Ислам даһийлири вә америка рәһбәрлириниң уйғурлар мәсилисигә тутқан муамилиси рошән селиштурма һасил қилмақта

Хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруш һәрикити һәмдә дуняниң бу мәсилигә қандақ муамилидә болуватқанлиқи өз нөвитидә һәрқайси ахбарат васитилири тегишлик сәһипә аҗритиватқан темиларниң бири. Болупму түркийә президенти рәҗәп тайип әрдоғанниң өткән һәптә хитайда зиярәттә болушиға әгишип мәтбуатларда оттуриға чиққан “әрдоғанниң уйғурлар һәққидики пикриниң өзгириши” буниңда әң чоң мисал болуватқанлиқи мәлум.

“чәтәл сиясити” журнилиниң 8-июлдики саниға бесилған әзим ибраһимниң мушу темидики мақалисидә милйонлиған уйғурниң өзлириниң ана вәтинидә лагерларға қамилиши, лагер сиртидикиләрниң болса қаттиқ назарәт астида һаят кәчүрүватқанлиқи һазир һәммигә мәлумлуқ пакит болуп қалғанлиқи, түркийә һөкүмитиниңму 2019-йилиниң бешида бу әһвални қаттиқ әйибләп баянат елан қилғанлиқи алаһидә әсләп өтүлиду.

Аптор шуниңдин кейин хитайниң “бир бәлвағ бир йол қурулуши” ни мәркәз қилған һалда хитай һөкүмитиниң алди билән атом қоралиға игә бирдин бир мусулман дөлити, дәп қариливатқан пакистанни өзлириниң бир беқинди дөлитигә айландурувелиши, пакистан баш министири имран ханниң уйғурлар һәққидә соал соралғанда “бу ишлардин хәвирим йоқ икән” дәп өзини елип қечиши, қазақистан, түркмәнистан, өзбекистан яки қирғизистан қатарлиқ оттура асия түркий җумһурийәтлириниң һечқайсисиниң уйғурларға һесдашлиқ қилмайватқанлиқини оттуриға қойиду. 

Шулардин кейин аптор ислам дунясидики ғоллуқ дөләтләрдин иран, сәуди әрәбистан, мисир қатарлиқ хитайдин шунчә йирақ җайлардики мәмликәтләрниңму иқтисадий җәһәттин хитайға бағлинип қеливатқанлиқини, шу сәвәбтинму уйғурлар һәққидә бирнәрсә дейәлмәйватқанлиқини, ислам дунясидики әң чоң тәшкилат болған “ислам һәмкарлиқи тәшкилати” ниңму уйғурлар һәққидә сөз қилмаслиқини әсләп өтүп буларниң изчил исраилийәни әйибләп кәлгәнликини тәкитләйду. Аптор бу һәқтә тохтилип: “пәләстиндики әһвал һәммигә айдиң. Әмма исраилийә һечқачан пәләстинликләрни лагерға қамиғини, уларға мәдәнийәт қирғинчилиқи йүргүзгини йоқ. Уйғурларниң әһвали улардинму бәттәр. Әмма немишқа улар хитайни дуня хәритисидин өчүрүветиш һәққидә сөз қилмайду?” дәп соал қойиду.

Аптор ахирида уйғурлар мәсилисидә изчил ғәрб дунясиниң көкрәк керип сөз қиливатқанлиқини, болупму америка һөкүмитиниң кәскин ибариләр билән хитайни тәнқидләп келиватқанлиқини алқишлап “әйни вақитта мусулманларниң америкиға киришини пүтүнләй мәни қилимән, дәп җакарлиған кишиниң һөкүмити һазир уйғурлар мәсилисидә һәрқандақ мусулман дөлити қилалмиған ишларни қиливатиду” дәп көрситиду.