Xitay wekili b d t da yighiwélish lagérlirini aqlidi

Xitayning mu'awin tashqi ishlar ministiri li yüchéng 15‏-mart küni b d t kishilik hoquq kéngishining yilliq yighinida söz qilip, xitay hökümiti “Kespiy terbiyelesh merkezliri” dep tonushturup kéliwatqan yighiwélish lagérlirini aqlighan. Uning ilgiri sürüshiche, rayonda “Esebiylik” idiyesining yoqilishigha egiship, lagérlar tedrijiy taqilidiken.

Lagérlar mesilisi b d t kishilik hoquq kéngishining bu yil 25‏-féwral bashlan'ghan 40‏-nöwetlik yilliq yighinida démokratik döletlerning küntertipidiki asasliq mesilige aylan'ghan. Yighinda ular xitay hökümitini bu lagérlarni taqap, tutqunlarni qoyup bérishke ündigen. Amérika hökümitining ilgiri sürüshiche, nöwette bu lagérlarda 800 mingdin 2 milyon'ghiche kishi tutup turulmaqta iken.

Li yüchéng jüme küni b d t da xitayning siyasitini aqlashtin awwal amérika tashqi ishlar ministirliqi Uyghur rayonida kishilik hoquqni depsende qilghan xitay emeldarlirigha qarita tedbir qollinidighanliqini bildürgen idi. Roytérs agéntliqining xewer qilishiche, li yüchéng yighinda, shinjang da'irilirining “Zorawan térrorluq jinayetliri” ni basturush üchün tedbir alghanliqi we “Esebiylikni tügitish tedbirliri” ni yolgha qoyghanliqini ilgiri sürgen.

U “Térrorluqqa qarshi turush weziyitining yaxshilinishigha egiship, terbiyelesh programmisi azaytilidu we tedrijiy axirlashturulidu” dégen. Uning ilgiri sürüshiche, “Eger, keskin tedbir élinmighan bolsa shinjangda zorawan térrorluq hujumi küchiyip, xitayning bashqa ölkilirige. . . . . . . We dunyaning bashqa jaylirigha kéngiyettiken”. Lékin, yighinda xitayning bayani norwégiyening ret qilishigha uchrighan.

Norwégiye wekili xitayni b d t ning rayonda tekshürüsh élip bérishigha yol qoyushqa chaqirghan. Emma yighinda pakistan xitayni qollighan. Pakistan wekili “Xitayning musulman puqralirigha köngül bölüwatqanliqi” ni ilgiri sürgen.