Amérikada "Shinjang sinipliri we Uyghur kimlikining heriketlendürgüch küchi" namliq kitab neshr qilindi

Muxbirimiz erkin
2019-08-02
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinda amérikadiki roz-hulman téxnologiye institutining Uyghurshunas proféssori timusi growésning "Xitayda bölünmeslik muzakirisi: shinjang sinipliri we Uyghur kimlikining heriketlendürgüch küchi" namliq kitabi neshr qilinip, amazon torida sétilishqa bashlidi.

Melum bolushiche, mezkur kitab "Shinjang sinipliri" ni püttürgen Uyghur oqughuchilar heqqide élip bérilghan tunji tetqiqat esiri iken. Xitay hökümiti 2000‏-yillardin bashlap Uyghurning "Jungxu'a milliti" kimlikini kücheytish meqsitide xitay ölkilirige "Shinjang sinipliri" ni qurup, Uyghur toluq we toluqsiz ottura mektep oqughuchilirini oqutushqa bashlighan idi. Bu eserde mana shu siniplarni püttürgen Uyghur oqughuchilarni tekshürüsh arqiliq ularning Uyghur kimlikidin qanchilik waz kechkenliki we xitayning "Jungxu'a medeniyet kimliki" ni qanchilik qobul qilghanliqi chongqur analiz qilin'ghan.

Aptorning qeyt qilishiche, xitayning Uyghur yashlirini ularning mehelle we medeniyet muhitidin ayrip, ulargha ortaq xitay tili we kommunistik partiyining qimmet qarishini singdürüsh urunushi kompartiye kütkendek ularni assimilyatsiye qilalmighan. Aptor esiride bu oqughuchilarning mutleq köp qismining kompartiye ümid qilghan yerdin chiqmighanliqini bildürgen.

Aptorning ilgiri sürüshiche, bu oqughuchilarning köp qismi xitay hökümitining shinjanggha qaytip kélish toghrisidiki bésimlirigha qarimay, ya ichki ölkilerde qalghan ya bashqa döletlerning puqraliq yolini tallighan. Aptor esiride yene Uyghur rayonigha qaytip barghanlirining ichide "Shinjang sinipliri" ning qurulush programmisigha xilap halda kompartiyige xizmet qilghanlirining nahayiti az sanliqni teshkil qilidighanliqini bildürgen. Uning ilgiri sürüshiche, yurtigha qaytip barghanlarning duchar bolghini ümidsizlik, bi'aramchiliq we memnuniyetsizlik iken. Timusi growés peyshenbe küni twittérgha yollighan mezkur kitabi heqqidiki uchurida "Bu aqköngül we jesur Uyghur yashlirining özige ishinip, kechmishini uning bilen ortaqlashqanliqi we uninggha qoynini achqanliqi" gha rehmet éytqan.

Toluq bet