Bayin'gholin oblasti "Qara küchlerni tazilash, rezillikni tügitish" namida 162 kishini jazalighan

2019-04-15
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitay da'irilirining Uyghur rayonida qozghighan "Qara küchlerni tazilash, rezillikni tügitish" namidiki basturush herikiti Uyghur we qazaqlar zich olturushluq rayonlarda shiddetlik dawam qilmaqta.

"Shinjang géziti" ning 15‏-aprél xewer qilishiche, mezkur heriket bashlan'ghandin buyan bayin'gholin oblastida 17 délogha chétishliq 162 kishi qolgha élinip, sot mehkimisi teripidin qattiq jazalan'ghan. Oblastliq ottura sot mehkimisi 12‏-aprél küni achqan ochuq sotning özidila 5 délogha chétishliq 81 kishige höküm élan qilin'ghan. Lékin xewerde, tutqunlargha konkrét qandaq jaza bérilgenliki tilgha élinmighan. Xewerdin melum bolushiche, tutqunlarning ichide bazarni monopol qiliwélish, bashqilarni sodigha mejburlashtek ijtima'iy qilmish sadir qilghan kishilerdin bashqa yene xelq ichidiki ixtilapni hel qilishta salachiliq qilghan, diniy tesir we jama'et küchidin paydilan'ghan, asasi qatlam hakimiyitini kontrol qiliwalghan, dep eyiblen'gen kishilermu bar iken. Bu heriket ichkiri ölkilerde nishanliq ijtima'iy jinayetchilerge zerbe bérishke qaritilghan bolsimu, lékin Uyghur rayonida siyasiy heriketke aylan'ghan.

Uyghur kishilik hoquq teshkilatlirining ilgiri sürüshiche, bu herikette partiye, hökümet, idare-jem'iyet, kespiy orunlar we ijtima'iy rayonlardiki "Ikki yüzlimichi" kadirlar, diniy étiqadi we milliy xasliqi küchlük kespiy xadimlar we ahaliler basturulush nishanigha aylan'ghan. Bayin'gholin bu heriketni eng aktip ijra qilghan oblast we wilayetlerning biridur. Melum bolushiche, bu heriket Uyghur rayonidiki bashqa wilayet ‏-oblastlardimu keng qanat yaydurulmaqtiken. Yéqinda altay wilayitining chinggil nahiyeside sot échilip, bu herikette qolgha élin'ghan 13 neper qazaq yashqa höküm élan qilin'ghan. Memurbék isimlik bir yash qazaq tijaretchi "Qara küchler" ning yétekchisi, dep eyiblinip, 20 yilliq késilgen. Yerlik qazaq puqralirining radiyomizgha bildürüshiche, memurbék bu nahiyediki ataqliq tijaretchi bolup, u ilgiri mezkur nahiyediki 10 meshhur yashning biri bolup bahalan'ghaniken.

Xitayning "Qara küchlerni tazilash, rezillikni tügitish" namidiki memliket xaraktérlik bu herikiti Uyghur rayonida 2 milyondek Uyghur, qazaq we bashqa musulman xelqler yighiwélish lagérlirigha qamilip, xelq'araning qattiq tenqidige uchrawatqan mezgilde élip bérilmaqta.

Toluq bet