Amérikaning béyjing we b d t da turushluq elchiliri Uyghurlar heqqide bayanat élan qildi

Muxbirimiz irade
2019-12-11
Élxet
Pikir
Share
Print

10-Dékabirdiki "Xelq'ara kishilik hoquq" künide Uyghurlarning weziyiti amérika hökümiti teripidin oxshimighan sorunlarda tilgha élindi.

Roytérs agéntliqining xewer qilishiche, amérikaning birleshken döletler teshkilatida turushluq bash elchisi kélliy kréft söz qilip, xitayning kishilik hoquq xatirisini tenqidligen. U "Xitay hökümiti 2017-yili apréldin buyan Uyghur élide bir milyondin oshuq Uyghur we bashqa musulman yerlik milletlerge qarita zor kölemlik tutqun herikiti yürgüzdi," dégen.

10-Dékabir küni amérikaning xitayda turushluq bash elchixanisimu öz torida "Dunya kishilik hoquq küni" munasiwiti bilen bayanat élan qildi. Uyghur, tibet, xitay we in'giliz tillirida élan qilin'ghan bayanatta munular diyilgen: "1948-Yili birleshken döletler teshkilatining omumi yighinida qobul qilin'ghan xitabnamide munular qeyt qiliniduki, herqandaq bir insan behrimen bolushqa tégishlik nurghun heq-hoquqlar qatarida her bir insanning erkin oylash, din'gha étiqad qilish, pikir erkinliki we tinchliq bilen yighilish qilish hoquqliri bar. Bu muhim höjjetke qol qoyush bilen xitay bu xitabnamide qeyt qilin'ghan hoquqlarni qoghdashqa wede bergen. Lékin yéqinqi ashkarlinishlar béyjingning bu eng addiy hoquqlarghimu hörmet qilalmighanliqini körsitip turuptu."

Uningda yene töwendikiler déyilgen: ". . . Bolupmu biz xitay xelq jumhuriyitining musulman az sanliq milletlerni 'térrorluq we zorawanliq we ashqunluqni yoqitiwatimiz' dégen nam bilen xorlawatqanliqidin chongqur bi'aram bolduq. Shinjangda bir milyondin artuq Uyghur we bashqa az sanliq millet xelqlirining mejburiy solap qoyulghanliqini héchkim inkar qilalmaydu. Bu xildiki heddidin ashqan basturush heriketliri, yeni keng kölemlik bixeterlik kontirolliqi, mexpiy közitish, mejburiy emgekke sélish, dini étiqad we emellerni ipade qilishqa qaritilghan mutleq basturush, hetta keng kölemlik DNA ewrishkisini yighish qatarliqlarning hemmisi noqul halda Uyghur milliy we diniy kimlikige qaritilghanliqi éniq. Xitay xelq jumhuriyiti her bir insanning kishilik hoquq we erkinlikini qoghdash toghriliq bergen wedisini emeliyleshtürmigenning üstige, yene özi érishmekchi bolghan xelq'araliq hörmetke érishishni kütmesliki kérek."

Xitay hökümitining b d t da turushluq ömikining bayanatchisi 10-dékabir küni yuqiridikilerge jawab qayturup, amérikani xitayning ichki ishlirigha arilashti, dep eyibligen.

Toluq bet