B d t kishilik hoquq aliy komissari wolkér türk “Xelq'ara irqiy qirghinchiliq küni” de téximu konkrét bolushqa chaqirildi

• Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
  2023-12-05

B d t kishilik hoquq aliy komissari wolkér türk 5-dékabir küni b d t “Irqiy qirghinchiliq ehdinamisi” maqullan'ghanliqining 75 yilliqi munasiwiti bilen nutuq élan qilghan, lékin uning sözi ijtima'iy taratqularda tenqidke uchrighan. Ijtima'iy taratqulardiki inkaslarda, uning irqiy qirghinchiliqni tilgha alghanda müjmel bolmasliqi, uning konkrét bolushi, konkrét yüz bériwatqan irqiy qirghinchiliqlarni tilgha élishtin özini qachurmasliqi telep qilin'ghan. Wolkér türk X ta élan qilghan sözide, “ ‛irqiy qirghinchiliq ehdinamisi‚ ning 75 yilliqi bizge shuni eskertidu: irqiy qirghinchiliq héchbir waqit agahlandurush bermey bashlan'ghan emes. U hemishe saxta uchur we öchmenlikni türtke qilghan sistémiliq kemsitishning yuqiri pellisidur” dégen. Uning tekitlishiche, “Biz bu agahlandurushlardin hoshyar turushimiz we irqiy qirghinchiliqning aldini élish hem uni jazalashni telep qilishimiz kérek” iken.

Halbuki, X tiki bezi inkaslarda, uning “Qeyerde irqiy qirghinchiliq yüz bériwatqanliqi” gha chüshenche bérishi, bolmisa uning bu xil “Abstrakt sözlirining heqiqiy jinayetke qarita héchqandaq ehmiyiti bolmaydighanliqi” tekitlen'gen. Yene bezi inkaslarda tekitlishiche, “Biz ochuq-ashkara irqiy qirghinchiliqqa shahit boluwatqan bir peytte, bu xil omumi ‛teleppuz‚ qorqunchluq hem xelq'ara kishilik hoquq qanunigha buzghunchiliq qilidiken.”

En'gliye parlaménti yuqiri palatasining ezasi lord altun 5-dékabir élan qilghan widiyosida, en'gliye palata ezalirini özining sun'ghan “Irqiy qirghinchiliqni békitish yéngi qanun layihesi” ni qollashqa chaqirghan. Lord altunning tekitlishiche, b d t ning “Irqiy qirghinchiliq ehdinamisi” maqullap irqiy qirghinchiliqning aldini élish we jazalashni békitkinige 75 yil bolghan bolsimu, “Lékin Uyghurlar mesiliside da'im wez éytishtin bashqa ish bolmighan. ” u, özining bu yéngi qanun layihesini sun'ghanliqini bildürgen. Wolkér türk ötken yili 11-ayda b d t kishilik hoquq aliy komissarliq wezipisige olturghandin béri, birqanche qétim yumshaq teleppuzda “Shinjangning kishilik hoquq weziyiti” ni tilghan alghan bolsimu, emma u Uyghur teshkilatliri we kishilik hoquq organliri teripidin Uyghur mesiliside dadil bolmasliq bilen eyiblinip kélin'gen idi.