Awstraliye tashqi ishlar ministiri: "Xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisidin qattiq endishe qiliwatimiz"

Muxbirimiz erkin
2019-07-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Awstraliye tashqi ishlar ministiri marise peyin xitayning Uyghurlargha tutqan mu'amilisidin jümlidin Uyghurlarni mejburiy emgekke séliwatqanliqidin "Qattiq endishe" qiliwatqanliqini bildürgen.

Uning 15‏-iyul awstraliye taratqulirigha ashkarilishiche, awstraliye özining qosh dölet tewelikidiki puqralirigha we ularning a'ile tawabi'atlirigha konsul yardimi bérishni telep qilghan bolsimu, lékin xitay ret qilghan. Peyin bu sözlerni awstraliye döletlik radiyosining ziyaritini qobul qilghanda tekitligen. U bir milyondin artuq Uyghurning tutqun qilin'ghanliqi heqqidiki bir so'algha jawab bérip: "Shinjangning kishilik hoquq weziyitidin jümlidin tutup turush orunliridin qattiq endishe qiliwatimiz" dégen.

Marise peyin bu sözlerni awstraliyening ABC téléwiziye qanili Uyghurlar heqqide mexsus programma ishlep, awstraliyediki Uyghurlarning xitay yighiwélish lagérlirida ghayib bolghan uruq-tughqanlirini we yighiwélish lagérliridiki tutqunlarning xitay karxanilirida mejburiy emgekke séliniwatqanliqini ashkarilighan mezgilde qilghan. ABC Ning programmisida awstraliyediki gülnur isimlik bir Uyghur ayalning "Shinjang tébbiy uniwérsitéti" doxturxanisida séstraliq qilidighan 38 yashliq hedisi dilnurning 2017‏-yili yoldishi bilen teng tutqun qilinip, ürümchining midong rayonidiki "Shéngshi xu'a'ér medeniyet téxnologiye shirkiti" namliq bir toqumichiliq karxanisida mejburiy emgekke séliniwatqanliqini ashkarilighan. Gülnurning bildürüshiche, uning hedisi bu yil 5‏-ayda lagérdin midong rayonidiki toqumichiliq karxanisida ishleshke yötkep apirilghan. Da'iriler uning heptide peqet bir qétim a'ilisige qaytip, balilirini we ata-anisini körüshige ruxset qilidiken. Dilnur 6‏-ayda mélborindiki singlisi bilen ündidarda körüshkende bir parche qeghezge xet yézip, "Eger men bu yerdin chiqip kételmisem, méning ehwalimni xelq'ara jama'etke we hökümetlerge ashkarilang" dégen. Dilnurning bildürüshiche, uning yoldishining hazirghiche héchqandaq iz-dériki yoq iken. Awstraliyediki Uyghurlarning xitaydiki a'ile ezalirining teqdiri awstraliye taratqulirining izchil diqqitini qozghap, hökümetni buninggha jiddiy köngül bölüshke chaqirip kelgen idi. Marise peyin awstraliye döletlik radiyosida qilghan sözide yene "Buz yuqiriqi endishimizni xitaygha qerellik yetküzüp turuwatimiz, jümlidin men ötken yilqi ziyaritimde biwasite otturigha qoydum" dégen.

Toluq bet