Түркийәниң ая софия музейини мәсчиткә өзгәртиш қарари нурғун кишиләрни мәйүсләндүргән

Мухбиримиз җүмә
2020-07-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Түркийәниң тарихий ая софия музейини мәсчиткә өзгәртиш қарари, християнлар, қошна әлләр вә тарихшунасларни мәйүсләндүргән.

9-Июл түркийә президенти рәҗәп тайип әрдуған 1934-йилидин буян музей қилип өзгәртилгән ая софия черкавиниң мәсчиткә өзгәргәнликини, униң қайтидин намаз оқушқа ечилидиғанлиқини елан қилған.

Ая софия черкави 6-әсирдә йәни милади 537-йили византийә императори җастиниян тәрипидин константинопол йерим арилиға қурулған. 1453-Йили константинопол фатиһ мәһмәт султан тәрипидин истила қилинғандин кейин мәсчиткә өзгәртилгән. 1934-Йили мустапа камал ата түрк тәрипидин музейға өзгәртилгән вә шундин кейин түркийәниң диндин халий дөләт түзүлмисиниң символиға айланған.

Һалбуки, түркийә җумһурийитиниң әң алий мәмурий мәһкимиси һесаблинидиған даништай министирлиқи йәни дөләт кеңиши ая софияниң «қанунсиз һалда музейға өзгәртилгән» лики һәққидә пәрман чүшүргән.

Мәзкур пәрман елан қилинип узун өтмәй түркийә президенти бир буйруқнамигә имза қоюп, ая софияни башқуруш һоқуқини күлтүр министирлиқидин диянәт ишлар идарисигә өткүзүп бәргән.

«Вал стрет журнили гезити» ниң хәвәр қилишичә, мәзкур қарар әнәниви християнларни вәһимигә салған болса, тарихчи вә музей тәтқиқатчилирини ая софиядики оттура әсиргә тәвә мәдәнийәт ядикарлиқлириниң тәқдиридин әндишиләндүгән.

Хәвәрдә нәқил қилинишичә, гренвич университетидики тарих пәнлири лектори майкел талбот мундақ дегән: «улар буни мәсчит қиламду-қилмамду, буниң мән билән һеч алақиси йоқ. Әмма мени әндишигә салидиғини униң ичидики тарихий асарәтиқиләрниң тәқдири. Чүнки улар түркийә җумһурийитиниңла мүлки әмәс, бәлки улар пүтүн дуняға тәвә мираслар дур.»

Униң ейтишичә йәнә, константинопол вә ая софияниң қолдин кетиши пәйда қилған роһий асарәт ортодокс християнлар арисида әсирләп давам қилған болса, һели һәм тәлтөкүс ғайиб болуп кәтмигән. Шуңлашқиму түркийәниң мәзкур қарари гиретсийә вә русийәниң әйиблишигә учриған.

«Вал стрет журнили гезити» гә бу һәқтә сөз қилған гиретсийәниң күлтүр министири лина мендони түркийәниң мәзкур қарариниң «пүткүл дуняға очуқ ашкара елан қилинған қутратқулуқ» болуп һесаблинидиғанлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт