Ишләпчиқириш-қурулуш биңтуәни “ғәрбий район пилани” арқилиқ йәниму көп хитай көчмәнлирини уйғур елиға қобул қилмақтикән

Хитайниң уйғур елида турушлуқ ишләпчиқириш-қурулуш биңтуәни уйғур райониға хитай көчмәнлирини йөткәшни давамлиқ күчәйтмәктә.

“биңтуән гезити” ниң 16-декабир тарқатқан хәвиридин мәлум болушичә, биңтуән “13-бәш йиллиқ пилан” мәзгилидә “ғәрбий район пилани” дәп аталған бир сиясәт бойичә хитай өлкилиридин җәмий 6886 нәпәр алий мәктәп оқуғучисини биңтуәнгә қобул қилған икән.

Хәвәрдә ейтилишичә, бу пилан хитай һөкүмити уйғур елидики биңтуәнгә келип орунлишидиған хитай көчмәнләрни йәниму көпәйтиш үчүн йолға қойған мәхсус истратигийәси икән. Улар йәниму көп хитай көчмәнлирини җәлп қилиш мәқситидә 2018-йили 8-айдин башлап, хитай өлкилиридин келидиған аталмиш “пидаий” ларниң хизмәт вә турмуш ярдәм пулини зор дәриҗидә ашурған икән.

Хәвәрдә йәнә мундақ дийилгән: “университет оқуғучилириниң ғәрбий районда хизмәт қилиши тәшәббус қилинған ‛ғәрбий район пилани‚ йолға қоюлғандин йолға қоюлғандин буян, биңтуән 13 миң 684 пидаий қобул қилди, буниң ичидә 4152 киши шинҗаңда қелип йәрләшти. Шәнши өлкиси бавҗи шәһиридин кәлгән сәй дәнмей пидаий болуп сәккизинчи дивизийә 142-полкида ишлигәндин кейин, бу йәрдә йилтиз тартишни таллиди.”

Хитай һөкүмити йиллардин буян һәрхил нам, һәрхил сиясәтләр бойичә уйғур елиға тохтимай хитай көчмәнлирини йөткәватқан болуп, биңтуән бу сиясәтләрдә давамлиқ башламчилиқ рол ойнап кәлгән. Болупму 2017-йили хитай милйонлиған уйғурни лагерларға қамиғандин буян бу һәрикитини йәниму тезләткән.

Дәрвәқә, юқириқи бу “ғәрбий район пилани” дәп аталған көчмән йөткәш пиланини хитай коммунистик яшлар иттипақи мәркизий комитети, хитай маарип министирлиқи, малийә министирлиқи, адәм күчи байлиқи вә иҗтимаий капаләт министирлиқи бирликтә йолға қойған икән.