwiq qilishining bir qisim kishilerni qaymuqturup qoyuwatqanliqini, bu “Mektep” lerning emeliyette shekli özgergen türme ikenlikini bayan qildi.

Söhbette asasliq muhakime qilin'ghan yene bir nuqta Uyghurlar duch kéliwatqan zor kölemlik basturushqa dunyaning qandaq inkas qayturushi boldi. Bolupmu Uyghurlar bilen oxshash diniy étiqadqa ige musulmanlar dunyasining Uyghurlar üchün yaqa yirtip otturigha chiqalmighanliqi, xitayning iqtisadiy jehettiki üstünlükige tayinip gherb dunyasidiki bir qisim ellerdin bashqa musulmanlar dunyasinimu Uyghurlar heqqide zuwan sürmes qiliwetkenliki anglighuchilarni hemmidinmu bek heyran qaldurdi. Bu heqtiki munasiwetlik ehwallarni bayan qilghanda sigal xanim gherb dunyasida xéli obdanla bazar tépip qalghan “Islam wehimisi” sewebidin xitay kompartiyisi islam dinini “Rohiy késellik”, “Zeherlik ösme” dégendek süpetler bilen atighandimu gherb dunyasidiki bir qisim kishilerning buningdin ghelitilik hés qilmighanliqini tekitlep ötti.